Agriculture News in Marathi, banana, cotton productivity falls in Jalgaon district, maharashtra | Agrowon

जळगाव जिल्ह्यात केळी, कपाशीची उत्पादकता घसरतेय
चंद्रकांत जाधव
बुधवार, 6 डिसेंबर 2017
जळगाव ः जिल्ह्यातील जमिनीत सेंद्रीय कर्ब व स्फुरदची स्थिती चिंताजनक बनल्याने जमिनीचे आरोग्य ढासळल्याचे समोर आले आहे. यामुळे केळी, कपाशीची उत्पादकता घसरत चालली अाहे.
 
यातच कृषी विभाग विविध पिकांच्या उत्पादकतेसंबंधी जे उद्दिष्ट ठरवितो ते उद्दिष्ट गाठणे शक्‍य होत नाही. सलग पिके घेत राहणे, सेंद्रिय खतांचा अल्प वापर, रासायनिक खतांचा बेसुमार किंवा असंतुलित यामुळे सुपीकतेवर परिणाम होत अाहे. यामुळे पुढील काळात नव्या पिढीला नापिक जमिनींच्या संकटाला तर तोंड द्यावे लागणार नाही ना, अशी भीतीही निर्माण झाली आहे.
 
जळगाव ः जिल्ह्यातील जमिनीत सेंद्रीय कर्ब व स्फुरदची स्थिती चिंताजनक बनल्याने जमिनीचे आरोग्य ढासळल्याचे समोर आले आहे. यामुळे केळी, कपाशीची उत्पादकता घसरत चालली अाहे.
 
यातच कृषी विभाग विविध पिकांच्या उत्पादकतेसंबंधी जे उद्दिष्ट ठरवितो ते उद्दिष्ट गाठणे शक्‍य होत नाही. सलग पिके घेत राहणे, सेंद्रिय खतांचा अल्प वापर, रासायनिक खतांचा बेसुमार किंवा असंतुलित यामुळे सुपीकतेवर परिणाम होत अाहे. यामुळे पुढील काळात नव्या पिढीला नापिक जमिनींच्या संकटाला तर तोंड द्यावे लागणार नाही ना, अशी भीतीही निर्माण झाली आहे.
 
जिल्ह्याचे खरिपाखालील (ऊस पिकासह) एकूण क्षेत्र आठ लाख ४४ हजार ८२६ हेक्‍टर आहे. यात सर्वाधिक पावणेपाच लाख हेक्‍टरवर कपाशी असते. उसाचे क्षेत्र १० हजार ५६३ हेक्‍टर आहे. तर तेलबियांखालील क्षेत्र २९ हजार २५८ हेक्‍टर असून, कडधान्याची पेरणी दोन लाख ३९ हजार १९६ हेक्‍टर असते. तृणधान्य एक लाख ७३ हजार ६४२ हेक्‍टरवर आहे.
 
या खरिपाखालील क्षेत्राव्यतिरिक्त केळीचे क्षेत्र दरवर्षी किमान ४५ हजार हेक्‍टरपर्यंत असते. पेरणीची ही आकडेवारी लक्षात घेता कपाशी अधिक असते. त्यात बीटी कपाशीचे क्षेत्र ९७ टक्के आहे. केळी व कपाशी लागवडीत जळगाव राज्यात पहिल्या क्रमांकावर आहे. मागील पाच वर्षांची लागवड किंवा पेरणीची माहिती लक्षात घेता केळीचे क्षेत्र सरासरी ४८ हजार हेक्‍टर, तर कपाशीचे क्षेत्र सरासरी चार लाख ५५ हजार हेक्‍टर राहिले आहे. 
 
पूर्वहंगामी कपाशी लाखभर हेक्‍टर असते. अर्थातच जे परंपरागत केळी उत्पादक आहेत; ते केळीची सातत्याने लागवड करीत आहेत. तर पूर्वहंगामी व कोरडवाहू कापूस उत्पादकही सातत्याने अधिक पैसा देणारे पीक म्हणून कपाशीचीच लागवड करीत आहेत. चोपडा, यावल, रावेर, पाचोरा, जामनेर, जळगाव, मुक्ताईनगर, भडगाव या तालुक्‍यांमध्ये पिकांची फेरपालट करणे, एखादा हंगाम जमीन नापेर ठेवणे याबाबत सकारात्मक निष्कर्ष नाहीत.
 
दुसऱ्या बाजूला अधिक उत्पादनासाठी विद्राव्य खते, रासायनिक खते यांचा वापर अधिक होत आहे. प्रतिदिन खत व्यवस्थापन ही संकल्पना चोपडा, रावेर, यावलमध्ये रुजली आहे. तीच इतरही आत्मसात करीत असून, जेवढी नत्र, स्फुरद, सेंद्रिय कर्बाची कमतरता आहे ती भरून काढण्यासाठी रासायनिक घटकांचा वापर सुरू आहे.
 
मी ५२ वर्षे शेती करीत आहे. पूर्वी पशुधन असायचे. शेतीत भरपूर शेणखत टाकले जायचे. पण पशुधन पाळण्यासाठी मजूर, सालगडी महागडे बनले. पशुधन कमी झाले. आता अधिक उत्पादनासाठी बेसुमार रासायनिक खते वापरतात. जमिनीवर जुलूम सुरू आहे. हे लक्षात घेऊन जे अन्नघटक जेवढे आपल्या शरीराला लागतात तेवढेच आपण खातो, तसेच जमिनीबाबतही आहे.
- कृषिभूषण वसंतराव महाजन, केळी उत्पादक, चिनावल (ता. रावेर, जि. जळगाव)

इतर ताज्या घडामोडी
राज्यातील चौदा मतदारसंघांत आज मतदानमुंबई   ः लोकसभा निवडणुकीच्या तिसऱ्या...
स्थानिक घटकांपासून नावीन्यपूर्ण सौर...तीव्र थंडीच्या स्थितीमध्ये वापरण्यायोग्य सौर...
जळगावात हरभऱ्याची ऑनलाइन नोंदणी आज बंदजळगाव : जिल्ह्यात शासकीय हरभरा खरेदीसाठी अजून...
रावेर, जळगावसाठी आज मतदानजळगाव : लोकसभा निवडणुकीच्या जळगाव व रावेर...
वाळूउपशामुळे विहिरींच्या पाणीपातळीत घटनाशिक : बागलाण तालुक्यातील ताहाराबाद ...
नांदेड जिल्ह्यात अडीच हजार कोटींचे...नांदेड ः नांदेड जिल्ह्यातील विविध बॅंकांना २०१९-...
राज्याचे एक थेंबही पाणी गुजरातला देऊ...नाशिक  : ‘‘पंतप्रधान नरेंद्र मोदी...
धर्मराजाचा कडाही यंदा आटलामाजलगाव, जि. बीड : माजलगाव धरणालगतच असलेला...
लक्षवेधी माढ्यासाठी आज मतदानसोलापूर  : अत्यंत प्रतिष्ठेच्या ठरलेल्या...
जळगाव बाजारात केळी दरात सुधारणाजळगाव ः जिल्ह्यात मुक्ताईनगर व रावेरात दर्जेदार...
नगरमध्ये प्रशासन गुंतले निवडणुकीत,...नगर  : दुष्काळात जनावरे जगविण्यासाठी चारा...
पुणे विभागात तेरा हजार हेक्टरवर चारा...पुणे : पाणीटंचाईमुळे चाऱ्याची चांगलीच टंचाई...
पुणे जिल्ह्यात पाणीटंचाईमुळे फळबागा...पुणे  ः कमी झालेल्या पावसामुळे जिल्ह्यातील...
नगर लोकसभा मतदारसंघात आज मतदाननगर : नगर लोकसभा मतदारसंघासाठी आज (मंगळवारी) २०३०...
यवतमाळ जिल्ह्यात दोन लाख टन खतांची मागणीयवतमाळ  : येत्या खरीप हंगामासाठी कृषी...
यवतमाळ जिल्ह्यात होणार ६६४ विहिरींचे...यवतमाळ  ः जिल्ह्यात दिवसेंदिवस गंभीर होत...
कळमणा बाजारात तुरीच्या दरात सुधारणानागपूर ः कळमणा बाजार समितीत तुरीची आवक...
अमरावतीतील दहा हजारांवर शेतकऱ्यांचे... अमरावती  ः निसर्गाचा लहरीपणामुळे शेतकरी...
शरद जोशीप्रणीत शेतकरी संघटनेच्या...जळगाव   ः लोकसभा निवडणुकीसाठी नाशिक...
शेतकरी आणि व्यापाऱ्यांमधील ...नाशिक  : कृषी अर्थव्यवस्था बळकट करण्यासाठी...