agriculture news in marathi, China ahead in new cotton technology implimentation | Agrowon

कपाशीत आधुनिक तंत्रज्ञान वापरात चीनची आघाडी
गोविंद वैराळे
बुधवार, 20 जून 2018

कृषी उत्पादकता वाढीसाठी जाणीवपूर्वक व नियोजनबद्ध कार्यक्रमांची आखणी चीन सरकारने केली आहे. त्यासाठी जीएम तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवण्यासाठी भरघोस आर्थिक तरतूद केली आहे. त्याचे फायदे दिसून येत असून, भारतातही नियोजनबद्ध कार्यक्रम राबवला जाणे आवश्यक आहे. 

कृषी उत्पादकता वाढीसाठी जाणीवपूर्वक व नियोजनबद्ध कार्यक्रमांची आखणी चीन सरकारने केली आहे. त्यासाठी जीएम तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवण्यासाठी भरघोस आर्थिक तरतूद केली आहे. त्याचे फायदे दिसून येत असून, भारतातही नियोजनबद्ध कार्यक्रम राबवला जाणे आवश्यक आहे. 

जी एम तंत्रज्ञानाचा वापर करणाऱ्या देशामध्ये जागतिक पातळीवर चीन अग्रक्रमावर आहे. कृषी उत्पादन वाढ व राष्ट्रीय अन्नसुरक्षा अभियान यशस्वी करण्यासाठी चीन सरकारने राष्ट्रीय जनुकीय सुधारीत (जीएम) वाण विकास कार्यक्रम राबवण्याचे धोरण अंगीकारले अाहे. २००८ ते २०२० या काळातील या कार्यक्रमासाठी चीनने ३.८ अब्ज अमेरिकन डॉलर्सची अार्थिक तरतूद केली अाहे. 

चीनमध्ये जीएम तंत्रज्ञान (बीटी) कापसाचा वापर १९९७ पासून सुरू झाला. त्यानंतर पाच वर्षांनी म्हणजेच २००२ मध्ये भारतात बीटी कापसाची लागवड सुरू झाली. जगात १२५ प्रमुख कापूस उत्पादक देशांपैकी चीनची कापूस उत्पादकता सर्वांत जास्त अाहे. चीनमधील कापूस उत्पादकता प्रतिहेक्टर १७६१ किलो रुई व भारताची कापूस उत्पादकता ५०६ किलो प्रतिहेक्टर आहे. म्हणजेच भारतापेक्षा चीनची कापूस उत्पादकता जवळपास साडेतीन पटीने जास्त अाहे. 

चीनमध्ये सर्वांत जास्त कापूस उत्पादकता का?
चीनमध्ये ‘पीपल्स रिपब्लिक अाॅफ चायना’ याची १९४९ साली स्थापना झाली. तेव्हापासून शास्त्रोक्त पद्धतीने कापसाची शेती सुरू झाली. सन १९४९ पूर्वी १६० किलो रुई प्रतिहेक्टरी कापसाची उत्पादकता होती. मात्र शास्त्रोक्त पद्धती, अाधुनिक साधनांचा वापर यातून उत्पादकता ११ पटीने वाढत १७६१ किलो रुई प्रतिहेक्टरपर्यंत पोचली आहे.  

प्रमुख कापूस उत्पादक देशांची कापूस उत्पादकता

अ. क्रं. देश कापूस क्षेत्र
 (लाख हेक्टर)
कापूस उत्पादन (दशलक्ष टन) प्रतिहेक्टरी उत्पादन (किलो रुई)
१) भारत १२३ ६२५० ५२६
२) चीन ३४ ५९८७ १७६१
३) अमेरिका ४४.९ ४५५५ १०१४
४) ब्राझील ११.९ १९३८ १६२८
५) पाकिस्तान २६.० १७८५ ६८५ 
६) एकूण जगात ३३२.३० २६७२८ ८०४

उत्पादनवाढीतील प्रमुख बाबी ः 

  •  जीएम तंत्रज्ञान बीटी कापूस वाणाचा वापर ः चीनमध्ये हवामान व पर्जन्यनिहाय विभाग (उदा. हाँग हुईहाई, यंगटझ रिव्हर व्हॅली, झिगझॅग) केलेले आहेत. त्यानुसार हवामान, पर्जन्य यात चांगल्या प्रकारे वाढणाऱ्या कापूस वाणांची लागवड केली जाते. 
  •  कापसाच्या पेरणीऐवजी पुनर्लागवड पद्धतीने लागवड ः कापसाच्या बियाण्यांची पेरणी न करता रोपवाटिकेत कापसाच्या बियाण्यांपासून प्रथम रोपे तयार केली जातात. या रोपांची पुनर्लागवड शेतामध्ये केली जाते. पेरणीपेक्षा लावणीमध्ये ३० टक्के कापसाचे उत्पादन वाढते. 
  •  प्लॅस्टिक /पेपर मल्चिंगचा वापर ः प्लॅस्टिक /पेपर मल्चिंगमुळे जमिनीचे पिकासाठी पोषक तापमान राखण्यास मदत होते. पाण्याची, खताची बचत होते. तणांची वाढ होत नसल्याने तणाद्वारे होणारे नुकसान टाळले जाते. तण काढणीवरील मजुरी खर्च वाचतो. झाडाची योग्य प्रकारे वाढ होऊन बोंडांची संख्या वाढते. कापूस उत्पादकतेत भरीव वाढ होते.     
  •  अनावश्यक फांद्या व शेंड्यांची छाटणी करून वाढ रोखणे ः कापूस झाडांची अनावश्यक वाढ रोखण्यासाठी कापूस फांद्याची व झाडाच्या शेंड्याची छाटणी योग्य वेळी केली जाते. या वाढीसाठी घेतली जाणारी अन्नद्रव्ये वाचतात. त्याएेवजी बोंडाची संख्या व बोंडाची वाढ होण्याकरीता ही अन्नद्रव्ये वापरली जातात. बोंडांची गळ थांबते. झाडाचा जोम वाढतो. बोंडाचा अाकार, वजन व संख्या वाढल्यामुळे कापूस उत्पादनात वाढ होते.
  •  हायडेन्सिटी तंत्र (कापूस झाडांच्या संख्येत वाढ) ः चीनमधील नॉर्थवेस्ट इनलँड विभागात हायडेन्सिटी प्लॅंट्स तंत्रज्ञानाचा वापर होतो. यात कापूस झाडांची एकरी संख्या वाढवली जाते. या पद्धतीमध्ये कमी कालावधीच्या, कमी उंचीच्या बुटक्या वाणाची निवड केली जाते. हेक्टरी दोन लाख ते तीन लाख कापूस झाडे संख्या ठेवली जाते. तंत्रज्ञानाचा वापर करून उंची ७५ सेमीपर्यंत नियंत्रित केली जाते.
  •  ठिबक सिंचन पद्धतीचा वापर ः कापूस पिकाच्या सिंचनासाठी प्रामुख्याने ठिबक सिंचन पद्धतीचा अवलंब केला जातो. ठिबक सिंचनाचे फायदे सर्वश्रुत अाहेत. खते व सूक्ष्मद्रव्ये खर्चात बचत साधल्याने उत्पादन खर्चात बचतीसोबतच उत्पादनामध्ये उल्लेखनीय वाढ होते.
  • चीनच्या तुलनेमध्येच नव्हे तर जगामध्ये भारताची कपाशी उत्पादकता सर्वात कमी अाहे. ती वाढवण्यासाठी चीन प्रमाणेच आपल्यालाही अाधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवण्याची गरज आहे. कापूस उत्पादकामध्ये अाधुनिक तंत्राचा प्रचार, प्रसार, जागरूकता वाढवण्यासाठी प्रयत्न वेगाने होणे आवश्यक आहे. तसेच योग्य बियाण्यांचा पुरवठा, सिंचन सुविधांसाठी भरघोस साह्य मिळाले पाहिजे. यासोबत परवडणारे हमीभाव, बाजारभाव उपलब्ध झाल्यास शेतकऱ्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाकडे वळण्यास प्रोत्साहन मिळू शकेल.

इतर अॅग्रो विशेष
शेतीतील दारिद्र्याचे भीषण वास्तवभारताने खुली व्यवस्था स्वीकारल्याला २०१६ मध्ये २५...
आश्वासक हरभरा; अस्वस्थ उत्पादकराज्यात हरभरा काढणीस महिनाभर आधीपासूनच सुरवात...
इतिहासातील जलसंधारण संकल्पना अन्...मागच्या भागात आपण इतिहासातील सागरी किल्ल्यांवरील...
खानदेशात बाजरी मळणीवरजळगाव : खानदेशात बाजरी पीक मळणीवर आले आहे. आगामी...
शेतकऱ्यांना संपूर्ण कर्जमुक्ती : '...मुंबई ः शेतीच्या शाश्वत सुधारणेला गती देण्यासाठी...
सांगली : कडब्याचे दर पोचले साडेचार हजार...सांगली  ः यंदा दुष्काळी स्थिती तीव्र आहे....
सांगली जिल्ह्यात पाण्याअभावी रखडली खरड...सांगली  ः जिल्ह्यातील द्राक्ष हंगाम अंतिम...
ऊस, कापूस पट्ट्यात कष्टाने पिकविली हळद शेतीचा फारसा अनुभव नाही. पण आवड, जिद्द,...
कृषी विद्यापीठांचे वाण वापरण्यात...वाशीम जिल्ह्यातील शिरपूर जैन (ता. मालेगाव) येथील...
राज्यात अद्यापही २४ टक्के ‘एफआरपी’ बाकीपुणे : ऊस खरेदीपोटी राज्यातील शेतकऱ्यांना...
उत्तर प्रदेशात ऊसबिलावरून धुमशाननवी दिल्ली : लोकसभा निवडणुकीत कोणता मुद्दा...
शेतकरी आत्महत्या रोखण्यासाठी युवकाचा ‘...नाशिक : राज्यात नापिकी, दुष्काळ, बाजारभाव...
उन्हाचा ताप वाढण्याची शक्यतापुणे : राज्यात उन्हाचा चटका अाणि उकाडा...
जेजुरी गडावर देवाची रंगपंचमीजेजुरी, जि. पुणे : जेजुरी गडावर पारंपरिक...
शेतकरी मंडळामुळे मिळाला ९० लाखांचा...वेंगुर्ले, जि. सिंधुदुर्ग : बॅंकेच्या चुकीमुळे...
कोंबडा झाकला तरी...मा  गील सात वर्षांत कृषी आणि सलग्न क्षेत्रातील...
शेतकऱ्यांची दैनावस्था दूर करणारा...गेल्या अनेक वर्षांत शेती आणि शेतकऱ्यांची जी...
तुरळक ठिकाणी पावसाची शक्यतापुणे : राज्यात उन्हाचा चटका वाढल्याने अनेक ठिकाणी...
शिल्लक साखरेचा दबाव पुढील हंगामावर?कोल्हापूर : केंद्राने सुरू केलेल्या कोटा...
‘सॉर्टेड सिमेन’चा प्रयोग यशस्वीनगर : गोदावरी खोरे नामदेवराव परजणे पाटील तालुका...