agriculture news in Marathi, Cotton Vesting Machine Project | Agrowon

कापूस वेचणी यंत्र प्रकल्प अखेर गुंडाळला
विनोद इंगोले
गुरुवार, 7 मार्च 2019

नागपूर ः कापूस वेचणीमधील श्रम, वेळ व पैशाची बचत होण्यात उपयोगी ठरणारे वेचणी यंत्र गेल्या १५ वर्षांत विकसित करण्यात केंद्रीय कापूस संशोधन संस्था तसेच डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाला यश आले नाही. परिणामी दर्जेदार कापूस उत्पादनाच्या उद्देशालादेखील खीळ बसली आहे. या प्रकल्पातील एका खासगी कंपनीने आपले तांत्रिक आणि आर्थिक सहकार्य काढल्याने गेल्या वर्षभरापासून हे काम थांबल्याचे सांगितले जाते. 

नागपूर ः कापूस वेचणीमधील श्रम, वेळ व पैशाची बचत होण्यात उपयोगी ठरणारे वेचणी यंत्र गेल्या १५ वर्षांत विकसित करण्यात केंद्रीय कापूस संशोधन संस्था तसेच डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाला यश आले नाही. परिणामी दर्जेदार कापूस उत्पादनाच्या उद्देशालादेखील खीळ बसली आहे. या प्रकल्पातील एका खासगी कंपनीने आपले तांत्रिक आणि आर्थिक सहकार्य काढल्याने गेल्या वर्षभरापासून हे काम थांबल्याचे सांगितले जाते. 

महाराष्ट्रात सुमारे ४० लाख हेक्‍टरवर कापूस होतो. देशातही कापसाखाली मोठे क्षेत्र आहे. परंतु या शेतीत यांत्रिकीकरणाचा पर्याय उपलब्ध नसल्याने मजुराकरवी बहुतांश कामे करावी लागतात. परिणामी उत्पादकता खर्च वाढतो. वेचणी होताना कचरा होतो. त्यामुळे जिनिंगचे काम प्रभावित होते. प्रक्रिया उद्योजकांकडूनदेखील भारतीय कापसाला त्यामुळेच नकार मिळतो. त्यामुळे कापूस वेचणी यंत्र असावे, अशी अनेक वर्षांपासूनची मागणी आहे. 

त्याची दखल घेत नागपुरातील राष्ट्रीय कापूस संशोधन केंद्राकडे यंत्र तयार करण्याचे काम देण्यात आले. सीआयसीआरने अकोल्यातील डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ व शेगाव येथील अभियांत्रीकी महाविद्यालयाकडे त्या वेळी हे काम सोपविले. प्रकल्पाच्या पहिल्या टप्प्यात सुमारे ४० ते ४५ लाख रुपयांची तरतूद करण्यात आली. बराचसा निधी संशोधक संस्थांना वितरितही करण्यात आला. परंतु २००४ पासून हा प्रकल्प पैलतीरावरच लागला नाही. 

खासगी कंपनीचा असहकार
सीआयसीआरकडे यंत्र तयार करण्यासाठी वर्कशॉप नव्हते. परिणामी त्यांनी नागपुरातील एका ट्रॅक्‍टर उत्पादक कंपनीचे वर्कशॉप वापरासाठी घेतले. त्यासोबतच कंपनीने काही निधीदेखील प्रकल्पाकरिता दिला होता. परंतु २००४ पासून कापूस वेचणी यंत्रावर काम सुुरू असताना संशोधक संस्थांना हे यंत्र गेल्या १५ वर्षांत विकसित करता आले नाही.

कापूस वेचणीची मजुरी सुरवातीला पाच आणि हंगामाच्या शेवटी दहा रुपये किलो राहते. ५० रुपये किलो कापसाचा सध्या दर आहे. त्यातील १२ रुपये किलो वेचणी मजुराचाच वाटा असतो. त्यातच मजूर मिळत नाही ही समस्या वेगळीच आहे. एक मजूर सरासरी दहा किलो कापूसच वेचताे. त्यामुळे कापूस वेचणी यंत्राची गरज आहे. - उमाकांत उपासे, कापूस उत्पादक शेतकरी, 
पथ्रोट, ता. अचलपूर, जि. अमरावती

पाण्याची उपलब्धता असल्याने आमच्या भागात कापूस मोठ्या क्षेत्रावर होतो. परंतु हंगामात मजुराच्या उपलब्धतेची अडचण राहते. आमच्या भागात ५ ते ७ रुपये किलोने कापूस वेचणीचे काम होते. त्यामुळे कापूस शेतीच्या यांत्रिकीकरणाची गरज आहे.- बाळू नानोटे, निंभारा, ता. बार्शीटाकळी, जि. अकोला

खासगी संस्थेकडून वर्कशॉप व निधी दिला जात होता. त्यांनी वर्षभरापासून प्रकल्पातून माघार घेतली. येत्या एक दोन वर्षांत आम्हीच यंत्र विकसीत करण्यासाठी पुढाकार घेऊ, त्यादृष्टीने प्रयत्न चालविले आहेत.
- डॉ. विजय वाघमारे, संचालक, केंद्रीय कापूस संशोधन संस्था, नागपूर

इतर अॅग्रो विशेष
आज संत तुकाराम बीजदेहू, जि. पुणे  : जगद्‌गुरू संत श्री तुकाराम...
उज्ज्वल भविष्याचा सर्वोत्तम मार्ग ‘जल...भारत जलसंकट समस्येचा सामना करत आहे. वाढती...
जल‘मुक्त’ शिवारवॉ टर ग्रीडच्या माध्यमातून मराठवाड्यातील सर्व...
राज्यात शंभर लाख टन साखर उत्पादनभवानीनगर, जि. पुणे ः राज्यात ३० टक्के हुमणीग्रस्त...
मध्य महाराष्ट्र, मराठवाड्यात अवकाळीची...पुणे : रविवारी, सोमवारी पुन्हा काही अंशी...
जैविक कीड-नियंत्रणासाठी उपयुक्त बुरशीगेल्या काही वर्षांमध्ये कीडनियंत्रणासाठी...
केशर आंबा फळगळीची कारणे अन् उपाययोजना  सद्यःस्थितीत हवामान आंबा झाडांसाठी...
रसदार उन्हाळी काकडी अर्थकारणाला देतेय...जळगाव जिल्ह्यात पाचोरा, जामनेर, यावल, जळगाव आदी...
बॅंक अधिकारी झाला पूर्णवेळ प्रयोगशील...विशाखापट्टण व त्यानंतर हैद्रराबाद येथे खासगी...
स्मार्ट प्रकल्पाचा केंद्रबिंदू शेतमाल ‘...पुणे : राज्यातील बहुतेक शेतकऱ्यांना आता पिकवायचे...
पूर्व विदर्भात गारपीटपुणे  ः दोन दिवसांपूर्वी मध्य भारतात तयार...
जनावराच्या आहारात पाणी महत्त्वाचेजनावरांचे योग्य पोषण होण्यासाठी तसेच दुग्धोत्पादन...
राज्यात १७८ तालुक्यांत भूजल चिंताजनकपुणे ः कमी झालेला पाऊस, वाढत असलेला पाण्याचा उपसा...
दरामुळे साखरेचा रंग फिकाकोल्हापूर : साखरेचे विक्री मूल्य वाढविल्यानंतरही...
‘उजनी’तील पाणीसाठा उणे पातळीत सोलापूर  ः सोलापूर जिल्ह्याची वरदायिनी...
राज्यभरात अन्नत्याग आंदोलनमुंबई ः शेतकरी साहेबराव करपे व कुटुंबीयांप्रती...
मार्चनंतरही पणन करणार कापूस बाजारात...यवतमाळ ः शेतकऱ्यांच्या घरातील कापूस विकल्या...
मढी यात्रेला बुधवारपासून प्रारंभनगर ः होळीच्या दिवशी सकाळी कानिफनाथांच्या समाधीला...
दर्जेदार ऊसबेण्याची केली निर्मिती काशीळ (ता. जि. सातारा) येथील उच्चशिक्षित व...
मतदानासाठी सकाळी सात ते सायंकाळी...अकोला ः देशात होत असलेल्या लोकसभा...