agriculture news in marathi, Ban on brand marketing of BT seed | Agrowon

बीटी बियाण्यांच्या ब्रॅंड मार्केटिंगवर बंदी
मनोज कापडे
शनिवार, 6 जानेवारी 2018

पुणे : बीटी कपाशीच्या मान्यताप्राप्त मूळ नावात बदल करून आकर्षक ‘ब्रॅंडनेम’ने बीटी बियाणे विकण्यास राज्य शासनाने मनाई केली आहे. बाजारपेठेत ब्रॅंडनेमचा झालेला गोंधळ आणि फसवणूक आटोक्यात आणण्यासाठी ७४ कंपन्यांचे ‘ब्रॅंड मार्केटिंग परवाने’देखील तडकाफडकी रद्द करण्यात आले आहेत.

पुणे : बीटी कपाशीच्या मान्यताप्राप्त मूळ नावात बदल करून आकर्षक ‘ब्रॅंडनेम’ने बीटी बियाणे विकण्यास राज्य शासनाने मनाई केली आहे. बाजारपेठेत ब्रॅंडनेमचा झालेला गोंधळ आणि फसवणूक आटोक्यात आणण्यासाठी ७४ कंपन्यांचे ‘ब्रॅंड मार्केटिंग परवाने’देखील तडकाफडकी रद्द करण्यात आले आहेत.

शेतकऱ्यांना कापूस बियाणे विकताना देशात बियाणे कंपन्यांना केंद्रीय बियाणे कायदा पाळावा लागतो. महाराष्ट्रात मात्र दोन कायदे पाळवे लागतात. ‘महाराष्ट्र कापूस बी-बियाणे पुरवठा, वितरण, विक्री-किंमत निश्चिती व विनियमन कायदा २००९’मधील तरतुदींनुसार कोणत्याही कंपनीला स्वतःचे ब्रॅंड काढून बियाणे विकता येत नाही. मात्र, केंद्राच्या कायद्यातदेखील ब्रॅंडनेमची तरतूद नाही. तरीही राज्यात अनेक कंपन्या स्वतःचे बीजोत्पादन न घेता इतर कंपन्यांकडून को-मार्केटिंगच्या नावाखाली बीटी बियाणे विकत घेतात व स्वतःचेच ब्रॅंडनेम तयार करून बियाणे विकतात.

राज्यात कीटकनाशकांमधून घडलेले विषबाधा प्रकरण, तसेच शेंदरी बोंड अळी प्रकरणामुळे अडचणीत आलेल्या राज्य शासनाने बीटी बियाण्यांची गुणवत्ता व बाजारपेठेचा बारकाईने अभ्यास सुरू केला होता. कायद्यात मान्यता नसतानाही बीटी बियाण्यांचे परस्पर ब्रॅंडनेम तयार केले जात आहेत व या ब्रॅंडच्या परवान्यांना मान्यतादेखील घेतली जात असल्याचे निदर्शनास आले. यामुळे कृषी खात्याचे प्रधान सचिव बिजयकुमार व कृषी आयुक्त सच्चिंद्र प्रताप सिंह यांनी ब्रॅंड पद्धत तत्काळ रद्द करण्याचा धाडसी निर्णय घेतला, असे सूत्रांनी सांगितले.

‘‘उत्पादक कंपन्यांकडून म्हणजेच मॅन्युफॅक्चर कंपनीकडून बियाणे विकत घेणे किंवा विक्री करण्यास कोणत्याही विपणन कंपनीला (मार्केटिंग कंपनी) शासनाचा विरोध नाही. फक्त बीटी बियाण्याच्या मूळ नावापुढे किंवा मागे भलतेच ‘ब्रॅंडनेम’ असलेले बियाणे विकण्यावर आता बंदी घातली गेली आहे. या कंपन्यांकडून ‘परवाना रजिस्टर’मधील नावांपेक्षा वेगळ्या नावाने विक्री केली जात होती. ब्रॅंडिंग करताना शेतकऱ्यांची दिशाभूल करणारे शब्द वापरले जात होते. पुढील हंगामापासून कंपन्यांना हा गोंधळ थांबवावाच लागेल,’’ अशी माहिती उच्चपदस्थ सूत्रांनी दिली.

‘‘राज्यात १३९ कंपन्यांकडून शेतकऱ्यांना १६० लाख पाकिटांपेक्षा जास्त बीटी पाकिटांची विक्री केली जाते. एका अहवालानुसार फक्त ६५ कंपन्या स्वतःचे बीजोत्पादन घेतात तर ७४ कंपन्या ‘विक्री विपणन करार’ करून विविध ब्रॅंडखाली ‘को-मार्केटिंग’ तत्त्वाने बियाणे विकत आहेत. आता या सर्व कंपन्यांचे ब्रॅंडिंग परवाने रद्द करण्यात आले आहेत. केंद्र शासनाच्या जनुकीय तंत्रज्ञान मान्यता समितीने मान्यता दिलेल्या मूळ नावाचाच नवा परवाना या कंपन्यांना घ्यावा लागेल,’’ असेही कृषी खात्यातील सूत्रांनी स्पष्ट केले.

‘ब्रॅंडनेम’ काढून टाकण्याची सक्ती नाही
ब्रॅंड मार्केटिंग करणाऱ्या कंपन्यांना पाकिटावर नाव टाकूच नका, अशी सक्ती कृषी खात्याने अजिबात केलेली नाही. उदाहरणार्थ बीटी बियाण्यांच्या एका वाणाला 'केसीएच-७०७-बीजी२' या नावाने केंद्र शासन मान्यता देते. मात्र, मार्केटिंग कंपनी ब्रॅंडिंग करताना 'बुलेट-केसीएच-७०७-बीजी२' असे ब्रॅंडनेम टाकत होती. आता ‘बुलेट’ हे नाव शेतकऱ्यांच्या सोयीसाठी पाकिटावर इतरत्र टाकता येऊ शकेल. मात्र, जोडून टाकता येणार नाही, तसेच लेबल क्लेमवरही मूळ नावच टाकावे लागेल, असे कृषी खात्याने स्पष्ट केले आहे.

बंदीबाबत कंपन्या भूमिका मांडणार
ब्रॅंड मार्केटिंगवर बंदी घालण्याच्या कृषी खात्याच्या निर्णयाबाबत कंपन्यांनी सावध भूमिका घेतली आहे. या निर्णयामुळे काही कंपन्यांची गैरसोय झाल्याचे बियाणे उद्योगाचे म्हणणे आहे. काही कंपन्या कृषी आयुक्तालयाकडे मते मांडणार आहेत. यातील काही मुद्द्यदांबाबत कंपन्यांना खुलासा हवा असून, चर्चेसाठी कृषी खातेदेखील तयार आहे. मात्र, हंगाम सुरू होण्यापूर्वी कंपन्यांना नव्या पाकिटांची तयारी करावी लागेल. त्यामुळे कंपन्यांची गैरसोय होणार नाही, याची काळजी कृषी खात्याने घ्यावी, असेही बियाणे उद्योगातील सूत्रांचे म्हणणे आहे.

इतर अॅग्रो विशेष
संत एकनाथ महाराज समाधी दर्शनासाठी...पैठण, जि. औरंगाबाद : पैठण येथील शांतीब्रह्म श्री...
शेतीतील दारिद्र्याचे भीषण वास्तवभारताने खुली व्यवस्था स्वीकारल्याला २०१६ मध्ये २५...
आश्वासक हरभरा; अस्वस्थ उत्पादकराज्यात हरभरा काढणीस महिनाभर आधीपासूनच सुरवात...
इतिहासातील जलसंधारण संकल्पना अन्...मागच्या भागात आपण इतिहासातील सागरी किल्ल्यांवरील...
खानदेशात बाजरी मळणीवरजळगाव : खानदेशात बाजरी पीक मळणीवर आले आहे. आगामी...
शेतकऱ्यांना संपूर्ण कर्जमुक्ती : '...मुंबई ः शेतीच्या शाश्वत सुधारणेला गती देण्यासाठी...
सांगली : कडब्याचे दर पोचले साडेचार हजार...सांगली  ः यंदा दुष्काळी स्थिती तीव्र आहे....
सांगली जिल्ह्यात पाण्याअभावी रखडली खरड...सांगली  ः जिल्ह्यातील द्राक्ष हंगाम अंतिम...
ऊस, कापूस पट्ट्यात कष्टाने पिकविली हळद शेतीचा फारसा अनुभव नाही. पण आवड, जिद्द,...
कृषी विद्यापीठांचे वाण वापरण्यात...वाशीम जिल्ह्यातील शिरपूर जैन (ता. मालेगाव) येथील...
राज्यात अद्यापही २४ टक्के ‘एफआरपी’ बाकीपुणे : ऊस खरेदीपोटी राज्यातील शेतकऱ्यांना...
उत्तर प्रदेशात ऊसबिलावरून धुमशाननवी दिल्ली : लोकसभा निवडणुकीत कोणता मुद्दा...
शेतकरी आत्महत्या रोखण्यासाठी युवकाचा ‘...नाशिक : राज्यात नापिकी, दुष्काळ, बाजारभाव...
उन्हाचा ताप वाढण्याची शक्यतापुणे : राज्यात उन्हाचा चटका अाणि उकाडा...
जेजुरी गडावर देवाची रंगपंचमीजेजुरी, जि. पुणे : जेजुरी गडावर पारंपरिक...
शेतकरी मंडळामुळे मिळाला ९० लाखांचा...वेंगुर्ले, जि. सिंधुदुर्ग : बॅंकेच्या चुकीमुळे...
कोंबडा झाकला तरी...मा  गील सात वर्षांत कृषी आणि सलग्न क्षेत्रातील...
शेतकऱ्यांची दैनावस्था दूर करणारा...गेल्या अनेक वर्षांत शेती आणि शेतकऱ्यांची जी...
तुरळक ठिकाणी पावसाची शक्यतापुणे : राज्यात उन्हाचा चटका वाढल्याने अनेक ठिकाणी...
शिल्लक साखरेचा दबाव पुढील हंगामावर?कोल्हापूर : केंद्राने सुरू केलेल्या कोटा...