agriculture news in marathi, agrowon special article on late announcement of msp | Agrowon

आंधळी कोशिंबीर
विजय सुकळकर
शुक्रवार, 7 जून 2019

भारतीय शेती ही मॉन्सूनसोबतचा जुगार आहे, असे म्हटले जात असून ते खरेही आहे. त्याचबरोबर केंद्र सरकार शेतमालाच्या एमएसपी जाहीर करण्यास उशीर करून शेतकऱ्यांसोबत आंधळी कोशिंबीर खेळतेय.
 

जूनचा पहिला आठवडा संपत आला आहे. केरळमध्ये मॉन्सून लवकरच दाखल होईल. बहुतांश भारतीय शेती अजूनही पावसाच्या पाण्यावर आधारीतच आहे. देशभरातील शेतकरी मशागतीची कामे आटोपून खरीप हंगामासाठी बी-बियाणे, खते खरेदीच्या गडबडीत आहेत. मॉन्सूनच्या एक दोन चांगल्या पावसानंतर पेरणीची लगबग सुरू होईल. मॉन्सून वेळेवर आला तर राज्यात १५ जूनच्या दरम्यान तर देशात जून अखेरपर्यंत बहुतांश पेरण्या आटोपतात. शेती पेरणीचे हे वेळापत्रक वर्षानुवर्षांपासून चालू आहे. असे असताना देशभरातील शेतकऱ्यांना मात्र खरीप पिकांची पेरणी, लागवड करताना त्यापासून उत्पादित शेतीमालास किती दर मिळेल, याची माहिती नसते. याचे कारण म्हणजे खरीप हंगामातील पिकांच्या किमान आधारभूत किमती (एमएसपी) केंद्र सरकार जूनअखेर नाहीतर जुलैमध्ये जाहीर करते. चालू खरीप पिकांच्या एमएसपीला अजूनही मुहूर्त लाभलेला नाही. या वर्षी लोकसभेची निवडणूक, त्यानंतर नव्या सरकारची स्थापना यात बराच वेळ गेला असला तरी गेल्या पाच वर्षांत सुद्धा एमएसपी जाहीर करण्यास उशीरच झाला आहे. 

भारतीय शेती ही मॉन्सूनसोबतचा जुगार आहे, असे म्हटले जात असून ते खरेही आहे. त्याचबरोबर केंद्र सरकार शेतीमालाच्या एमएसपी जाहीर करण्यास उशीर करून शेतकऱ्यांसोबत ‘आंधळी कोशिंबीर’ खेळतेय. शेती हा असा एकमेव व्यवसाय आहे, ज्यामध्ये उत्पादकास आपण उत्पादित करीत असलेल्या मालाचा भाव ठरविण्याचा अधिकार नाही. एवढेच नव्हे तर उत्पादित शेतीमाल पुढे कोण खरेदी करणार? त्यास किमान किती दर मिळेल, हेही माहीत नसते. शेतीचे हे मूळ दुखणे असून, त्यावर इलाज मात्र होताना दिसत नाही. शेती करताना शेतकऱ्यांनी या देशातील तमाम जनतेस पोसण्याचे काम करावे, उद्योग-व्यवसायांना स्वस्तात कच्चा माल उत्पादित करून द्यावा. हे करीत असताना स्वतःला या व्यवसायातून किती आर्थिक मिळकत होणार, त्यातून आपल्या कुटुंबाजी गुजराण होणार की नाही? याचा सुद्धा विचार करू नये, अशी मानसिकता शासन, उद्योजक आणि ग्राहकवर्गाची पण झालेली आहे. 

खरे तर एमएसपी हा शेतकऱ्यांचा अत्यंत जिव्हाळ्याचा विषय आहे. त्यात केंद्र सरकार जाहीर करीत असलेली एमएसपी ही शेतीमालाचा एकूण उत्पादन खर्च गृहीत न धरताच जाहीर केली जाते. त्याहूनही गंभीर बाब म्हणजे मागील पाच वर्षांपासून मुळातच कमी असलेल्या एमएसपीचा सुद्धा आधार शेतकऱ्यांना मिळत नाही. त्यामुळे शेती व्यवसाय तोट्यात चालला आहे. मागील अनेक वर्षांपासून वास्तविक उत्पादनखर्चावर दीडपट एमएसपीची मागणी देशभरातील शेतकरी करीत आहेत. थोर कृषी शास्त्रज्ञ एम. एस. स्वामिनाथन यांनी दीड दशकापूर्वी देशभर फिरून अशाच एमएसपीचा आधार शेतकऱ्यांना द्यावा, असे केंद्र सरकारला सुचविले आहे. परंतु याकडे केंद्रातील यूपीए आणि एनडीए शासन काळात जाणीवपूर्वक दुर्लक्ष करण्यात आले आहे. रास्त एमएसपीशिवाय शासन शेतकऱ्यांना करीत असलेल्या कोणत्याही मदतीस फारसा अर्थ नाही, हे सरकारने लक्षात घ्यायला हवे. तसेच शेतकरी खरीप हंगामातील पिकांचे नियोजन हे उपलब्ध जमीन आणि इतर संसाधने, मॉन्सूनचा अंदाज आणि उत्पादित मालास काय दर मिळेल, यानुसार करतो. त्यामुळे १५ मेपर्यंतच शेतकऱ्यांना खरीप पिकांच्या एमएसपी कोणत्याही परिस्थितीत कळायलाच हव्यात. देशांतर्गत शेतीमालाचे भाव हे केंद्र सरकारचे आयात-निर्यात धोरण, जागतिक बाजारातील शेतीमालाच्या किमतींचा कल, व्यापार युद्धासारख्या घटनेने बदलती बाजार व्यवस्था यावर ठरताहेत. त्यामुळे या सर्वांच्या बाबतीतही शेतकऱ्यांना वेळोवेळी मार्गदर्शन होणे गरजेचे आहे.


इतर संपादकीय
उत्पन्न दुपटीसाठी आत्ताही अपुरे उपाय दर्जेदार बियाणांची उपलब्धता  शेतकऱ्यांना...
नवसंकल्पना ठीक; पण... राज्य शासनाच्या पशुसंवर्धन विभागातर्फे राज्यात ‘...
कोरड्या महाराष्ट्रावर घोषणांचा पाऊसराज्यात सत्तेत आल्यानंतर शेतीतील गुंतवणूक वाढविली...
जुनीच वाट की नवी दिशाप्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी योजना ...
पर्यावरणकेंद्री विकास ही जगाची गरच आजमितीला भारत व जगाला भेडसावणारी अव्वल समस्या आहे...
लांबलेला पाऊस आणि नियोजनशून्य कारभारजूनचा पहिला पंधरवाडा उलटून गेला तरी राज्यात...
‘जीएम’चा तिढामहिनाभरापूर्वी हरियाना राज्यात एका शेतकऱ्याच्या...
‘असर’दार शिक्षणासाठी...कृषी पदवीधर आता माध्यमिक शिक्षकांच्या नोकरीसाठी...
दुष्काळ सांगतो ‘जपून वापरा पाणी’हवामानाच्या नुकत्याच व्यक्‍त झालेल्या अंदाजानुसार...
बेगडी विकास कितपत टिकेल?हवामान बदल ही जागतिक स्वरूपाची समस्या आहे....
शेळी दूध प्रकल्प कौतुकास्पदच! शेळीच्या दुधाचे संकलन, प्रक्रिया आणि विक्री...
आंधळी कोशिंबीर जूनचा पहिला आठवडा संपत आला आहे. केरळमध्ये मॉन्सून...
स्वायत्त विद्यापीठेच देतील...भारतीय कृषी संशोधन परिषदेने कृषी विद्यापीठांची व...
‘देशी’ प्रेम; नको नुसता देखावाजमिनीच्या आरोग्यापासून ते शेतकऱ्यांच्या...
पर्यावरणपूरक विकासासाठी ‘ग्रीन पार्टी’शाश्वत विकासाच्या संकल्पनेमध्ये नैसर्गिक...
नियोजन प्लॅस्टिकमुक्तीचे  वाढत्या दूध उत्पादन खर्चाबरोबर दूध आणि...
अविश्‍वसनीय विजयाचा अन्वयार्थलोकसभा निवडणुकीमध्ये नरेंद्र मोदींचा विजय झाला...
काँग्रेस नेतृत्वासाठी कसोटीचा काळघराणेशाहीचे आरोप व प्रचार, पक्षाचे निष्क्रिय...