agriculture news in Marathi, confusion is continue of selection of pest control operators in State, Maharashtra | Agrowon

राज्यात 'पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स' नियुक्तीचा घोळ सुरूच
टीम अॅग्रोवन
मंगळवार, 5 डिसेंबर 2017

पुणे: शेतीमध्ये जहाल कीटकनाशकांची फवारणी करण्यासाठी स्वतंत्रपणे ''पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स'' नियुक्त करण्याचा प्रस्ताव लाल फितीत अडकला आहे. ऑपरेटर्सची नियमावली बनविण्याचा घोळ अजूनही सुरू असल्याचे सूत्रांचे म्हणणे आहे. 

जहाल कीटकनाशकांच्या वापरातून दरवर्षी विषबाधेचे प्रकार होतात. विदर्भात काही महिन्यांत मोठ्या प्रमाणात बळी गेल्यानंतर सरकारी यंत्रणा जागी झाली. कीटकनाशकांच्या वापराची चौकशी सुरू झाल्यानंतर कायद्यात तरतूद असूनही राज्यात स्वतंत्र ''पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स'' आस्तित्वात नसल्याचे उघड झाले. 

पुणे: शेतीमध्ये जहाल कीटकनाशकांची फवारणी करण्यासाठी स्वतंत्रपणे ''पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स'' नियुक्त करण्याचा प्रस्ताव लाल फितीत अडकला आहे. ऑपरेटर्सची नियमावली बनविण्याचा घोळ अजूनही सुरू असल्याचे सूत्रांचे म्हणणे आहे. 

जहाल कीटकनाशकांच्या वापरातून दरवर्षी विषबाधेचे प्रकार होतात. विदर्भात काही महिन्यांत मोठ्या प्रमाणात बळी गेल्यानंतर सरकारी यंत्रणा जागी झाली. कीटकनाशकांच्या वापराची चौकशी सुरू झाल्यानंतर कायद्यात तरतूद असूनही राज्यात स्वतंत्र ''पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स'' आस्तित्वात नसल्याचे उघड झाले. 

‘‘पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स उपलब्ध करून न दिल्यामुळेच घातक कीटकनाशकांची फवारणी स्वतः करण्याची सवय शेतकरी किंवा मजुरांना लागत गेली. मात्र, तांत्रिक माहितीचा अभाव असल्याने गावपातळीवर कीटकनाशकांची चुकीची हाताळणी होत गेली. कोणतीही कीटकनाशके कशीही फवारली जात असल्यामुळे विषबाधेचे प्रकार वाढत गेल्याचे आढळून आले आहे,’’ असे सूत्रांचे म्हणणे आहे.   

‘‘केंद्र सरकारने कीटकनाशक कायदा १९६८ आणि १९७१ च्या नियमावलीत कीटकनाशकांच्या विषबाधेचा मुद्दा हाताळला गेला आहे. राज्यात स्वतंत्र ‘पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स’ नियुक्त करण्याची तरतूद कायद्यात आहे. या तरतुदीनुसार पाच वर्षांकरिता ‘पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स’चा परवाना देणे अत्यावश्यक होते. राज्यात असे परवाने कधीही न दिल्यामुळे शेतमजूर आणि शेतकऱ्यांना विषाशी खेळावे लागले,’’ अशी माहिती एका उच्चपदस्थ अधिकाऱ्याने दिली. 

‘‘पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स’साठी सरकारने परवाना देणे सुरू केल्यास अॅल्युमिनियम फॉस्फाईड, मिथाईल ब्रोमाईड, इथिलिन डीब्रोमाईड किंवा अधिसूचित केलेले कोणतेही घातक रसायन फवारण्यासाठी स्वतंत्र यंत्रणा शेतकऱ्यांना उपलब्ध होऊ शकते. कीटकनाशकाचा साठा व वापर याची माहिती शासनाला वेळोवेळी सादर करण्याचे कायदेशीर बंधनदेखील ‘पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स’वर असते. त्यामुळे शेतकऱ्यांना भाडेतत्त्वावर सुरक्षित फवारणीची सुविधा मिळू शकते,’’ असे सूत्रांचे म्हणणे आहे. 

‘शेतीमधील कीटकनाशक फवारणीची गंभीर समस्या माहीत असूनही ‘पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स’बाबत शासन का गाफिल राहिले याचे आश्चर्य वाटते. रसायनशास्त्रातून विज्ञानाचे पदवीधर असलेल्या आणि राष्ट्रीय वनस्पती संरक्षण प्रशिक्षण संस्थेतून १५ दिवसांचे प्रशिक्षण प्रमाणपत्र असलेले ‘पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स’ राज्यभर उपलब्ध झाले असते. मात्र, या प्रश्नाच्या मुळाशी जाण्याचा प्रयत्न कृषी खात्याने केला नाही,’’ अशी माहिती महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाच्या एका शास्त्रज्ञाने दिली. 

‘हार्वेस्टर’प्रमाणेच ‘पेस्टिसाईड स्प्रेअर्स’ दिसणार 
पिकाची कापणी करण्याची कामे आता हार्वेस्टरकडून व्यावसायिक पातळीवर होऊ लागली आहेत. त्याच पद्धतीने ‘पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स’ची ‘पेस्टिसाईड स्प्रेअर्स’ भविष्यात शेतात दिसू लागतील. लाल आणि पिवळ्या रंगाची चिन्ह असलेल्या जहाल कीटकनाशकांच्या फवारणीसाठी स्वतंत्र परवाना सक्तीचा केल्यास शेतकरी किंवा शेतमजुरांना जहाल कीटकनाशके स्वतः वापरता येणार नाहीत, असे सूत्रांचे म्हणणे आहे.

इतर ताज्या घडामोडी
सर्वांच्या प्रयत्नांनीच गोवर्धन उचलला...अतिरिक्त दूध झाल्यास प्रक्रिया वाढविणे, त्यासाठी...
सरकारने दूध उत्पादक शेतकऱ्यांना थेट...महाराष्ट्र सध्या दुधाच्या प्रश्नावरून निर्माण...
प्रशासकीय अधिकाऱ्यांना दुग्ध व्यवसाय...‘शेतीपूरक व्यवसाय करा त्यातून आर्थिक स्थैर्य...
अतिरिक्त दूध कमी झाले की दर वाढेल :...राज्यात दूध दराचा गंभीर प्रश्‍न तयार झाला आहे....
पहिला अधिकृत जागतिक मधमाशी दिन आज होणार...संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या २० डिसेंबर २०१७ रोजी...
राहुरी येथे मधमाशीविषयक प्रशिक्षणाचे...राहुरी ः मधुमक्षिका पालनाचे शेती उत्पादनात विशेष...
देशव्यापी शेतकरी संपादरम्यान...नाशिक : राष्ट्रीय किसान महासंघाच्या वतीने...
हरितगृहात गुलाब फुलांचे उत्पादन घेताना...जागतिक बाजारात गुलाब फुलांना वर्षभर मागणी असते....
तापमानात घट, ढगाळ हवामानासह पावसाची शक्...महाराष्ट्राचा पूर्वभाग, मध्य प्रदेश, गुजरात,...
लाल गराच्या संत्रा निर्यात वाढीसाठी... ऑस्ट्रेलियामध्ये आतील गर व रस रक्तासारख्या...
पीक सल्ला : बागायती कापूस, उन्हाळी...बागायती कापूस शेंदरी बोंड अळीचा प्रादुर्भाव...
पुणे जिल्ह्यातील साखर कारखान्यांचा गाळप...पुणे  ः पुणे जिल्ह्यातील साखर कारखान्यांचा...
परभणीत लिंबू प्रतिक्विंटल १५०० ते ३०००... परभणी : येथील जुना मोंढा भागातील फळे-भाजीपाला...
शेततळ्यांसाठी १०० टक्के अनुदानाची... बुलडाणा  : शेततळे हा शाश्वत सिंचनाचा...
नगर जिल्ह्यात पाण्याच्या टॅंकरला ‘... नगर  ः जिल्ह्यात यंदा उशिराने टॅंकरद्वारे...
यवतमाळ जिल्हा बॅंक पीककर्ज देणार फक्‍त...यवतमाळ ः आत्महत्याग्रस्त जिल्ह्यातील...
नगर जिल्ह्यात ९४ हजार ८४९ क्विंटल हरभरा... नगर  ः जिल्ह्यात नाफेडने सुरू केलेल्या १३...
शास्त्रज्ञांनी शेतकऱ्यांपर्यंत...  परभणी : हवामान बदलामुळे जगातील सर्वच...
राशी आणि कावेरीला कृषी विभागाची क्‍लीन...नागपूर : गेल्या हंगामात राज्यात विक्रीस बंदी...
पुणे विभागात ‘जलयुक्त’च्या कामांसाठी... पुणे : जलयुक्त शिवार अभियानाच्या २०१८-१९ मधील...