Agriculture News in Marathi, banana, cotton productivity falls in Jalgaon district, maharashtra | Agrowon

जळगाव जिल्ह्यात केळी, कपाशीची उत्पादकता घसरतेय
चंद्रकांत जाधव
बुधवार, 6 डिसेंबर 2017
जळगाव ः जिल्ह्यातील जमिनीत सेंद्रीय कर्ब व स्फुरदची स्थिती चिंताजनक बनल्याने जमिनीचे आरोग्य ढासळल्याचे समोर आले आहे. यामुळे केळी, कपाशीची उत्पादकता घसरत चालली अाहे.
 
यातच कृषी विभाग विविध पिकांच्या उत्पादकतेसंबंधी जे उद्दिष्ट ठरवितो ते उद्दिष्ट गाठणे शक्‍य होत नाही. सलग पिके घेत राहणे, सेंद्रिय खतांचा अल्प वापर, रासायनिक खतांचा बेसुमार किंवा असंतुलित यामुळे सुपीकतेवर परिणाम होत अाहे. यामुळे पुढील काळात नव्या पिढीला नापिक जमिनींच्या संकटाला तर तोंड द्यावे लागणार नाही ना, अशी भीतीही निर्माण झाली आहे.
 
जळगाव ः जिल्ह्यातील जमिनीत सेंद्रीय कर्ब व स्फुरदची स्थिती चिंताजनक बनल्याने जमिनीचे आरोग्य ढासळल्याचे समोर आले आहे. यामुळे केळी, कपाशीची उत्पादकता घसरत चालली अाहे.
 
यातच कृषी विभाग विविध पिकांच्या उत्पादकतेसंबंधी जे उद्दिष्ट ठरवितो ते उद्दिष्ट गाठणे शक्‍य होत नाही. सलग पिके घेत राहणे, सेंद्रिय खतांचा अल्प वापर, रासायनिक खतांचा बेसुमार किंवा असंतुलित यामुळे सुपीकतेवर परिणाम होत अाहे. यामुळे पुढील काळात नव्या पिढीला नापिक जमिनींच्या संकटाला तर तोंड द्यावे लागणार नाही ना, अशी भीतीही निर्माण झाली आहे.
 
जिल्ह्याचे खरिपाखालील (ऊस पिकासह) एकूण क्षेत्र आठ लाख ४४ हजार ८२६ हेक्‍टर आहे. यात सर्वाधिक पावणेपाच लाख हेक्‍टरवर कपाशी असते. उसाचे क्षेत्र १० हजार ५६३ हेक्‍टर आहे. तर तेलबियांखालील क्षेत्र २९ हजार २५८ हेक्‍टर असून, कडधान्याची पेरणी दोन लाख ३९ हजार १९६ हेक्‍टर असते. तृणधान्य एक लाख ७३ हजार ६४२ हेक्‍टरवर आहे.
 
या खरिपाखालील क्षेत्राव्यतिरिक्त केळीचे क्षेत्र दरवर्षी किमान ४५ हजार हेक्‍टरपर्यंत असते. पेरणीची ही आकडेवारी लक्षात घेता कपाशी अधिक असते. त्यात बीटी कपाशीचे क्षेत्र ९७ टक्के आहे. केळी व कपाशी लागवडीत जळगाव राज्यात पहिल्या क्रमांकावर आहे. मागील पाच वर्षांची लागवड किंवा पेरणीची माहिती लक्षात घेता केळीचे क्षेत्र सरासरी ४८ हजार हेक्‍टर, तर कपाशीचे क्षेत्र सरासरी चार लाख ५५ हजार हेक्‍टर राहिले आहे. 
 
पूर्वहंगामी कपाशी लाखभर हेक्‍टर असते. अर्थातच जे परंपरागत केळी उत्पादक आहेत; ते केळीची सातत्याने लागवड करीत आहेत. तर पूर्वहंगामी व कोरडवाहू कापूस उत्पादकही सातत्याने अधिक पैसा देणारे पीक म्हणून कपाशीचीच लागवड करीत आहेत. चोपडा, यावल, रावेर, पाचोरा, जामनेर, जळगाव, मुक्ताईनगर, भडगाव या तालुक्‍यांमध्ये पिकांची फेरपालट करणे, एखादा हंगाम जमीन नापेर ठेवणे याबाबत सकारात्मक निष्कर्ष नाहीत.
 
दुसऱ्या बाजूला अधिक उत्पादनासाठी विद्राव्य खते, रासायनिक खते यांचा वापर अधिक होत आहे. प्रतिदिन खत व्यवस्थापन ही संकल्पना चोपडा, रावेर, यावलमध्ये रुजली आहे. तीच इतरही आत्मसात करीत असून, जेवढी नत्र, स्फुरद, सेंद्रिय कर्बाची कमतरता आहे ती भरून काढण्यासाठी रासायनिक घटकांचा वापर सुरू आहे.
 
मी ५२ वर्षे शेती करीत आहे. पूर्वी पशुधन असायचे. शेतीत भरपूर शेणखत टाकले जायचे. पण पशुधन पाळण्यासाठी मजूर, सालगडी महागडे बनले. पशुधन कमी झाले. आता अधिक उत्पादनासाठी बेसुमार रासायनिक खते वापरतात. जमिनीवर जुलूम सुरू आहे. हे लक्षात घेऊन जे अन्नघटक जेवढे आपल्या शरीराला लागतात तेवढेच आपण खातो, तसेच जमिनीबाबतही आहे.
- कृषिभूषण वसंतराव महाजन, केळी उत्पादक, चिनावल (ता. रावेर, जि. जळगाव)

इतर ताज्या घडामोडी
दुधाचा दर वाढवून मिळाल्याने ‘स्वाभिमानी...सोलापूर : दुधाला वाढीव दराची मागणी करत स्वाभिमानी...
नाशिक जिल्ह्यात वाहतूकदारांच्या संपाला...नाशिक : देशात वाढत चाललेली डिझेल दरवाढ, न...
समृद्धीसाठी सक्तीने भूसंपादनाचा प्रस्तावनाशिक  : मुंबई-नागपूर समृद्धी महामार्गासाठी...
माउली- सोपानदेव बंधुभेटीच्या सोहळ्याने...भंडी शेगाव - पंढरीच्या वाटचालीत वेळापूरचा...
कर्जमाफी योजनेत आता व्यक्ती घटकनागपूर : छत्रपती शिवाजी महाराज शेतकरी सन्मान...
रविकांत तुपकर यांना पुण्यात अटकपुणे ः दूध आंदोलनादरम्यान पुणे शहरात जवळपास १० ते...
भात पिकातील एकात्मिक खत व्यवस्थापनभात पिकामध्ये हेक्टरी सरासरी उत्पादन कमी...
कर्जवाटपात राष्ट्रीयीकृत बॅंकांची...सोलापूर : यंदाच्या खरीप हंगामासाठी शेतकऱ्यांना...
परभणीत पीकविमा वेबपोर्टलची गती धीमीपरभणी ः पंतप्रधान पीक विमा योजनेअंतर्गंत...
उजनी धरणातील पाणीपातळीत वेगाने वाढ सोलापूर : पुणे जिल्ह्यातील पावसावर सोलापूर...
धरणसाठा वाढण्यासाठी जोरदार पावसाची... जळगाव  : जिल्ह्यात मागील दोन दिवसांत...
राज्य सरकारकडून केळी उत्पादकांची टिंगल...नागपूर : चक्रीवादळ आणि गारपिटीमुळे जळगाव...
शेतकऱ्यांच्या बांधावर तज्ज्ञांकडून...जालना : वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी...
सांगलीत शेतकऱ्यांनी काढला ९० कोटींचा...सांगली ः केंद्र सरकारच्या पंतप्रधान शेती विमा...
आरक्षणासाठी आता ‘ठोक मोर्चा’ काढणारनाशिक :  देवेंद्र फडणवीस सरकार मराठा...
धमकीमुळे गंगापूर धरणाचे संरक्षण वाढविलेनाशिक : ‘हम यूपीसे बोल रहें हैं, गंगापूर बांध के...
ऊसतोडणी यंत्र खरेदीसाठी स्वतंत्र योजना...नागपूर  : वैयक्तिक लाभार्थी शेतकऱ्यांना...
पीक कर्जवाटपात सातारा जिल्हा अव्वलसातारा  : खरीप हंगामात शेतकऱ्यांना पीककर्ज...
अकोले तालुक्‍यात पावसाचा जोर ओसरलानगर  ः जिल्ह्यात सध्या फक्त अकोले तालुक्‍...
नगर जिल्ह्यात ‘जलयुक्त शिवार’ची साडेसहा...नगर  ः जलयुक्त शिवार योजनेतून २०१७-१८...