agriculture news in marathi, BT cotton seed quality control, Nagpur | Agrowon

गुणनियंत्रणात कृषी विभाग नापास
विनोद इंगोले
मंगळवार, 10 ऑक्टोबर 2017

अमेरिकेत संकरित वाणाऐवजी सरळ वाणामध्ये बि. टी. आहे. आपल्याकडे मात्र संकरित वाणात आहे. दरवर्षी बियाणे नंतर खत, कीटकनाशक घ्यावीच लागली पाहिजे आणि शेतकऱ्यांना लुटता आल पाहिजे, याकरिता कंपन्यांनी हा पॅटर्न रुजविला. या चक्रव्यूहात शेतकरीरुपी अभिमन्यू फसला आता त्याला बाहेरच पडता येत नाही, अशी स्थिती आहे. 
- विजय जावंधिया, शेतीप्रश्‍नाचे अभ्यासक, नागपूर

शेती झाली विषारी... भाग 5

यवतमाळ : बोंडअळीसोबतच मुख्य पीक सुरक्षीत ठेऊन तणांचे नियंत्रण करणारे नवे तंत्रज्ञान राउंडअप रेडी बिटीच्या चाचण्या सुरू आहेत. चाचणी प्रक्षेत्रावरील हीच बिटी यवतमाळ जिल्ह्यात सर्रास चोर बिटी म्हणून विकल्या गेली. तणावरचा चार हजार रुपयांचा खर्च वाचतो म्हणून गुजरातेतून आयात झालेल्या या बिटीची लागवड मोठ्या प्रमाणात झाल्याचे सांगीतले जाते. 

यवतमाळ जिल्ह्यात ४ लाख ७० हजार हेक्‍टर क्षेत्रावर बि. टी. कापूस आहे. राउंडअपरेडी बियाण्यांचा सोशल मीडियावरून खुलेआम प्रसार झाला. पाकिस्तानमधील हे उत्पादनक्षम वाण असून भारतात याला परवानगी नसल्याचे सोशल मीडियावरील त्या पोस्टमध्ये नमूद होते. या बियाण्याकरिता संपर्कासाठी एका व्यक्‍तीचा मोबाईल क्रमांकही देण्यात आला होता. अमरावती विभागीय गुणनियंत्रण विभागाकडे देखील ही पोस्ट पोचली. त्यांनी कृषी आयुक्‍तालय स्तरावरील गुणवत्ता नियत्रंण विभागाकडे हे प्रकरण चौकशीसाठी पाठविले. मात्र हंगामात सर्वदूर या अवैध बि.टी.ची लागवड झाली, परंतु आजवर कृषी खात्याच्या गुणनियंत्रणाची चौकशी पूर्ण झाली नाही.

याप्रकरणी संबंधीत मोबाईल क्रमांकधारकावर देखील कोणत्याच प्रकारची कारवाई झाली नाही किंवा साधी चौकशीदेखील कृषी विभागाने केली नाही. त्यावरूनच अवैध बियाणे आणि निविष्ठांना संरक्षण देण्याचे कृषी खात्याचे धोरणच स्पष्ट होते. 

९०० ते १२०० रुपयांत अवैध बि.टी. बियाण्याचे पाकीट विकल्या गेले. निंदणाचा मजुरी दर २०० रुपये आहे. त्यानुसार एकरी चार हजार रुपयांचा निंदणावरचा खर्च वाचतो म्हणून याची लागवड जिल्ह्यात झाली; पण याकडे देखील स्थानिक, विभागीय आणि राज्यस्तरीय गुणनियंत्रण विभागाचे दुर्लक्ष झाले. कृषी विभागाचा हाच निष्काळजीपणा शेतकऱ्यांच्या जीवावर बेतला. 

उत्पादन झालेच कसे 
मोदींच्या गुजरातमधूनच राउंडअपरेडी बियाणे पोचले, अशी चर्चा आहे. त्याचे उत्पादनच कसे झाले? हा महत्त्वाचा मुद्दा आहे. कृषी विद्यापीठांनी भारतीय शेतीलापूरक असे तंत्रज्ञान उपलब्ध कररून दिले नाही. त्यामुळे विदेशी तंत्रज्ञानावर आपल्याला निर्भर राहावे लागले. अमेरिकेत संकरीत वाणाऐवजी सरळ वाणामध्ये बि. टी. आहे. आपल्याकडे मात्र संकरीत वाणात आहे. दरवर्षी बियाणे नंतर खत, कीटकनाशक घ्यावीच लागली पाहिजे आणि शेतकऱ्यांना लुटता आल पाहिजे याकरिता कंपन्यांनी हा पॅटर्न रुजविला. सरकारने देखील सरळ वाणात बि. टी.चा अंतर्भाव करण्याची सक्‍ती कंपन्यांना केली नाही. पाच हजार कोटीची बि. टी. बियाणे कंपन्यांची उलाढाल आहे, असे शेतीप्रश्नाचे अभ्यासक विजय जावंधिया यांनी सांगितले.

इतर ताज्या घडामोडी
साताऱ्यात उत्साहात मतदानसातारा  : जिल्ह्यात मंगळवारी लोकसभा...
राज्यातील चौदा मतदारसंघांत आज मतदानमुंबई   ः लोकसभा निवडणुकीच्या तिसऱ्या...
स्थानिक घटकांपासून नावीन्यपूर्ण सौर...तीव्र थंडीच्या स्थितीमध्ये वापरण्यायोग्य सौर...
जळगावात हरभऱ्याची ऑनलाइन नोंदणी आज बंदजळगाव : जिल्ह्यात शासकीय हरभरा खरेदीसाठी अजून...
रावेर, जळगावसाठी आज मतदानजळगाव : लोकसभा निवडणुकीच्या जळगाव व रावेर...
वाळूउपशामुळे विहिरींच्या पाणीपातळीत घटनाशिक : बागलाण तालुक्यातील ताहाराबाद ...
नांदेड जिल्ह्यात अडीच हजार कोटींचे...नांदेड ः नांदेड जिल्ह्यातील विविध बॅंकांना २०१९-...
राज्याचे एक थेंबही पाणी गुजरातला देऊ...नाशिक  : ‘‘पंतप्रधान नरेंद्र मोदी...
धर्मराजाचा कडाही यंदा आटलामाजलगाव, जि. बीड : माजलगाव धरणालगतच असलेला...
लक्षवेधी माढ्यासाठी आज मतदानसोलापूर  : अत्यंत प्रतिष्ठेच्या ठरलेल्या...
जळगाव बाजारात केळी दरात सुधारणाजळगाव ः जिल्ह्यात मुक्ताईनगर व रावेरात दर्जेदार...
नगरमध्ये प्रशासन गुंतले निवडणुकीत,...नगर  : दुष्काळात जनावरे जगविण्यासाठी चारा...
पुणे विभागात तेरा हजार हेक्टरवर चारा...पुणे : पाणीटंचाईमुळे चाऱ्याची चांगलीच टंचाई...
पुणे जिल्ह्यात पाणीटंचाईमुळे फळबागा...पुणे  ः कमी झालेल्या पावसामुळे जिल्ह्यातील...
नगर लोकसभा मतदारसंघात आज मतदाननगर : नगर लोकसभा मतदारसंघासाठी आज (मंगळवारी) २०३०...
यवतमाळ जिल्ह्यात दोन लाख टन खतांची मागणीयवतमाळ  : येत्या खरीप हंगामासाठी कृषी...
यवतमाळ जिल्ह्यात होणार ६६४ विहिरींचे...यवतमाळ  ः जिल्ह्यात दिवसेंदिवस गंभीर होत...
कळमणा बाजारात तुरीच्या दरात सुधारणानागपूर ः कळमणा बाजार समितीत तुरीची आवक...
अमरावतीतील दहा हजारांवर शेतकऱ्यांचे... अमरावती  ः निसर्गाचा लहरीपणामुळे शेतकरी...
शरद जोशीप्रणीत शेतकरी संघटनेच्या...जळगाव   ः लोकसभा निवडणुकीसाठी नाशिक...