agriculture news in marathi, cotton crop plantation status, maharashtra | Agrowon

महाराष्ट्रात ३९ लाख हेक्‍टरवर कापूस लागवड शक्‍य
चंद्रकांत जाधव
रविवार, 29 जुलै 2018

कापूस किंवा गाठींचे उत्पादन गुजरात अधिक घेतो. महाराष्ट्र देशात दुसऱ्या क्रमांकावर असतो. लागवडीसंबंधी तपशील पाहिला तर लागवड ही महाराष्ट्र, तेलंगण, कर्नाटक व उत्तरेकडील काही भागांत कमी होईल, असे दिसते. गुजरातमधून १०५ लाख गाठींचे उत्पादन मिळेलच, असे मला वाटते. परंतु इतर राज्यांमध्ये, देशांमध्ये लागवड कमी झाल्याचे समोर येत असल्याने देशाच्या व जागतिक उत्पादनावर त्याचा परिणाम होईल, असे दिसते. गुलाबी बोंड अळीची स्थिती, मॉन्सूनवरही अनेक बाबी अवलंबून आहेत.
- अरविंद जैन, माजी सदस्य, कॉटन असोसिएशन ऑफ इंडिया
 

जळगाव ः देशात कापूस लागवडीत यंदा घट निश्‍चित असून, सुमारे ११० ते ११२ लाख हेक्‍टरवर लागवड होईल, असा अंदाज आहे. महाराष्ट्रात यंदा जवळपास दोन ते अडीच लाख हेक्‍टरने कापसाखालील क्षेत्र कमी होईल, अशी स्थिती आहे. सध्या उत्तरेकडे मॉन्सून सक्रिय असून, तेथे लागवड सुरू आहे. परंतु प्रमुख कापूस उत्पादक राज्यांमधील पूर्वहंगामी कापूस उत्पादक शेतकरी कापसाऐवजी इतर पिकांकडे वळल्याने लागवडीत घट निश्‍चित मानली आहे.

मागील हंगामात (२०१७-१८) देशात १२२.३५ लाख हेक्‍टरवर कापूस लागवड झाली होती. महाराष्ट्रात सर्वाधिक ४१ लाख ९८ हजार हेक्‍टरवर कापूस लागवड झाली होती. यापाठोपाठ गुजरातेत २६ लाख १८ हजार, तेलंगणात १८ लाख २४ हजार हेक्‍टवर लागवड झाली होती. परंतु बोंड अळीचा धसका हंगामाच्या अखेरपर्यंत राहिला. शासकीय यंत्रणा, बियाणे उत्पादक अशा कुणाकडूनच बोंड अळी पुढील हंगामात येणार नाही, अशी ग्वाही न मिळाल्याने पूर्वहंगामी कापूस उत्पादक किंवा ज्यांच्याकडे मुबलक कृत्रिम जलसाठे आहेत, अशा शेतकऱ्यांनी कमी कालावधीची पिके, ऊस, फळ पिके, केळी आदींना प्राधान्य दिले.

हरियाना, पंजाबमध्ये धरणांमधून हव्या त्या वेळी सिंचनासाठी पाणी न मिळाल्याने तेथेही पूर्वहंगामी कापूस लागवड कमी झाली आहे. अर्थातच देशात पूर्वहंगामी कापसाखालील जवळपास चार ते साडेचार लाख हेक्‍टर क्षेत्र कमी होईल, असे मानले जात आहे. ज्यांच्याकडे कापूस पिकाला पर्याय नव्हता, त्यांनी लागवड केली आहे.

महाराष्ट्रात आतापर्यंत ३७ लाख हेक्‍टरवर पेरणी झाल्याचा अहवाल आहेत. राज्यातील क्षेत्र ३९ लाख हेक्‍टपुढे जाणार नाही, अशी स्थिती आहे. कारण जुलैनंतर लागवड कुठेही केली जात नाही. उत्तरेकडे राजस्थान, पंजाब, हरियानात लागवड अंतिम टप्प्यात आहे, तेथील लागवडीसंबंधीची माहिती येत्या आठवड्यात नेमकेपणाने पुढे येऊ शकते. पंजाब, हरियाना, राजस्थान, महाराष्ट्र, तेलंगणा व आंध्र प्रदेशात लागवड अधिक कमी असेल. परंतु लागवड निश्‍चित कमी होईल, असा अंदाज कॉटन असोसिएशन ऑफ इंडियाशी संबंधित सूत्रांनी ‘ॲग्रोवन’शी बोलताना व्यक्त केला आहे.

देशात पूर्वहंगामी कापूस लागवडच कमी दिसत असल्याने उत्पादन कमी होईल. ते ३४२ ते ३४८ लाख गाठींदरम्यान (एक गाठ १७० किलो रुई) असू शकते. यातच महाराष्ट्रात बोंड अळी प्रादुर्भावाच्या तक्रारी पुन्हा एकदा येऊ लागल्या आहेत. मॉन्सून कसा बरसतो, यावर कोरडवाहू कापसाचे भवितव्य अवलंबून आहे. अशा सगळ्या नकारात्मक स्थितीत यंदा कापसाचे पीक तूर्त तरी आहे.

जागतिक स्तरावर सर्वांत मोठा कापूस निर्यातदार देश असलेल्या अमेरिकेतही (यूएस) कापूस लागवड घटली आहे. चीनमध्येही लागवड काहीशी कमी झाली आहे. पाकिस्तानातील पंजाब, सिंध भागात कापूस पिकाला पाण्याचे संकट भोवले आहे. अमेरिकेत मागील हंगामात ३८ लाख हेक्‍टरवर लागवड झाली होती. तेथील टेक्‍सास प्रांताला अधिक तापमानाचा फटका बसल्याने जवळपास एक लाख हेक्‍टर क्षेत्र तेथे कमी होऊ शकते.

चीनमध्ये २९ लाख हेक्‍टरवर लागवड झाली होती. तेथेही जिझियांग या कापूस उत्पादनात आघाडीवर असलेल्या प्रांतासह यंगत्से नदीच्या खोऱ्यातील भागात कापसाचे पीक हवे तसे नसल्याची माहिती कापूस जगतात येत आहे. पाकिस्तानात २४ लाख हेक्‍टरवर कापूस लागवड मागील हंगामात झाली होती. तेथेही पूर्वहंगामी म्हणजेच मार्चमधील कापूस लागवड कमी झाली असून, एक ते सव्वा लाख हेक्‍टर क्षेत्र तेथे कमी होऊ शकते. जगभरात २९३ लाख हेक्‍टरपेक्षा अधिक क्षेत्रावर कापूस लागवड अपेक्षित असते. एवढी लागवड यंदा होणार नाही. कारण भारत, चीन, अमेरिका, पाकिस्तानसारख्या प्रमुख कापूस उत्पादक देशांमध्ये कापूस पिकाला फटका बसल्याची माहिती मिळत आहे.
 

देशातील कापूस लागवड दृष्टिक्षेपात (क्षेत्र लाख हेक्‍टरमध्ये)

(माहिती स्रोत ः कापूस सल्लागार मंडळ)

राज्य २०१६-१७  २०१७-१८
पंजाब २.८५   ३.८५
हरियाना  ५.७० ६.५६
राजस्थान ४.७१  ५.०३
गुजरात २४.०५ २६.१८
महाराष्ट्र  ३८.०० ४१.९८
मध्य प्रदेश ५.९९ ५.९९
तेलंगणा  १४.०९  १८.२४
आंध्र प्रदेश ४.७१ ५.४४
कर्नाटक   ५.०७ ५.६५
तमिळनाडू   १.४२  १.४८
ओडिशा  १.३६ १.४५
इतर ०.५०  ०.५०
एकूण   १०८.४५ १२२.३५

 

इतर अॅग्रो विशेष
केरळमध्ये पुरामुळे २४७ जणांचा मृत्यूतिरुअनंतपुरम : मागील आठवडाभर चालू असलेल्या...
कधी ढग, तर कधी पावसाची नुसती भुरभुरझळा दुष्काळाच्याः जिल्हा सांगली पहिल्या पावसावर...
मराठवाड्यात दुसऱ्या दिवशीही दमदार पाऊसऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील ४२१ महसूल मंडळांपैकी...
ग्लायफोसेटला परवान्यातूनच वगळण्याचा...नागपूर ः चहा वगळता इतर पिकांसाठी ग्लायफोसेट...
कोल्हापूर जिल्ह्यात अतिपावसाने पिके...कोल्हापूर : गेल्या काही दिवसांपासून पडत असलेल्या...
खारपाणपट्ट्यात पावसाच्या खंडाने खरीप...पावसात कुठे १७ दिवस तर कुठे २२ दिवसांचा खंड...
केळी उत्पादक कंगाल; व्यापारी मालामालजळगाव ः जिल्ह्यात केळीचे जे दर जाहीर होतात,...
विदर्भ, मराठवाड्यात पावसाचे धूमशानपुणे : अनेक दिवसांच्या खंडानंतर राज्यात गेले तीन...
`मोन्सॅन्टोला नुकसानभरपाईचे आदेश हे...युरोपियन संघ ः मॉन्सॅन्टो या बलाढ्य बहुराष्ट्रीय...
कामगंध सापळ्यांमध्ये होतेय ‘बनवाबनवी’अकोला ः बोंड अळीमुळे गेल्या हंगामात झालेले नुकसान...
वर्षभर १५ भाजीपाल्यांसह फळबागांची...रसायन अंश विरहीत आरोग्यदायी अन्नाची निर्मिती करून...
लौटकर आऊँगा...! अटलजींना साश्रू नयनांनी...नवी दिल्ली : प्रखर देशभक्त, भारतरत्न, माजी...
धन जोप्या पाऊस, पीक मरू देईना अन्‌ वाचू...झळा दुष्काळाच्या : जि, परभणी यंदा पावसात कसा जोर...
राज्यात सर्वदूर पाऊसपुणे ः राज्यात दीर्घ खंडानंतर पावसाने गुरुवारी (...
बेबाकी प्रमाणपत्राशिवाय राष्ट्रीय...मुंबई: पाऊस न पडल्याने आधीच त्रस्त असलेल्या...
मराठवाड्यात दीर्घ खंडानंतर सर्वदूर पाऊसऔरंगाबाद : मराठवाड्यात दीर्घ खंडानंतर...
अजातशत्रूदेशाच्या राजकारणात आपल्या शालीन, सभ्य राजकारणाने...
बोंड अळी नियंत्रणासाठी...पुणे : राज्यात कपाशीतील बोंड अळीचे संकट वाढण्याची...
‘अटलपर्वा’चा अस्तनवी दिल्ली: माजी पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी...
शेततळी झाली, शेती बागायती झालीसध्या राज्यातील अनेक भागांत पावसाने उघडीप दिली...