agriculture news in Marathi, cotton sowing will down by 15 lakh hectors, Maharashtra | Agrowon

कापूस क्षेत्र १५ लाख हेक्‍टरने रोडावण्याचे संकेत
टीम अॅग्रोवन
सोमवार, 2 एप्रिल 2018

गुजरात पॅटर्न केंद्राने देशभरातील कापूस उत्पादक राज्यांसाठी द्यायला हवा. त्यावर या महिन्यातच निर्णय व्हावा. 
- डॉ. ए. ओ. पाटील, कापूस उत्पादक तथा निवृत्त कृषी शास्त्रज्ञ

जळगाव ः गुलाबी बोंड अळीने यंदा  कापूस उत्पादक व उद्योजकांना अडचणीत आणले आहे. हे संकट पुढील हंगामातही आ वासून उभे ठाकेल, असे कापूस व्यापार, उद्योगतील जाणकारांनी गृहीत धरले आहे. यामुळे देशात येणाऱ्या २०१८-१९ च्या हंगामात कापसाखालील क्षेत्र तब्बल १५ लाख हेक्‍टरने घटण्याचा अंदाज आहे. बोंड अळीवर जोपर्यंत ठोस उपाय सापडत नाही तोपर्यंत कुठलेही सकारात्मक वातावरण नसेल, असेही स्पष्ट मत कापूस क्षेत्रातील संघटना, तज्ज्ञ यांनी व्यक्त केले आहे. 

जगात सर्वाधिक कापूस लागवड करणारा देश म्हणून भारताची ओळख आहे. भारतानंतर चीन व अमेरिका कापूस लागवडीत आघाडीवर आहेत. भारतासह, चीन, अमेरिका व ऑस्ट्रेलिया या देशांमध्ये कापसाबाबत काय स्थिती आहे, हे लक्षात घेऊनच कापूस उद्योगाची धोरणे आखली जातात. यापैकी एखाद्या देशात कापूस उत्पादनाबाबत नकारात्मक स्थिती असली तर आंतरराष्ट्रीय कापूस बाजारावर लागलीच त्याचा परिणाम होतो. यंदा तोच परिणाम भारतातील कापसावर आलेल्या बोंड अळीच्या संकटामुळे दिसून आला असून, गुणवत्तेचा मुुद्दा बाजारात ऐरणीवर आहे. ज्या गाठीचा दर्जा २९ मिलिमीटर लांब, चार मायक्रोनियर, फक्त दोन टक्के ट्रॅश (कचरा वगैरे), ८० टक्‍क्‍यांवर शुभ्रता (व्हाईटनेस) असा आहे त्याला बाजारात मागणी आहे. कमी गुणवत्तेच्या रुईला फारसा उठाव नाही, अशी माहिती खानदेश जीन प्रेस कारखानदार असोसिएशनचे माजी अध्यक्ष अरविंद जैन यांनी दिली. 

बाजारात परिणाम झालेला असतानाच शेतकऱ्यांमध्ये बोंड अळीचा धसका आहे. कारण गुणवत्तापूर्ण कापसाची मागणी अधिक आहे. किडक्‍या कापसाला हवे तसे दर नाहीत. यंदा उत्पादन परवडले नाही. कोरडवाहू कापसाचे उत्पादन एकरी दीड क्विंटल तर पूर्वहंगामी (बागायती) कापसाचे उत्पादन महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश, तेलंगणात एकरी सहा क्विंटल जेमतेम आले. यामुळे महाराष्ट्रात कापसाखालील क्षेत्र सुमारे सहा ते सात लाख हेक्‍टरने, तेलंगणात सुमारे तीन लाख हेक्‍टर, मध्य प्रदेशात एक ते दीड लाख हेक्‍टर आणि हरियाणा, पंजाब, कर्नाटकातही क्षेत्र घटू शकते, असा अंदाज कॉटन असोसिएशन ऑफ इंडियाने व्यक्त केला आहे. 

बीजी-३ ला मंजुरी द्या
बीजी- २ हे तंत्रज्ञान गुलाबी बोंड अळीला बळी पडले आहे. पुढचे तंत्रज्ञान हवे आहे. कापूस उद्योगाने बीजी-३ तंत्रज्ञानाचा मुद्दा २०१४ मध्येच मांडला होता. पण शासनाने त्याकडे दुर्लक्ष केले. आपल्याकडील कृषी क्षेत्रात संशोधन करणारी मंडळी गुलाबी बोंड अळीला रोखण्यासाठी ठोस तंत्रज्ञान देऊ शकलेले नाही. देशी सुधारित कापूस वाणांबाबतचे बडोदा कृषी विद्यापीठासारखे प्रयत्न देशभर व्हावेत. शासन कापूस बियाण्याचे दर कमी करीत आहे. पण दर कमी करणे हा गुलाबी बोंड अळीवरील उपाय नाही. बीजी २ पुढचे तंत्रज्ञान आणायचे म्हटले तर पाच वर्षे चाचण्या घ्याव्या लागतील. त्याला शासनाने मंजुरी तातडीने द्यावी. पण काही सकारात्मक मोहीम अजूनही महाराष्ट्र व इतर सरकारांनी गुलाबी बोंड अळीबाबत घेतलेली नाही. ही कापूस उत्पादक व उद्योजक यांच्यासाठी धोक्‍याची घंटा आहे, असे कॉटन असोसिएशन ऑफ इंडियाचे सदस्य अनिल सोमाणी यांनी ॲग्रोवनशी बोलताना सांगितले.

मध्य व दक्षिण भारतात परिणाम
यंदा पश्‍चिम व उत्तरेकडील म्हणजेच पंजाब, हरियाना, गुजरात, राजस्थानात गुलाबी बोंड अळीचा प्रादुर्भाव नव्हता. महाराष्ट्रासह तेलंगण, कर्नाटक, तमिळनाडू, मध्य प्रदेशात बोंड अळी अधिक होती. यामुळे आगामी हंगामात मध्य व दक्षिण भारतात कापसाखालील क्षेत्र अधिक घटेल, असा अंदाज कॉटन असोसिएशन ऑफ इंडियाने व्यक्त केला आहे. 

देशातील कापूस पिकाची स्थिती 
(एक गाठ १७० किलो रुई)
२०१७-१८ 
लागवड ः १२२ लाख हेक्‍टर
उत्पादन ः ३६२ ते ३६७ लाख गाठी 
२०१८-१९ 
लागवड ः १०७ लाख हेक्‍टर
अपेक्षित उत्पादन ः ३४५ ते ३५० लाख गाठी

प्रमुख राज्ये  (क्षेत्र हेक्‍टरमध्ये)
४१ लाख : महाराष्ट्र  
२६ लाख : गुजरात  
१९ लाख : तेलंगण व सीमांध्र 
 

इतर अॅग्रो विशेष
शेतकऱ्यांच्या विधवांचे २१ला मुंबईत...मुंबई : देशभरात विविध शेतकऱ्यांचे मोर्चे...
बा सरकार, प्रश्न जगण्याचा आहे!‘‘ज रा कुठे दुष्काळ पडला, गारपीट झाली,  पूर...
विना `सहकार` नाही उद्धारग्रामीण आणि शहरी भागांचा संतुलित विकास साधत...
राज्यातील धरणांमध्ये ५५ टक्के पाणीसाठापुणे   : राज्यात पाणीटंचाईची तीव्रता वाढू...
महाबळेश्र्वरमध्ये ३५०० एकरांवर...सातारा  ः महाबळेश्वरसह वाई, जावली, कोरेगाव...
दुष्काळात तीन श्रेणींत कामांचे नियोजन...पुणे : राज्यात आलेल्या दुष्काळात मदतीचा...
ओडिशात भाडोत्री ट्रॅक्टर योजनेस प्रारंभभुवनेश्‍वर ः राज्यातील शेतकऱ्यांना अद्ययावत...
सोयाबीन वधारण्याची चिन्हेपुणे: राज्यात सध्या सोयाबीनचे दर गडगडले असले...
राज्याच्या दक्षिण भागात पावसाची शक्यतापुणे : राज्यात थंडी वाढण्यास सुरुवात झाली आहे....
कापूस खरेदीला आजपासून प्रारंभनागपूर : पणन महासंघाव्दारे कापूस खरेदीला आजपासून...
चारा लागवडीसाठी शासकीय जमिनी देणारमुंबई : राज्यावरील दुष्काळाचे संकट लक्षात...
दुष्काळात २५ एकरांत शेवगा, रंगबिरंगी...मुंबई येथील ‘कोचिंग क्लास’चा व्यवसाय असलेले तपन...
प्रतिकूलतेतून प्रगती घडवत आले पिकात...वांगी (जि. सांगली) येथील एडके कुटुंबाने अत्यंत...
दूध का दूध... देशातील दूध न दुग्धजन्य पदार्थांमध्ये ६८ टक्के...
पीककर्ज वितरणातील दोष व्हावे दूर पूर्वी जेमतेम तग धरून चालणाऱ्या शेती व्यवसायाने...
पाऊस बरा, मात्र दीर्घ खंड अन् कीडरोगाने...जिल्ह्यात सरासरीच्या जवळपास पाऊस पडला खरा; मात्र...
अन्न प्रक्रिया प्रकल्पांसाठी...औरंगाबाद : शेती उत्पादनात आघाडीवर असलेल्या आपल्या...
मराठवाडा, मध्य महाराष्ट्रात थंडी वाढलीपुणे ः गेल्या दोन ते तीन दिवसांपासून थंडीने...
साखर कारखान्यांनी सह-उत्पादनांवर सक्षम...मुंबई  ः देशांतर्गत साखर उद्योग संकटात आहे....
राज्यात ९१ कारखान्यांची धुराडी पेटली;...पुणे : राज्यात चालू गाळप हंगामात आतापर्यंत ९१...