agriculture news in Marathi, cotton picker machine still not came on filed, Maharashtra | Agrowon

कापूस वेचणी यंत्र बासनात
टीम अॅग्रोवन
बुधवार, 15 नोव्हेंबर 2017

या वर्षी कापसाची वेचाई खर्च सहा ते साडेसात रुपये पडत आहे. यांत्रिकिकरणाची गरज आता सामान्य शेतकऱ्यांनाही वाटू लागली आहे. भविष्याची गरज पाहता त्या दृष्टीने संशोधन व्हायला हवे. यंत्राला पूरक ठरतील, असे वाण आले पाहिजेत.
- गणेशराव नानोटे, कापूस उत्पादक शेतकरी, अकोला
 

अकोला: विदर्भ, मराठवाडा, खानदेशाचे प्रमुख पीक असलेल्या कापूस शेतीत अद्यापही पुरेशा प्रमाणात यांत्रिकीकरण झालेले नाही. गेल्या काही काळापासून वेचणीसाठी चांगला भाव देऊनही मजूर मिळत नसल्याची सातत्याने ओरड होत असते. ही बाब लक्षात घेऊन येथील डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाने पाच-सहा वर्षांपूर्वी वेचणी यंत्रनिर्मितीचे काम सुरू केले. इंजिनिअरिंग कॉलेज व विद्यापीठातील तज्ज्ञांनी हे मॉडेल विकसित केले. याला ‘आयसीएआर’ने निधीही उपलब्ध करून दिला होता. परिणामी, संशोधन पातळीवरचे काम झाले. या प्रकल्पाला ड्रीम प्रोजेक्‍ट म्हणून पुढे नेणारे तत्कालीन कुलगुरू डॉ. व्यंकट मायंदे यांचा कार्यकाळ दरम्यान संपला. नंतर हा प्रकल्पसुद्धा गुंडाळल्या गेल्याची वस्तुस्थिती समोर आली आहे.

सध्या कापूस वेचणीचा हंगाम जोरात असून तब्बल पाच ते सात रुपये किलो वेचणीचा दर झालेला आहे. कापसाला भाव अवघा चार हजारांपर्यंत असताना त्यातून वेचाईचा खर्चच क्विंटलला पाचशे ते सातशे रुपये होत आहे. असंख्य अडचणी असून अशा परिस्थितीत कापसाचे पिक टिकवायचे असेल तर आता कापूस शेतीचा सर्वांगाने विचार होण्याची गरज बनली आहे. सध्या कापसामध्ये बीटी वाण आल्यापासून उत्पादकता वाढली खरी; परंतु सोबतच खर्चाचे प्रमाणही अव्वाच्या सव्वा झाले. त्या तुलनेत कापसाला मिळणारा भाव कमी आहे. 

डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठात २०११-१ २ मध्ये कापूस वेचणी यंत्राच्या दृष्टीने काम सुरू करण्यात आले होते. याबाबत शेगाव येथील संत गजानन महाराज अभियांत्रिकी महाविद्यालयासोबत करार होऊन यंत्र तयार झाले होते. या यंत्राचे सात पेटंट घेण्यात आलेले आहेत.

यंत्राचे प्रत्यक्ष शेतात प्रयोगही घेतल्या गेले. या यंत्रात कॅमेरे लागलेले होते. सेन्सरवर काम करणारे हे यंत्र उमललेली कापसाची बोंडे अलगत टिपत होते. त्याचे प्रयोग उत्साहवर्धक होते. परंतु प्राथमिक अवस्थेत असलेल्या या यंत्राचे व्यावसायिक अंगाने काम वाढविण्यासाठी निर्माते मिळणे गरजेचे होते. त्याला लागणारी गुंतवणूक करणारे व्यावसायिक मात्र मिळाले नाहीत. तसेच तत्कालीन कुलगुरू श्री. मायंदे यांचा कार्यकाळ संपल्यानंतर याकडे कुणी फारसे लक्षही दिले नसल्याची प्रतिक्रिया विद्यापीठ वर्तुळात आहे.

प्रतिक्रिया
आयसीआयरने त्यांचे सुरू असलेले या आधीचे प्रकल्प बंद करून या प्रकल्पासाठी सीआयसीआरच्या माध्यमातून निधी उपलब्ध करून दिला होता. शेगावच्या गजानन महाराज अभियांत्रिकी महाविद्यालयासोबत करार करण्यात आला होता. याचे मॉडेल तेव्हाच तयार झाले. हा प्रकल्प पुढे गेला असता तर शेतकऱ्यांच्या दृष्टीने चांगले झाले असते. 
- डॉ. व्यंकट मायंदे, माजी कुलगुरू, डॉ. पंदेकृवि, अकोला

या विद्यापीठात कापूस वेचणी यंत्राबाबत प्रयोग झाला होता; परंतु त्यात वेचणी करताना केरकचरा अधिक येत होता. तो साफ करण्यासाठी खर्च लागायचा. त्यामुळे हा प्रयोग थांबलेला आहे. आता या विद्यापीठस्तरावर तूर्त तरी नवीन संशोधन सुरू नाही. सीआयसीआरकडून सेन्सर बेस यंत्र संशोधनाचे प्रयोग सुरू आहेत. ते यशस्वी झाले आणि आपल्याला मिळाले, तर त्याचा वापर सुरू करता येईल.
- डॉ. डी. एम. मानकर, संचालक, 
संशोधन तथा शिक्षण विस्तार, पंदेकृवि, अकोला
 

इतर अॅग्रो विशेष
वेतन आयोगाने वाढते गरीब-श्रीमंतांतील दरीमाजी पंतप्रधान डॉ. मनमोहनसिंग यांनी ४ ...
दूध दरवाढीसाठीही दाखवा तत्परताआंतरराष्ट्रीय बाजारात दूध भुकटीचे (पावडर) दर...
मक्यातील लाग रंग येण्यामागील गूढ उलगडलेमक्यामध्ये काहीवेळा दिसणाऱ्या लाल रंगाच्या...
एफआरपी तुकड्यात घेणार नाही : खासदार...सांगली : राज्यातील साखर कारखाने सुरू होऊन ८० दिवस...
राज्यात १७८६ टॅंकरव्दारे पाणीपुरवठापुणे  : सलग दोन वर्षे पावसाने ओढ दिल्यानंतर...
केळी पट्ट्याला १५० कोटींचा फटकाजळगाव ः डिसेंबर व जानेवारी महिन्यातील थंडीचा...
सुगंधी वनस्पतींची शेती, तेलनिर्मितीही...नगर जिल्ह्यात आंभोळ या दुर्गम भागात मच्छिंद्र...
शेषरावांनी सुनियोजितपणे जपलेली संत्रा...टेंभूरखेडा (ता. वरुड, जि. अमरावती) येथील शेषराव...
निर्यात कोट्यावरून साखर उद्योगात घमासानपुणे : देशात साखरेचा अफाट साठा तयार होत असताना...
शेतकऱ्यांचा जीवनसंघर्ष २०१८ मध्येही...मुंबई : गेल्या चार वर्षांत सिंचन सोडून कृषीच्या...
मध्य महाराष्ट्र, मराठवाडा, विदर्भात...पुणे : पूर्व आणि पश्चिमेकडून वाहणाऱ्या...
हवामान बदलांमुळे दारिद्र्य वाढण्याचा...नवी दिल्ली : हवामानबदलांचा प्रश्न अतिशय गंभीर आहे...
हिमवृष्टीमुळे काश्‍मीर, हिमाचल गारठले;...नवी दिल्ली : हिमवृष्टीमुळे काश्‍मिरसह हिमाचल...
‘रेसिड्यू फ्री’ शेतीतून गुणवत्ताप्राप्त...स्थावर मालमत्ता व्यावसायिक उद्योगातील दोन...
प्रतिष्ठा जपण्यासाठी शेतकऱ्यांच्या...नाशिक : यवतमाळमधील साहित्य संमेलनाचे उद्‌घाटन...
शेतकऱ्यांच्या परदेश अभ्यास दौऱ्यास अखेर...पुणे  ः गेल्या तीन वर्षांपासून बंद...
संत्रा निर्यातीला कृषी विभाग देणार...नागपूर : अपेडाने संत्रा क्‍लस्टरला पहिल्यांदाच...
विदर्भात गुरुवारपासून तुरळक पावसाचा...पुणे   : राज्यातील गारठा कमी झाल्यांनतर...
चढ्या दराचा फायदा कोणाला?मागील दोन दिवसांपासून सोयाबीनचे दर वाढत आहेत....
अतिखोल भूजलाचा उपसा घातकचपर्यावरणाचा नाश कोणी केला? या एका प्रश्नाला अनेक...