agriculture news in marathi, Agrowon editorial on cotton rate benefit | Agrowon

वाढीव दराचा लाभ कोणाला?
विजय सुकळकर
मंगळवार, 26 डिसेंबर 2017

सध्याचे वाढीव दर चांगल्या प्रतीच्या कापसाचे आहेत. पहिल्या-दुसऱ्या वेचणीचा कापूस चांगला निघाल्यावर आता बोंड अळीग्रस्त कवडी कापूस निघत आहे. याला दर कमीच मिळतो.

डिसेंबर महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्यात कापसाचे दर ५७०० रुपये प्रतिक्विंटलवर पोचले आहेत. यात वाढ होऊ शकते. ६००० रुपयांवर दर जातील, असा अंदाज आहे; परंतु या वाढीव दराचा लाभ कोणाला मिळणार, हा खरा प्रश्‍न आहे. राज्यात कापूस वेचणीला सुरवात दसऱ्यापासून होते. खानदेशातील पूर्वहंगामी कापूस तर त्याआधीच निघायला सुरवात होते. दसऱ्यापासून ते परवापर्यंत कापसाचे भाव ३८०० ते ४२०० रुपये दरम्यानच होते आणि याच भावात म्हणजे हमीभावापेक्षाही कमी भावात राज्यातील बहुतांश शेतकऱ्यांनी कापूस विकला आहे. कापूस हे जिरायती शेतकऱ्यांचे एकमेव नगदी पीक आहे. बहुतांश कापूस उत्पादक हे अल्प-अत्यल्प भूधारकही आहेत. अशा शेतकऱ्यांचे पोट हे हातावर असते. आर्थिक अडचणीतील अशा शेतकऱ्यांना सण-वार, लग्नकार्य, मुलाबाळाचे शिक्षण, कुटुंबातील व्यक्तींचे आजारपण, उधारी-उसणवारी आणि इतर घरखर्चासाठी पैसे हवे असतात. हाती आलेला शेतीमाल मिळेल त्या दरात विकल्याशिवाय त्याच्यापाशी पर्याय नसतो. त्यामुळे सध्याच्या वाढीव कापसाच्या दराचा लाभ हाताच्या बोटावर मोजता येतील एवढे शेतकरी आणि बहुतांश व्यापारी यांनाच होणार आहे. अशीच परिस्थिती सोयाबीन, मूग, उडीद, मका आदी शेतीमालाची असते. मागील काही वर्षांपासून या शेतीमालास हमीभावाचादेखील आधार मिळत नाही.

या वर्षी गुलाबी बोंड अळीने कापसाचे २५ ते ५० टक्क्यांपर्यंत नुकसान केले आहे. त्यामुळे प्रतिएकरी कापसाचे उत्पादन घटून त्याची प्रतही खालावली आहे. त्यातच सध्याचे जे वाढीव कापसाचे दर आहेत, ते चांगल्या प्रतीच्या कापसाचे आहेत. या वर्षी पहिल्या-दुसऱ्या वेचणीचा कापूस चांगला निघाल्यावर आता बोंड अळीग्रस्त कवडी कापूस निघत आहे. या कापसाला दर कमीच मिळतो. महत्त्वाचे म्हणजे गुलाबी बोंड अळी उद्रेकाच्या पार्श्‍वभूमीवर कापूस पीक डिसेंबरअखेरपर्यंत शेतातून काढून टाकावे, फरदड घेऊ नये, अशी शिफारस कृषी विभागाकडूनच केली जात आहे. विशेष म्हणजे कापसाला आता बोंडच नसल्यामुळे बहुतांश शेतकरी कापसाचे पीक काढूनही टाकत आहेत. त्यामुळे नेमका किती कापूस निघेल आणि शेतकऱ्याला या वाढीव दराचा कितपत लाभ मिळेल, याचा विचार व्हायला हवा. सध्या बाजारात मागणीच्या तुलनेत कापसाची आवक कमी झाली आहे. अमेरिकेत रुईचे दर वाढले आहेत. सरकीचे दरही वाढले आहेत. सरकी ढेपेला जनावरांचे खाद्य म्हणून मागणी वाढत असून, भावही चांगले मिळत आहेत. त्यामुळे कापसाच्या दरात सुधारणा दिसून येते; परंतु हंगामाच्या शेवटी अथवा हंगाम संपल्यानंतर अनेक कारणांनी वाढलेल्या दराचा लाभ शेतकऱ्यांना मिळत नाही, त्याचे धनी व्यापारीच असतात, हे वास्तव आहे. सध्याचे बहुतांश शेतीमालाचे हमीभाव हे वास्तववादी उत्पादन खर्चावर आधारित नाहीत, त्यामुळे ते कमीच आहेत; परंतु सध्या हमीभाव हीच भावाची अधिकतम मार्जिन समजली जात आहे, ही बाब गंभीर आहे आणि त्याहूनही दुर्दैवी बाब म्हणजे तेसुद्धा शेतकऱ्यांना मिळत नाहीत. मागील काही वर्षांच्या शेतीमालाच्या दरावर नजर टाकली, तर प्रतिक्विंटल ५०० ते १००० रुपये हमीभावापेक्षा कमी दर शेतकऱ्यांना मिळतोय. शेतकऱ्यांना किमान योग्य दराचा आधार मिळावा, असे शासनाला वाटत असेल तर त्यांनी हमीभावाच्या कक्षेतील प्रत्येक शेतीमालाचे दर प्रतिक्विंटल किमान ५०० ते १००० रुपयांनी वाढवायला हवेत तरच शेतकऱ्यांना न्याय मिळेल.   

इतर अॅग्रो विशेष
रत्नागिरी, देवगड, अलिबाग हापूसला...मुंबई : हापूस ‘कोणा’चा हा गुंता आता सुटण्याच्या...
‘ॲग्रोवन’चे आज चौदाव्या वर्षात पदार्पण !पुणे ः राज्यभरातील प्रगतिशील शेतकऱ्यांच्या...
कृषी विज्ञान केंद्रांमध्ये हवामान...पुणे : ‘‘देशातील शेतकऱ्यांना मोबाईलवरून हवामान...
चंद्रपूरमध्ये देशातील उच्चांकी...पुणे : गेल्या दोन ते तीन दिवसांपासून राज्यातील...
३२०० साखर दराची अंमलबजावणी व्हावी :...कोल्हापूर : केंद्र सरकारच्या कृषिमूल्य आयोगाने...
केसर आंबा संकटातचऔरंगाबाद :  सुरवातीला मोहराच्या काळात...
त्रस्त शेतकरी वाटणार ३ मेपासून मोफत दूधनगर/औरंगाबाद  : गतवर्षी शेतकरी संपानंतर...
पीक फेरपालट, सेंद्रिय खतांचा केला वापरप्रभाकर चौधरी हे १९७६ पासून शेती करतात. त्यांची...
खडकाळ, हलक्या जमिनीतही आणली सुपीकताकोणतेही पीक येईल की नाही, अशा खडकाळ जमिनीचे संजय...
नैसर्गिक शेतीतून राखले जमिनीचे आरोग्यअमरावती जिल्ह्यातील टाकरखेडा (संभू)( ता. भातकुली...
जमिनीवरील अत्याचार थांबवा !पुणे : एक इंच माती तयार होण्यासाठी ५०० वर्षे...
दुग्ध व्यवसायाला २८०० कोटींचा फटकापुणे : उत्पादन खर्चात वाढ आणि नफा घटल्यामुळे...
मुदत संपलेल्या जिल्हा बँकांवर प्रशासक...मुंबई : राज्य सहकारी निवडणूक प्राधिकरण चार...
वादळी पावसाने पिकांचे नुकसानपुणे : राज्यात सुरू असलेल्या वादळी वाऱ्यासह...
उष्णतेच्या झळांनी विदर्भ होरपळलापुणे : मध्य महाराष्ट्र, मराठवाड्यात गारपीट,...
उन्हाळ्यात केळी बागांची जपणूक महत्त्वाचीसद्यस्थितीत तापमानात वाढ सुरू झाली असून तापमान ४०...
साखर निर्यातीसाठी कारखाने अनुत्सुककोल्हापूर : आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत साखरेचे...
हमीभावाने तूर खरेदीचा आज अखेरचा दिवसमुंबई/ अकोला/नगर : हमीभावाने तूर खरेदीचा...
मध्य महाराष्ट्र, मराठवाड्यात पावसाचा...पुणे : राज्यात उन्हाचा चटका पुन्हा वाढू लागला आहे...
अक्षय तृतीयेला आंब्याने खाल्ला भावअक्षय तृतीया व त्यानंतर आंब्याची बाजारपेठ...