agriculture news in marathi, Agrowon editorial on cotton rate benefit | Agrowon

वाढीव दराचा लाभ कोणाला?
विजय सुकळकर
मंगळवार, 26 डिसेंबर 2017

सध्याचे वाढीव दर चांगल्या प्रतीच्या कापसाचे आहेत. पहिल्या-दुसऱ्या वेचणीचा कापूस चांगला निघाल्यावर आता बोंड अळीग्रस्त कवडी कापूस निघत आहे. याला दर कमीच मिळतो.

डिसेंबर महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्यात कापसाचे दर ५७०० रुपये प्रतिक्विंटलवर पोचले आहेत. यात वाढ होऊ शकते. ६००० रुपयांवर दर जातील, असा अंदाज आहे; परंतु या वाढीव दराचा लाभ कोणाला मिळणार, हा खरा प्रश्‍न आहे. राज्यात कापूस वेचणीला सुरवात दसऱ्यापासून होते. खानदेशातील पूर्वहंगामी कापूस तर त्याआधीच निघायला सुरवात होते. दसऱ्यापासून ते परवापर्यंत कापसाचे भाव ३८०० ते ४२०० रुपये दरम्यानच होते आणि याच भावात म्हणजे हमीभावापेक्षाही कमी भावात राज्यातील बहुतांश शेतकऱ्यांनी कापूस विकला आहे. कापूस हे जिरायती शेतकऱ्यांचे एकमेव नगदी पीक आहे. बहुतांश कापूस उत्पादक हे अल्प-अत्यल्प भूधारकही आहेत. अशा शेतकऱ्यांचे पोट हे हातावर असते. आर्थिक अडचणीतील अशा शेतकऱ्यांना सण-वार, लग्नकार्य, मुलाबाळाचे शिक्षण, कुटुंबातील व्यक्तींचे आजारपण, उधारी-उसणवारी आणि इतर घरखर्चासाठी पैसे हवे असतात. हाती आलेला शेतीमाल मिळेल त्या दरात विकल्याशिवाय त्याच्यापाशी पर्याय नसतो. त्यामुळे सध्याच्या वाढीव कापसाच्या दराचा लाभ हाताच्या बोटावर मोजता येतील एवढे शेतकरी आणि बहुतांश व्यापारी यांनाच होणार आहे. अशीच परिस्थिती सोयाबीन, मूग, उडीद, मका आदी शेतीमालाची असते. मागील काही वर्षांपासून या शेतीमालास हमीभावाचादेखील आधार मिळत नाही.

या वर्षी गुलाबी बोंड अळीने कापसाचे २५ ते ५० टक्क्यांपर्यंत नुकसान केले आहे. त्यामुळे प्रतिएकरी कापसाचे उत्पादन घटून त्याची प्रतही खालावली आहे. त्यातच सध्याचे जे वाढीव कापसाचे दर आहेत, ते चांगल्या प्रतीच्या कापसाचे आहेत. या वर्षी पहिल्या-दुसऱ्या वेचणीचा कापूस चांगला निघाल्यावर आता बोंड अळीग्रस्त कवडी कापूस निघत आहे. या कापसाला दर कमीच मिळतो. महत्त्वाचे म्हणजे गुलाबी बोंड अळी उद्रेकाच्या पार्श्‍वभूमीवर कापूस पीक डिसेंबरअखेरपर्यंत शेतातून काढून टाकावे, फरदड घेऊ नये, अशी शिफारस कृषी विभागाकडूनच केली जात आहे. विशेष म्हणजे कापसाला आता बोंडच नसल्यामुळे बहुतांश शेतकरी कापसाचे पीक काढूनही टाकत आहेत. त्यामुळे नेमका किती कापूस निघेल आणि शेतकऱ्याला या वाढीव दराचा कितपत लाभ मिळेल, याचा विचार व्हायला हवा. सध्या बाजारात मागणीच्या तुलनेत कापसाची आवक कमी झाली आहे. अमेरिकेत रुईचे दर वाढले आहेत. सरकीचे दरही वाढले आहेत. सरकी ढेपेला जनावरांचे खाद्य म्हणून मागणी वाढत असून, भावही चांगले मिळत आहेत. त्यामुळे कापसाच्या दरात सुधारणा दिसून येते; परंतु हंगामाच्या शेवटी अथवा हंगाम संपल्यानंतर अनेक कारणांनी वाढलेल्या दराचा लाभ शेतकऱ्यांना मिळत नाही, त्याचे धनी व्यापारीच असतात, हे वास्तव आहे. सध्याचे बहुतांश शेतीमालाचे हमीभाव हे वास्तववादी उत्पादन खर्चावर आधारित नाहीत, त्यामुळे ते कमीच आहेत; परंतु सध्या हमीभाव हीच भावाची अधिकतम मार्जिन समजली जात आहे, ही बाब गंभीर आहे आणि त्याहूनही दुर्दैवी बाब म्हणजे तेसुद्धा शेतकऱ्यांना मिळत नाहीत. मागील काही वर्षांच्या शेतीमालाच्या दरावर नजर टाकली, तर प्रतिक्विंटल ५०० ते १००० रुपये हमीभावापेक्षा कमी दर शेतकऱ्यांना मिळतोय. शेतकऱ्यांना किमान योग्य दराचा आधार मिळावा, असे शासनाला वाटत असेल तर त्यांनी हमीभावाच्या कक्षेतील प्रत्येक शेतीमालाचे दर प्रतिक्विंटल किमान ५०० ते १००० रुपयांनी वाढवायला हवेत तरच शेतकऱ्यांना न्याय मिळेल.   

इतर अॅग्रो विशेष
दहशतवादी आणि त्यांच्या पाठिराख्यांना...पांढरकवडा : आपल्या लष्कराबद्दल आपल्याला गर्व आहे...
शेतीतूनच होते औद्योगिक विकासाची पायाभरणीची नमधील कम्युनिस्ट पक्षाच्या राज्यकर्त्यांनी...
कसा टळेल मानव-वन्यप्राणी संघर्ष? अलीकडे वन्यप्राण्यांकडून शेतपिकांचे होणारे नुकसान...
'मंडळात एकच छावणी'च्या निकषात बदल नगर  : दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर जिल्ह्यात...
पंधरा एकरांत उत्कृष्ठ हरभरा नंदुरबार जिल्ह्यातील ब्राह्मणपुरी (ता. शहादा)...
विविध प्रयोगांमधून वाढवले उत्पन्नाचे...यवतमाळ जिल्ह्यातील अंबोडा येथील महेश व दीपक या...
परभणीतील शेतकऱ्यांचे कोल्हापुरात आंदोलनकोल्हापूर ः परभणी जिल्ह्यातील नुकसानग्रस्त...
किमान विक्री मूल्यवाढीने साखर उद्योगात...कोल्हापूर : साखरेचे किमान विक्री मूल्य २९००...
जन्मोजन्मी दास । व्हावे हेचि माझी आस ।।जन्मोजन्मी दास । व्हावे हेचि माझी आस ।। पंढरीचा...
शहीद जवानांच्या कुटुंबीयांना प्रत्येकी...तासगाव, जि. सांगली ः छत्रपती शिवाजी महाराज, डॉ....
दीड हजार कोटींचा दुसरा हप्ता...मुंबई  ः गेल्या वर्षी खरीप हंगामात अपुऱ्या...
राज्यात गारठा पुन्हा वाढण्याची शक्यतापुणे : उत्तरेकडून थंड वाऱ्याचे प्रवाह येऊ...
पंतप्रधान मोदी आज करणार महिला बचत...यवतमाळ ः पंतप्रधान नरेंद्र मोदी शनिवारी (ता...
पदव्युत्तर कृषी अभ्यासक्रमात पुढील...नागपूर ः कृषी अभ्यासक्रमात आजची परिस्थिती आणि...
दुष्काळात पीकविम्याचा आधारमुंबई ः यंदाच्या भीषण दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर...
पाकच्या मुस्क्या आवळणार; विशेष राष्ट्र...नवी दिल्ली: पुलवामा हल्ल्याच्या निषेधार्थ...
चीनमधील शेतीची विस्मयकारक प्रगतीविसाव्या शतकाच्या मध्यावर भारताला स्वातंत्र्य...
सेस, सेवाशुल्क आणि संभ्रमप्रक्रियायुक्त शेतमाल, फळे-भाजीपाला आणि शेवटी...
कृषी पथदर्शक राज्य साकारण्याची संधी :...पुणे : “शेतकऱ्यांपर्यंत आधुनिक शेती तंत्र...
डिजिटल परवान्यासाठी लढा देणार : राजू...पुणे : कृषी आयुक्तालयाच्या गुणनियंत्रण विभागाकडून...