agriculture news in Marathi, confusion is continue of selection of pest control operators in State, Maharashtra | Agrowon

राज्यात 'पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स' नियुक्तीचा घोळ सुरूच
टीम अॅग्रोवन
मंगळवार, 5 डिसेंबर 2017

पुणे: शेतीमध्ये जहाल कीटकनाशकांची फवारणी करण्यासाठी स्वतंत्रपणे ''पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स'' नियुक्त करण्याचा प्रस्ताव लाल फितीत अडकला आहे. ऑपरेटर्सची नियमावली बनविण्याचा घोळ अजूनही सुरू असल्याचे सूत्रांचे म्हणणे आहे. 

जहाल कीटकनाशकांच्या वापरातून दरवर्षी विषबाधेचे प्रकार होतात. विदर्भात काही महिन्यांत मोठ्या प्रमाणात बळी गेल्यानंतर सरकारी यंत्रणा जागी झाली. कीटकनाशकांच्या वापराची चौकशी सुरू झाल्यानंतर कायद्यात तरतूद असूनही राज्यात स्वतंत्र ''पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स'' आस्तित्वात नसल्याचे उघड झाले. 

पुणे: शेतीमध्ये जहाल कीटकनाशकांची फवारणी करण्यासाठी स्वतंत्रपणे ''पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स'' नियुक्त करण्याचा प्रस्ताव लाल फितीत अडकला आहे. ऑपरेटर्सची नियमावली बनविण्याचा घोळ अजूनही सुरू असल्याचे सूत्रांचे म्हणणे आहे. 

जहाल कीटकनाशकांच्या वापरातून दरवर्षी विषबाधेचे प्रकार होतात. विदर्भात काही महिन्यांत मोठ्या प्रमाणात बळी गेल्यानंतर सरकारी यंत्रणा जागी झाली. कीटकनाशकांच्या वापराची चौकशी सुरू झाल्यानंतर कायद्यात तरतूद असूनही राज्यात स्वतंत्र ''पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स'' आस्तित्वात नसल्याचे उघड झाले. 

‘‘पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स उपलब्ध करून न दिल्यामुळेच घातक कीटकनाशकांची फवारणी स्वतः करण्याची सवय शेतकरी किंवा मजुरांना लागत गेली. मात्र, तांत्रिक माहितीचा अभाव असल्याने गावपातळीवर कीटकनाशकांची चुकीची हाताळणी होत गेली. कोणतीही कीटकनाशके कशीही फवारली जात असल्यामुळे विषबाधेचे प्रकार वाढत गेल्याचे आढळून आले आहे,’’ असे सूत्रांचे म्हणणे आहे.   

‘‘केंद्र सरकारने कीटकनाशक कायदा १९६८ आणि १९७१ च्या नियमावलीत कीटकनाशकांच्या विषबाधेचा मुद्दा हाताळला गेला आहे. राज्यात स्वतंत्र ‘पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स’ नियुक्त करण्याची तरतूद कायद्यात आहे. या तरतुदीनुसार पाच वर्षांकरिता ‘पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स’चा परवाना देणे अत्यावश्यक होते. राज्यात असे परवाने कधीही न दिल्यामुळे शेतमजूर आणि शेतकऱ्यांना विषाशी खेळावे लागले,’’ अशी माहिती एका उच्चपदस्थ अधिकाऱ्याने दिली. 

‘‘पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स’साठी सरकारने परवाना देणे सुरू केल्यास अॅल्युमिनियम फॉस्फाईड, मिथाईल ब्रोमाईड, इथिलिन डीब्रोमाईड किंवा अधिसूचित केलेले कोणतेही घातक रसायन फवारण्यासाठी स्वतंत्र यंत्रणा शेतकऱ्यांना उपलब्ध होऊ शकते. कीटकनाशकाचा साठा व वापर याची माहिती शासनाला वेळोवेळी सादर करण्याचे कायदेशीर बंधनदेखील ‘पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स’वर असते. त्यामुळे शेतकऱ्यांना भाडेतत्त्वावर सुरक्षित फवारणीची सुविधा मिळू शकते,’’ असे सूत्रांचे म्हणणे आहे. 

‘शेतीमधील कीटकनाशक फवारणीची गंभीर समस्या माहीत असूनही ‘पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स’बाबत शासन का गाफिल राहिले याचे आश्चर्य वाटते. रसायनशास्त्रातून विज्ञानाचे पदवीधर असलेल्या आणि राष्ट्रीय वनस्पती संरक्षण प्रशिक्षण संस्थेतून १५ दिवसांचे प्रशिक्षण प्रमाणपत्र असलेले ‘पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स’ राज्यभर उपलब्ध झाले असते. मात्र, या प्रश्नाच्या मुळाशी जाण्याचा प्रयत्न कृषी खात्याने केला नाही,’’ अशी माहिती महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाच्या एका शास्त्रज्ञाने दिली. 

‘हार्वेस्टर’प्रमाणेच ‘पेस्टिसाईड स्प्रेअर्स’ दिसणार 
पिकाची कापणी करण्याची कामे आता हार्वेस्टरकडून व्यावसायिक पातळीवर होऊ लागली आहेत. त्याच पद्धतीने ‘पेस्ट कंट्रोल ऑपरेटर्स’ची ‘पेस्टिसाईड स्प्रेअर्स’ भविष्यात शेतात दिसू लागतील. लाल आणि पिवळ्या रंगाची चिन्ह असलेल्या जहाल कीटकनाशकांच्या फवारणीसाठी स्वतंत्र परवाना सक्तीचा केल्यास शेतकरी किंवा शेतमजुरांना जहाल कीटकनाशके स्वतः वापरता येणार नाहीत, असे सूत्रांचे म्हणणे आहे.

इतर ताज्या घडामोडी
खोटी आकडेवारी दाखवून गाळप परवाने घेतले...पुणे   : शेतकऱ्यांना `एफआरपी` दिल्याचे...
वाशीम जिल्ह्यात रब्बीची २४ टक्के पेरणीवाशीम   ः जिल्हा प्रशासनाला रब्बी हंगामातील...
नगरमध्ये गहू, हरभरा पिकांचे १५ हजार...नगर   ः जिल्ह्यात कृषी विभागाच्या विविध...
पुणे जिल्ह्यात पंधरा दिवसांत पाणीसाठा...पुणे : दुष्काळाच्या झळा वाढत असतानाच पुणे...
केळीच्या खेडा खरेदीबाबत भरारी पथकांची...जळगाव  ः खानदेशात केळीच्या खेडा खरेदीसंबंधी...
बोंड अळीच्या नुकसानीचे अनुदान...अकोला : अाधीच अनेक दिवसांपासून रखडलेले बोंड अळी...
नगर जिल्ह्यातील दहा लाख जनावरे...नगर  ः दुष्काळाच्या पाश्वर्भूमीवर लोकांना...
जत तालुक्यातील दुष्काळग्रस्तांना...सांगली  : जत तालुक्यातील शेतकरी दुष्काळाच्या...
आंब्यावरील मिजमाशी, शेंडा पोखरणाऱ्या...मिजमाशी प्रादुर्भाव कोवळ्या पालवीवर,...
फळपिके सल्लाकोणत्याही वनस्पतींच्या वाढीवर हवामानाचा कमी जास्त...
योग्य वेळी करा लसीकरणजनावरांना रोगाचा प्रादुर्भाव होण्याची वाट न बघता...
धनगर समाजाचा उद्या औरंगाबादमध्ये धडक...औरंगाबाद : धनगर समाजाला एस.टी.(अनुसूचित जमाती)...
जेष्ठ स्वातंत्र्य सेनानी माधवराव...मनमाड, जि. नाशिक : जेष्ठ स्वातंत्र्य सैनिक,...
केंद्रीय स्ंसदीय कामकाज मंत्री अनंत...बंगळूर : केंद्रीय स्ंसदीय कामकाज मंत्री व दक्षिण...
ऊस दरप्रश्नी सोलापुरात ‘स्वाभिमानी’...सोलापूर  ः गेल्या गळीत हंगामातील उसाची...
दिवाळी संपूनही शासकीय कापूस खरेदीला...अकोला : या हंगामात लागवड केलेल्या बागायती तसेच...
ऊस दरासाठी सातारा जिल्ह्यात रास्ता रोकोसातारा  ः जिल्ह्यातील एकाही साखर कारखान्याने...
थकीत एफआरपीच्या मागणीसाठी शिरोळ येथे...कोल्हापूर  : साखर कारखान्यांनी गेल्या...
ऊस दरप्रश्नी ‘स्वाभिमानी’चे त्रिधारा...परभणी : मराठवाड्यातील साखर कारखान्यांनी यंदाचे ऊस...
सांगलीत एकरकमी ‘एफआरपी’कडेगाव, जि सांगली  ः कोल्हापूर जिल्ह्याने...