agriculture news in Marathi, Dr. B. vyankteshvarlu talks on soil Health status of state | Agrowon

केवळ जमीन आरोग्यपत्रिकेचा उपयोग नाही : डाॅ. बी. व्यंकटेश्वरलू
टीम अॅग्रोवन
शनिवार, 20 जानेवारी 2018

परभणी :जमीन आरोग्यपत्रिकेतील शिफारशीनुसार अन्नद्रव्यांच्या मात्रा दिलेल्या विविध पीक प्रात्यक्षिकांचे आयोजन तालुकानिहाय क्लस्टर तयार करून करावे लागेल. एप्रिल-मे महिन्यातच शेतकऱ्यांना जमिनीच्या आरोग्यपत्रिका मिळाल्या, तर खरीप हंगामातील योग्य खत नियोजन करणे शक्य होईल. कृषी विद्यापीठांनी सुचविलेल्या विविध पिकांसाठी अन्नद्रव्यांच्या मात्रांच्या शिफारशी जुन्या झाल्या आहेत. त्यांचे पुनर्विलोकन करून सुधारित शिफारशी सुचविणे आवश्यक आहे, असे मत वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरू डाॅ. बी. व्यंकटेश्वरलू यांनी व्यक्त केले आहे.

परभणी :जमीन आरोग्यपत्रिकेतील शिफारशीनुसार अन्नद्रव्यांच्या मात्रा दिलेल्या विविध पीक प्रात्यक्षिकांचे आयोजन तालुकानिहाय क्लस्टर तयार करून करावे लागेल. एप्रिल-मे महिन्यातच शेतकऱ्यांना जमिनीच्या आरोग्यपत्रिका मिळाल्या, तर खरीप हंगामातील योग्य खत नियोजन करणे शक्य होईल. कृषी विद्यापीठांनी सुचविलेल्या विविध पिकांसाठी अन्नद्रव्यांच्या मात्रांच्या शिफारशी जुन्या झाल्या आहेत. त्यांचे पुनर्विलोकन करून सुधारित शिफारशी सुचविणे आवश्यक आहे, असे मत वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरू डाॅ. बी. व्यंकटेश्वरलू यांनी व्यक्त केले आहे.

पशुधनाची संख्या कमी होत असल्यामुळे शेणखताची पुरेशा प्रमाणात उपलब्धता होत नाही. पिकांचे अवशेष जाळून टाकले जात आहेत. त्यामुळे राज्यातील जमिनीतील सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण कमी होत असल्याने सुपीकता कमी होत आहे. जास्त पावसाच्या प्रदेशात जमिनीची धूप होऊन मातीचा सुपीक थर वाहून जात आहे. अनेक जिल्ह्यांत जस्त, लोह, बोराॅन, गंधक या सूक्ष्म अन्नद्रव्यांची कमतरता आढळून येत आहे.

 

नत्र, स्फुरद, पालाश या मुख्य अन्नद्रव्यांचा वापर योग्य प्रमाणात होत नाही. नत्राचा जास्त, तर पोटॅशचा कमी वापर होत आहे. अन्नद्रव्यांच्या मात्रांच्या प्रमाणात उत्पादन मिळत नाही. पश्चिम महाराष्ट्रात खतांचा जास्त वापर आहे, तर पूर्व विदर्भात तो अत्यंत कमी आहे. काही प्रगतिशील शेतकऱ्यांचा अपवाद वगळता इतरांमध्ये सेंद्रिय कर्बाबाबत जागरूकता नाही.

कृषी विद्यापीठांनी विविध पिकांसाठी केलेल्या अन्नद्रव्यांच्या मात्रांच्या शिफारशी १० ते २० वर्षे जुन्या झाल्या आहेत. त्यांचे पुनर्विलोकन करण्याची गरज आहे. फास्ट कंपोस्टिंग करण्यासाठी जिवाणू कल्चर तयार करावी लागतील. शून्य मशागत (झिरो टिलेज) पद्धतीचा अवलंब करावा लागेल. शून्य मशागत पद्धतीने भात, सोयाबीन नंतर हरभऱ्याची पेरणी केली जात आहे. कृषी विद्यापीठांनी जैविक खंताचे नवीन प्रकार, झिरो टिलेज पद्धतीवर संशोधन करणे आवश्यक आहे.

कृषी वानिकीवर (अॅग्रो फाॅरेस्ट्री) भर द्यावा लागेल. अतिपावसामुळे जमिनीची धूप होणाऱ्या प्रदेशात सेंद्रिय कर्ब वाढविणे शक्य नाही. परंतु मैदानी प्रदेशात ते वाढविता येईल. त्यासाठी पिकांचे अवशेष जमिनीत गाडून टाकणे, मल्चिंगवर शेतकऱ्यांना भर द्यावा लागेल. वनाच्छादन वाढविणे देखील आवश्यक आहे. जमिनीतील कर्बाचे संवर्धन करण्यासाठी अमेरिकेप्रमाणे आपल्या देशातदेखील कार्बन क्रेडिट संकल्पना राबविणे आवश्यक आहे, त्यासाठी शेतकऱ्यांना प्रोत्साहनपर अनुदान दिले पाहिजे.

मृदा आरोग्य पत्रिका अभियान योजनेला माती परीक्षण आणि खतांचा संतुलित वापर असे नाव देऊन त्याची काटेकोर अंमलबजावणी करणे आवश्यक आहे. मृदा नमुन्यांचे परीक्षण मार्च अखेर पूर्ण करून एप्रिल महिन्यात शेतकऱ्यांच्या हातात जमीन आरोग्य पत्रिका पोचवल्या, तर खरीप हंगामात खतांचे नियोजन करता येईल. या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना केवळ जमिनीच्या आरोग्य पत्रिका वाटप करून फारसा उपयोग होणार नाही.

माती परीक्षणानंतरच्या शिफारशीनुसार अन्नद्रव्यांच्या मात्रा दिलेल्या विविध पीक प्रात्यक्षिकांचे आयोजन प्रत्येक तालुक्यात क्लस्टर तयार करून करण्यात यावे. या प्रात्यक्षिकांच्या ठिकाणी प्रक्षेत्र भेटीच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांना संतुलित खत वापराचे महत्त्व समजावून सांगायला हवे, तरच संतुलित खतांच्या वापरास मदत होईल. शेतकऱ्यांचा खताचा वापर अाणि अनावश्यक खर्च कमी होईल.

- डाॅ. बी. व्यंकटेश्वरलू, कुलगुरू, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी

इतर अॅग्रो विशेष
फलोत्पादन अनुदान अर्जासाठी शेवटचे चार...पुणे : एकात्मिक फलोत्पादन अभियानातून (एमआयडीएच)...
वीज पडून जाणारे जीव वाचवामागील जूनपासून सुरू झालेला नैसर्गिक आपत्तींचा कहर...
जल व्यवस्थापनाच्या रम्य आठवणीजलव्यवस्थापनाचे धडे घेण्यासाठी कुठलेही पुस्तक...
कापूस उत्पादकतेत भारताची पीछेहाटजळगाव ः जगात कापूस लागवडीत पहिल्या क्रमांकावर...
अडीच कोटींचे अनुदान ‘हरवले’पुणे : राज्यातील शेतकऱ्यांना वाटण्यासाठी केंद्र...
उन्हाचा चटका काहीसा कमी पुणे ः गेल्या दोन दिवसांपासून उन्हाच्या चटक्यात...
ऊस पट्ट्यात द्राक्ष शेतीतून साधली...लातूर जिल्ह्यातील आनंदवाडी (ता. चाकूर) हे गाव ऊस...
खारपाणपट्ट्यात कृषी विद्यापीठाने दिला...खारपाणपट्ट्यात विविध हंगामात पिके घेण्यावर...
शेतीमाल दरवाढीचे लाभार्थी सधन शेतकरीचमिलिंद मुरुगकर यांनी अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या...
व्यवस्था परिवर्तन कधी?सतराव्या लोकसभेची निवडणूक सध्या सुरू आहे. एक...
राज्यातील दहा मतदारसंघांत आज मतदानपुणे ः लोकसभा निवडणुकीच्या दुसऱ्या टप्प्यात...
मराठवाड्यात सव्वाचार लाख जनावरे चारा...औरंगाबाद : गत आठवड्याच्या तुलनेत औरंगाबाद, बीड व...
नुकसानीचे पंचनामे होणार केव्हा?जळगाव  ः खानदेशात सलग तिसऱ्या दिवशी म्हणजेच...
जीपीएसद्वारे टँकर्सचे नियंत्रण करा ः...मुंबई : राज्यातील धरण व तलावांमध्ये उपलब्ध...
राज्यात कोरड्या हवामानाचा अंदाजपुणे : पूर्वमोसमी पावसाच्या सर्वच भागात हजेरी...
चीनची दारे भारतीय केळीसाठी बंदच जळगाव ः अतिथंडी व फी जारियम विल्ट या रोगामुळे...
वादळी पावसाने दाणादाणपुणे  : सोसाट्याचा वारा, मेघगर्जना, विजा,...
उत्पादन वाढले; पण उठाव ठप्पशेतकऱ्यांच्या दृष्टीने चालू ऊस हंगाम फारसा ठीक...
शुभवार्तांकनावर शिक्कामोर्तबअर्धा देश दुष्काळाने आपल्या कवेत घेतला आहे....
'कोरडवाहू'साठी एक तरी शाश्‍वत पीक...माझ्याकडे उत्तम बागायतीची सुविधा असून, गेल्या २०-...