agriculture news in marathi, Editorial, AGROWON, pune, maharashtra | Agrowon

संशयकल्लोळ
आदिनाथ चव्हाण
शुक्रवार, 10 नोव्हेंबर 2017

आपल्या यंत्रणा इतक्‍या मुजोर बनल्या आहेत, की मानवी जिवाचे मोलही शून्यवत बनले आहे. यवतमाळमध्ये जे काही घडले त्यामध्ये आम्ही नाही आहोत हे प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्षपणे पटवून देण्याची अहमहिका या घटनांशी संबंधित प्रत्येकाकडून सुरू आहे.
 

म्हाला एखादी गोष्ट जर लोकांना पटवून (कन्व्हीन्स) देता येत नसेल तर त्यांना गोंधळवून (कन्फ्यूज) टाका, असे एक सुवचन की कुवचन व्यवस्थापनशास्त्रात आहे. यवतमाळमधील विषबाधा प्रकरणाचे जे काही धिंडवडे सध्या काढले जात आहेत, ते पाहिले की या कूटनीतीचीच प्रचिती येते. आपल्या यंत्रणा इतक्‍या मुजोर बनल्या आहेत की मानवी जिवाचे मोलही शून्यवत बनले आहे. यवतमाळमध्ये जे काही घडले त्यामध्ये आम्ही नाही आहोत हे प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्षपणे पटवून देण्याची अहमहिका या घटनांशी संबंधित प्रत्येकाकडून सुरू आहे.

कीटकनाशकांच्या फवारणीनंतर शेतकरी, शेतमजुरांचा मृत्यू झाल्याचा प्रकार उजेडात आला आणि ‘ॲग्रोवन’ने त्याकडे सर्व संबंधितांचे लक्ष वेधले तेव्हापासून ही टोलवाटोलवी चालली आहे. फवारण्यांसाठी पुरेशी काळजी न घेतल्याने शेतकरीच या घटनांना जबाबदार असल्याचा अहवाल सुरवातीलाच कृषी खात्याच्या पथकाने तातडीने सरकार दरबारी दाखल केला. त्यावर टीकेची राळ उठल्यानंतर, ठीक आहे ही आमची जबाबदारी होती, पण बाकीच्या खात्यांनी (आरोग्य, गृह) पुरेशी काळजी घेतली नाही, असे अरण्यरुदन करून पाहिले. त्याकडे कोणी लक्ष देत नाही म्हटल्यावर त्यांनी आपला मोर्चा कीटकनाशके पुरवणाऱ्या कंपन्यांकडे वळवला.

काही कीटकनाशकांवर बंदी जाहीर करण्यात आली. ही कारवाई ‘बैल गेला आणि झोपा केला’ या प्रकारातली ठरली. ही कीटकनाशके इतकी जहाल होती तर कृषी विभागाचा गुणवत्ता नियंत्रण विभाग इतकी वर्षे झोपला होता की त्याने झोपेचे सोंग घेतले होते, हे काही स्पष्ट झाले नाही. इतका सारा गदारोळ झाल्यानंतर काही कंपन्यांसह अनेकांचे हितसंबंध दुखावले गेले. काहींना आपले घोडे पुढे दामटवण्याची ही नामी संधी वाटली. त्यातूनच मग अनोंदणीकृत निविष्ठा सरकारमान्य कृषी सेवा केंद्रांमधून विक्री करण्यास बंदी घालण्यात आली. या व्यवसायातही सारे काही आलबेल नाही. बरे, वाईट असे साऱ्या प्रकारचे लोक त्यात आहेत. या निमित्ताने या छोट्या माश्‍यांची शिकार कृषी खात्याच्या नथीतून तीर मारून करण्यात आली. याचा लाभ काही बड्या कंपन्यांना कसा होणार आहे, याची कुजबूज आता सुरू झाली आहे. यवतमाळमधील मरणाच्या सरणावर असे सारे खेळ रंगू लागले आहेत. काही त्यात पोळले जात आहेत, तर काहींची पोळी शेकून निघत आहे.   

कृषी विभागातील गुणवत्ता नियंत्रण विभाग हा अवगुणी बाळ म्हणूनच ओळखला जातो. कृषी निविष्ठांचे गुणवत्ता नियंत्रण म्हणजे परवानग्या देणे, त्या थांबवणे, लांबवणे असे सारे काही या विभागाच्या अखत्यारीत. या विभागात नियुक्तीसाठी अनेक जण जंगजंग पछाडतात इतकी याची माया! कीटकनाशकांचा दर्जा, भेसळ या साऱ्याची जबाबदारी या विभागाची, पण आजतागायत तोंडदेखल्या कारवायांखेरीज भले भक्कम काही केल्याची ख्याती काही त्यांना कमावता आली नाही. त्यामुळे खात्याच्या नाकाखालीच कृषी निविष्ठांच्या क्षेत्रात बेबंदशाही तयार झाली. वारेमाप किंमतींपासून ते भेसळीपर्यंत अनेक प्रकारे शेतकऱ्यांना राजरोसपणे लुटले जाते आहे.

कंपन्यांपासून ते कृषी सेवा केंद्रांपर्यंत सारे याचे लाभार्थी! हे अबाधित ठेवण्यातच मोठा अर्थ असल्याने वर्षानुवर्षे सारे बिनबोभाट सुरू होते. यवतमाळची दुर्घटना घडल्यावर या विभागाची आणि पर्यायाने खात्याच्या अब्रूची लक्तरे वेशीवर टांगली गेली. आता उरलीसुरली इभ्रत वाचवण्यासाठी २२ शेतकऱ्यांच्या मृत्यूची वेगवेगळी कारणमीमांसा करून संभ्रमावस्था निर्माण करण्याचे ‘पुण्या’चे काम सर्व हितसंबंधियांनी हाती घेतलेले दिसते आहे. कृषी खात्याची यंत्रणा कोलमडल्याची कबुली मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी ‘ॲग्रोवन’ला दिलेल्या मुलाखतीत दिली होती. आता ती कशी सुधारणार आणि त्यासाठी सरकार कोणती पावले उचलणार, हा खरा प्रश्‍न आहे.

इतर अॅग्रो विशेष
शेतकऱ्यांच्या वाढल्या ‘खरीप वेदना’पुणे : सोयाबीनचे कोसळेले भाव, तूर-मुगाची वेळेत न...
लोकभावनेच्या दबावामुळे कर्जमाफीत काही...नागपूर : कर्जबाजारी शेतकऱ्यांना दिवाळीआधी...
अखेर ‘डीबीटी’ धोरण जिल्हा परिषद सेस...पुणे  : राज्यात जिल्हा परिषदांमधील सेस...
साखर उद्योगाबाबत केंद्राशी वाटाघाटी करानागपूर : शेतकरी संघटना उसाला ३,५०० रुपयांची मागणी...
गोंदिया 11.5 अंशांवरपुणे : उत्तरेकडून थंड वारे वाहू लागले आहेत. याचा...
सरकारने शेतकऱ्यांचा विश्‍वासघात केला ः...औरंगाबाद: आलटून पालटून सत्ता भोगण्याचे सत्ताधारी...
भाजीपाला उत्पादकांचा धुक्‍यात घुसमटतोय...कोल्हापूर : गेल्या पंधरा दिवसांत भाजीपाल्याचे दर...
बदलत्या वातावरणामुळे द्राक्ष बागा...सांगली : जिल्ह्यातील द्राक्ष पट्ट्यात गेल्या तीन...
कोल्हापूरचे शिवसेना आमदार प्रकाश...नागपूर : छत्रपती शिवाजी महाराज शेतकरी सन्मान...
बोंडअळीग्रस्तांना मदतीसाठी रॅपरची अट...नागपूर ः बोंडअळी प्रादुर्भावग्रस्त शेतकऱ्यांना...
कीडरोग सर्व्हेक्षकांना टाकणार काळ्या...नागपूर : कीडरोग सर्व्हेक्षकांनी आपल्या विविध...
विदर्भासाठी कृषी विभागाचा ॲक्‍शन प्लॅननागपूर ः कापूस आणि सोयाबीन उत्पादक पट्टयात रेशीम...
मदतीअभावी राज्यातील सूतगिरण्यांना घरघर...सोलापूर ः कापसाचे वाढलेले दर, सरकारचे कुचकामी...
उसामध्ये योग्य प्रकारे करा मोठी बांधणीउसाची भरणी केल्यानंतर १ ते १.५ महिन्याने लहान...
उपक्रमशीलता असावी तर चांगदेवच्या...जळगाव जिल्ह्यातील चांगदेव गाव परिसरातील...
सेंद्रिय भाजीपाल्यासाठी थेट मिळवले...नागपूरचे रहिवासी असलेल्या सुनील कोंडे या...
अर्थकारण सुधारणारी तरुणाची एकात्मिक...एकात्मिक शेती पद्धतीचा अंगीकार केल्यानेच सराफवाडी...
कृषी आयुक्तालयातील दक्षता पथक प्रमुखाची...पुणे : राज्याच्या कृषी आयुक्तालयातील दक्षता...
थेट विक्री, प्रक्रियेतून फायदेशीर...दुग्ध व्यवसाय अत्यंत खर्चिक झाला आहे. केवळ...
धान, बोंड अळीग्रस्तांना मदत : पांडूरंग...नागपूर ः गुलाबी बोंड अळीमुळे २० जिल्ह्यांतील...