agriculture news in marathi, cotton traders in crises due to letter of credit issue | Agrowon

सूत, रुई निर्यातदारांचे ४००० कोटी अडकले
चंद्रकांत जाधव
शुक्रवार, 30 मार्च 2018

जळगाव : नीरव मोदीने चुना लावल्यानंतर राष्ट्रीयीकृत बॅंकांनी निर्यातदार आणि आयातदारासंबंधीची पतपत्र (लेटर ऑफ क्रेडिट, एलसी) व वित्तीय पुरवठ्याची धोरण बदलल्याने देशातील रुई व सूत निर्यातदारांना त्याचा परिणाम सहन करावा लागत आहे. सुमारे ३० ते ४० दिवसांसाठी उधारीने व्यवहार करण्याची वेळ निर्यातदारांवर आली आहे. या व्यवहारांमध्ये देशातील सूत व रुई निर्यातदारांचे चीनसह बांगलादेश व्हीएतनाममधील आयातदारांकडे सुमारे चार हजार कोटी रुपये अडकले आहेत. 

जळगाव : नीरव मोदीने चुना लावल्यानंतर राष्ट्रीयीकृत बॅंकांनी निर्यातदार आणि आयातदारासंबंधीची पतपत्र (लेटर ऑफ क्रेडिट, एलसी) व वित्तीय पुरवठ्याची धोरण बदलल्याने देशातील रुई व सूत निर्यातदारांना त्याचा परिणाम सहन करावा लागत आहे. सुमारे ३० ते ४० दिवसांसाठी उधारीने व्यवहार करण्याची वेळ निर्यातदारांवर आली आहे. या व्यवहारांमध्ये देशातील सूत व रुई निर्यातदारांचे चीनसह बांगलादेश व्हीएतनाममधील आयातदारांकडे सुमारे चार हजार कोटी रुपये अडकले आहेत. 

आयातदारांना आंतरराष्ट्रीय व्यवहारांची सेवा देणाऱ्या बॅंका ५.५ ते ६.५ टक्के दराने ‘पॅकेज इसेंटिव्ह क्रेडिट स्कीम’अंतर्गत वित्तपुरवठा करतात. जो माल आयात करायचा असतो, त्याच्या ९० टक्के रक्कम कर्ज म्हणून देण्याचे संकेत आहेत. आयात व निर्यातीला प्रोत्साहन म्हणून ही योजना आहे. एकाच वेळी रोखीने व उधारीने व्यवहारांची जोखीम टाळण्यासाठी ही योजना सुरू केली. कापड, रुई, सूत निर्यातदारांसाठी ही योजना उपयुक्त होती. जहाजाद्वारे पाकिस्तान, बांगलादेशात माल पाठवायला २१ ते २२ दिवस लागतात. चीन व व्हिएतनाममध्ये नियमित निर्यात सुरू असते म्हणून पाच ते सहा दिवस लागतात. युरोपात माल जायला १० दिवस लागतात. एवढे दिवस आयातदाराकडून पैसे मिळण्याची प्रतीक्षा करणाऱ्यांसाठी ही पत योजना लाभदायी ठरायची.

३०, ९० ते १२० दिवसांच्या ‘लेटर ऑफ क्रेडिट’ला अधीन राहून आयातदार सूत व रुईची आयात करायचे. आयातदाराने बॅंकेला ‘लेटर ऑफ क्रेडिट’ दिल्यानंतर निर्यातदार माल पाठवायचे. या लेटरमध्ये आयातदार कुणाकडून किती, कोणता माल कशा प्रकारे आयात करील, हे नमूद केलेले असायचे. माल जहाजावर पोचताच संबंधित जहाज व्यवस्थापनाकडून ‘बिल ऑफ लेडिंग’ निर्यातदाराला मिळायचे. हे बिल संबंधित मालाचे ‘लेटर ऑफ क्रेडिट’ आयातदाराने दिलेल्या बॅंकेत सादर करताच निर्यातदाराला पैसे मिळायचे. मग माल पोचल्यावर आयातदार ‘लेटर ऑफ क्रेडिट’मध्ये म्हटल्याप्रमाणे ३०, ९० किंवा १२० दिवसांत बॅंकेला पैसे भरायचे. परंतु आता माल निर्यात झाल्यानंतर जोपर्यंत आयातदाराकडून पैसे येत नाहीत, तोपर्यंत बॅंक निर्यातदाराला पैसे अदा करीत नाहीत. अर्थातच आयातदाराने ‘लेटर ऑफ क्रेडिट’ सादर केल्यानंतर सुमारे ४-५ दिवसांत पूर्वी निर्यातदारांना बॅंकेकडून पैसे मिळायचे. ते आता मिळत नसल्याने ३० ते ४० दिवसांच्या उधारीवर देशातील सूत, रुई निर्यातदारांना व्यवहार करावे लागले आहेत. अशातून मार्च महिन्यात सौदे केलेल्या देशातील अनेक निर्यातदारांचे पैसे व्हिएतनाम, बांगलादेश, चीन, युरोपातील आयातदारांकडे अडकले आहेत, अशी माहिती समोर आली आहे.  

नीरव मोदीसारखा प्रकार पुन्हा नको रे बाबा...
नीरव मोदीने ‘लेटर ऑफ क्रेडिट’च्या फंड्याने बॅंकांना चुना लावला आहे. नीरव मोदीची अमेरिकेत ‘फायर स्टोन’ ही बनावट कंपनी होती. ही कंपनी आंतरराष्ट्रीय व्यवहारांची सेवा देणाऱ्या पंजाब नॅशनल बॅंकेला हिरे आयातीसाठी लेटर ऑफ क्रेडिट द्यायची. या लेटरमध्ये आयातदार फायर स्टोन कंपनी आपण नीरव मोदीचे अमूक तमूक प्रकारचे वेगवेगळ्या दराचे, आकाराचे हिरे घेत असल्याचा स्पष्ट उल्लेख करायची. मग भारतातून निर्यातदार नीरव मोदी हा आपले हिरे फायर स्टोन कंपनीला पाठवायचा. हिरे पाठवताना ज्या माध्यमाचा वापर केला जायचा म्हणजेच विमान किंवा जहाज यांच्याकडून ‘बिल ऑफ लेडिंग’ घेऊन मोदी ते बॅंकेत सादर करायचा. हे बिल सादर करताच मोदीला संबंधित बॅंकेतून पैसे मिळायचे. जेवढे पैसे बॅंक मोदीला द्यायची, ते पैसे लेटर ऑफ क्रेडिटला अधीन राहून आयातदार फायर स्टोनला बॅंकेकडे निर्देशित दिवसांमध्ये व्याजासह भरणे बंधनकारक होते. परंतु फायर स्टोन कंपनीकडून बॅंकेत पैसेच भरले गेले नाहीत. दुसरीकडे बॅंक मात्र हिरे निर्यातदार नीरव मोदीला पैसे देऊन आयातदर फायर स्टोनकडून पैसे मिळतील, याच्या प्रतीक्षेत असायची. अर्थातच मोदीने लेटर ऑफ क्रेडिटच्या आधारे बॅंकेला चुना लावला. हा प्रकार लक्षात घेता बॅंकांनी आयातदार व निर्यातदारांचे पैसे बॅंकेला प्राप्त झाल्याशिवाय कोणतीही कार्यवाही करायची नाही, असे धोरण ठरविले आहे. 

देशातून मार्चमध्ये झालेली रुईची निर्यात

  •  पाच लाख गाठी (एक गाठ १७० किलो रुई)
  •  गाठींची अंदाजित किंमत (प्रचलित दरांनुसार) १३०० कोटी
  •  मार्चमध्ये ११०० मेट्रिक टन सुताची निर्यात
  •  सुताची किंमत सुमारे २७०० कोटी

लेटर ऑफ क्रेडिटच्या धोरणात बॅंकांनी बदल केल्याने चीन, तुर्की येथील आयातदारांकडे आमचे पैसे अडकले आहेत. ३० ते ४० दिवस उधारीने व्यवहार करावे लागत असून, एवढे दिवस पैसे अडकून राहत असल्याने इतर व्यवहारांवरही परिणाम होत आहेत. 
- दीपकभाई पाटील, 
अध्यक्ष, लोकनायक जयप्रकाश नारायण सहकारी सूतगिरणी, लोणखेडा (जि. नंदुरबार)

नीरव मोदीच्या प्रकरणानंतर आयातदारांबाबतचा विश्‍वास कमी झाला आहे. जोपर्यंत आयातदार बॅंकेत पैसे भरत नाहीत, तोपर्यंत ते निर्यातदाराला दिले जात नाहीत. पूर्वी आयातदाराने लेटर ऑफ क्रेडिट दिल्यावर पाच दिवसांत बॅंक जोखीम पत्करून निर्यातदाराला बिल ऑफ लेडिंगची पडताळणी करून पैसे द्यायची. आता लागलीच पैसे अदा होत नाहीत. निर्यातदारांना आयातदारांची विश्‍वासार्हता, आर्थिक कुवत लक्षात घेऊनच निर्णय घ्यावे लागत आहेत. 
- सौरभ मेहता, बॅंकिंग तज्ज्ञ

इतर अॅग्रो विशेष
नागपूर : रब्बीची पैसेवारी काढली खरीप...नागपूर : खरीप आणि रब्बी हंगामात वेगवेगळी पिके...
अॅग्रोवन समृद्ध शेती योजनेचे...नांदेड: `अॅग्रोवन’च्या माध्यमातून...
मराठवाड्यातील २९२ लघुप्रकल्प कोरडेऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील ७४९ लघुप्रकल्पांपैकी २९२...
दक्षिण आशियात यंदा सर्वसामान्य मॉन्सून...पुणे  : भारतासह दक्षिण आशियातील देशांच्या...
कृषिउद्योग महामंडळाकडून ‘बायोकॅप्सूल’चा...पुणे : सेंद्रिय शेतीकडे वळालेल्या शेतकऱ्यांच्या...
शासन दरबारी रब्बी हंगामात नागपूर...नागपूर  : खरिपानंतर पाण्याअभावी रब्बी...
बीटी बियाणे १५ मेपूर्वी विक्रीस मनाईपुणे : राज्यातील बियाणे उत्पादक कंपन्यांनी १५...
जमिनीचे जैविक पृथक्करणआजकाल शेतकऱ्यांना मातीचा पृथक्करण अहवाल करून...
सांगलीतून १२ टन द्राक्षे निर्यातसांगली ः यंदा प्रतिकूल परिस्थतीतही जिल्ह्यातील...
काळजी घ्या : उन्हाच्या झळा वाढल्यापुणे : उन्हाच्या झळा वाढल्याने विदर्भ,...
शून्यातून राऊत दांपत्याने उभारली...लातूर जिल्ह्यात नागरसोगा (ता. औसा) येथील राऊत...
संत्रा बागेत काटेकोर पाणी व्यवस्थापन संत्रा पिकात पाणी व्यवस्थापन अत्यंत चोख ठेवावे...
दक्षिण अशियात मॉन्सूनचा पाऊस सरासरी...पुणे : भारतासह दक्षिण आशियातील देशांच्या बहुतांशी...
विश्वासावर बहरेल व्यापारचीन-अमेरिकेमध्ये चालू असलेल्या व्यापार युद्धाच्या...
निवडणुकीने दुष्काळ खाऊन टाकू नये म्हणून...लोकसभेच्या निवडणुकीमुळे राजकीय हवामान-बदल होत...
उपलब्ध पाण्याचे गणित मांडा...अनेक कारणांमुळे जलसंधारण ही सोपी वाटणारी म्हणून...
उत्कृष्ठ कारली पिकवण्यात पाटील यांचा...लोणी (ता. चोपडा, जि. जळगाव) येथील भरत, गणेश व...
पेरू, अॅपलबेरमधून पीक बदल, कष्टातून...पारंपरिक शेती पद्धतीत बदल करून व सेंद्रिय...
राज्यात उरले अवघे ३०५ टीएमसी पाणीपुणे (प्रतिनिधी) : उन्हाच्या झळांना होरपळ वाढून...
केंद्राकडून यंदा खरिपात १२ टक्के अधिक...पुणे : राज्यासाठी गेल्या खरीप हंगामाच्या तुलनेत...