दाक्षिणात्य राज्यांसाठी नवे कापूस वाण
चंद्रकांत जाधव
बुधवार, 13 सप्टेंबर 2017

जळगाव : येथील महात्मा फुले कृषी विद्यापीठांतर्गत कार्यरत कापूस संशोधन केंद्राने दाक्षिणात्य राज्यांमधील जमिनी व वातावरणात अधिक उत्पादन देणारा जेएलए ०६०३ हा देशी सुधारित कापूस वाण विकसित केले आहे.

अधिक वजनाची बोंडे, कमी पाण्यात तग धरण्याची क्षमता या वाणात असून, कापूस संशोधनासंबंधीच्या क्षेत्रात जळगाव कापूस संशोधन केंद्राचे हे मोठे यश मानले जात आहे.

जळगाव : येथील महात्मा फुले कृषी विद्यापीठांतर्गत कार्यरत कापूस संशोधन केंद्राने दाक्षिणात्य राज्यांमधील जमिनी व वातावरणात अधिक उत्पादन देणारा जेएलए ०६०३ हा देशी सुधारित कापूस वाण विकसित केले आहे.

अधिक वजनाची बोंडे, कमी पाण्यात तग धरण्याची क्षमता या वाणात असून, कापूस संशोधनासंबंधीच्या क्षेत्रात जळगाव कापूस संशोधन केंद्राचे हे मोठे यश मानले जात आहे.

या वाणाच्या महाराष्ट्र व दाक्षिणात्य राज्यांमध्ये १२ वर्षे चाचण्या चालल्या. यातील सात वर्षे महाराष्ट्रातील जळगाव, अकोला, परभणी, धुळे आदी ठिकाणी त्याच्या चाचण्या झाल्या. यानंतर दाक्षिणेकडील कृषी विद्यापीठांतर्गत असलेल्या क्षेत्रात पाच वर्षे चाचण्यात झाल्या. त्यानंतर निवड पद्धतीने हे वाण विकसित करण्यात आले.

राष्ट्रीय कमिटीची मान्यता
या वाणासंबंधीच्या चाचण्या यशस्वी झाल्या. त्यात हे वाण दाक्षिणात्य राज्यांमध्ये म्हणजेच कर्नाटक, तेलंगण, आंध्र प्रदेश, तमिळनाडू या भागांत अधिक उत्पादन देते. त्याचा धागा ताकदवान व बोंड इतर देशी कापूस वाणांच्या तुलनेत अधिक असल्याचे दिसून आले. या वाणाच्या प्रसाराला एप्रिल २०१७ रोजी कोईमतूर (तमिळनाडू) येथील तमिळनाडू कृषी विद्यापीठात झालेल्या केंद्रीय कापूस संशोधन व विकास कमिटीने मंजुरी दिली आहे. अखिल भारतीय समन्वित कापूस सुधार प्रकल्पांतर्गत ही बैठक झाली.

ब्रिटिशकालीन केंद्र
जळगाव येथील कापूस संशोधन केंद्र हे ममुराबाद (ता. जळगावनजीक) येथे आहे. जळगाव शहरापासून चार ते पाच कि.मी. अंतरावर ते असून, ब्रिटिशांनी १९१३ मध्ये या केंद्राची कृषी संशोधन केंद्र म्हणून स्थापना केली होती. त्यात हवामान शास्त्रापासून ते इतर सर्व तत्कालीन कोरडवाहू पिकांवर संशोधन केले जायचे. १९३३ मध्ये धुळे येथील कापूस संशोधन केंद्रात स्थलांतरित झाले. तेव्हापासून या केंद्रात संशोधन सुरू आहे. देशी सुधारित कापसावर या केंद्रात संशोधन केले जाते.

संशोधन कौतुकास्पद
या केंद्रात १९६२ पूर्वी बनिला, जरिला, विरनार, एनआर- ५ या देशी कापूस वाणांचे संधोधन होऊन त्यांचा प्रसार झाला. १९६२ मध्ये राज्यभर लोकप्रिय ठरलेल्या वाय-१ या वाणाचे संशोधनही याच केंद्रात झाले. २००३ मध्ये फुले जेएलए-७०४ हा वाण विकसित झाला. तो वाय-१ पेक्षा २५ टक्के अधिक उत्पादन देतो. त्याचे या केंद्रात दरवर्षी कमी दरात शेतकऱ्यांना वितरण केले जाते. दरवर्षी या वाणाचे १२ क्विंटल वितरण केले जाते. २०१५ मध्ये याच केंद्रात जेएलए - ५०५ हा देशी सुधारित कापूस वाण संशोधन होऊन विकसित झाला. महाराष्ट्र, गुजरात, मध्य प्रदेश, ओरिसा येथे त्याचा प्रसार झाला.

 

इतर ताज्या घडामोडी
चार हजार एकरांतील बटाटा पीक गेले वायामंचर, जि. पुणे : आंबेगाव तालुक्‍यात सातगाव पठार...
मन्याड, बहुळा प्रकल्पांतील पाणीसाठ्यात... जळगाव : जिल्ह्यातील मृतसाठा स्थितीत गेलेले...
अकोला जिल्ह्यात करार तत्त्वावर पिकणार... अकोला ः केळीच्या उत्पादनासाठी जिल्ह्यातील अकोट...
तब्बल २५१ ग्रामपंचायतींचा वीजपुरवठा...जळगाव : जिल्हाभरातील जवळपास २५१...
साडेसहा हजार शेतकऱ्यांचे तुरीचे चुकारे...परभणी : नांदेड, परभणी, हिंगोली जिल्ह्यात यंदाच्या...
औरंगाबादमध्ये हिरवी मिरची १५०० ते १६००... औरंगाबाद : येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये...
पर्यावरणपूरक उपायातून पोल्ट्री...कॅनडा : येथील अंडी व त्यापासून पदार्थांचा वापर...
हरभरा पीक प्रात्यक्षिकातून धुळ्याला...धुळे : राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा अभियानांतर्गत...
बेळगाव जिल्ह्यात ऊसटंचाईने गाळप... संकेश्‍वर, कर्नाटक ः बेळगाव जिल्ह्यातील काही...
शेतमाल विपणन यंत्रणा बदलायला हवी ः मोदी नवी दिल्ली ः शेतकरी अनेक समस्यांना तोंड देत...
प्रशासनाला समजते आंदोलनांचीच भाषा अकोला ः शासनाने या हंगामात सुरवातीला हमीभाव व...
तुरळक ठिकाणी हलक्‍या सरींचा अंदाजपुणे ः सध्या राज्यात अनेक भागांतील हवेचा दाब 1004...
रयत क्रांतीसमोर संघटना बांधणीचे अाव्हान कोल्हापूर : कृषी राज्यमंत्री सदाभाऊ खोत यांनी...
साताऱ्यातील प्रमुख धरणांत ९३ टक्‍क्‍...सातारा : जिल्ह्यातील सर्वच धरणांच्या पाणलोट...
वऱ्हाडात पिकांचे नुकसान; प्रकल्पांतील...अकोला : गेल्या तीन दिवसांपासून ढगाळ वातावरण...
पालघर जिल्ह्यात पावसाने पिकांचे नुकसानवाडा, जि. पालघर  : तालुक्‍यात दोन दिवस...
खानदेशात पाऊस, वाऱ्यामुळे पूर्वहंगामी...जळगाव  ः जिल्ह्यासह नंदुरबार व धुळे...
कसमादे पट्टयात पावसामुळे कांदा पिकाला...देवळा, जि. नाशिक : येथील देवळा- चांदवडसह कसमादे...
नियमित कर्जदार शेतकऱ्यांच्या भावना...जळगाव : कर्जमाफीची प्रक्रिया शेतकऱ्यांसाठी राज्य...
सोलापूर जिल्ह्यातील भीमा, सीना...सोलापूर  ः पुणे जिल्ह्याकडून उजनी धरणाच्या...