agriculture news in marathi, Editorial, AGROWON, pune, maharashtra | Agrowon

संशयकल्लोळ
आदिनाथ चव्हाण
शुक्रवार, 10 नोव्हेंबर 2017

आपल्या यंत्रणा इतक्‍या मुजोर बनल्या आहेत, की मानवी जिवाचे मोलही शून्यवत बनले आहे. यवतमाळमध्ये जे काही घडले त्यामध्ये आम्ही नाही आहोत हे प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्षपणे पटवून देण्याची अहमहिका या घटनांशी संबंधित प्रत्येकाकडून सुरू आहे.
 

म्हाला एखादी गोष्ट जर लोकांना पटवून (कन्व्हीन्स) देता येत नसेल तर त्यांना गोंधळवून (कन्फ्यूज) टाका, असे एक सुवचन की कुवचन व्यवस्थापनशास्त्रात आहे. यवतमाळमधील विषबाधा प्रकरणाचे जे काही धिंडवडे सध्या काढले जात आहेत, ते पाहिले की या कूटनीतीचीच प्रचिती येते. आपल्या यंत्रणा इतक्‍या मुजोर बनल्या आहेत की मानवी जिवाचे मोलही शून्यवत बनले आहे. यवतमाळमध्ये जे काही घडले त्यामध्ये आम्ही नाही आहोत हे प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्षपणे पटवून देण्याची अहमहिका या घटनांशी संबंधित प्रत्येकाकडून सुरू आहे.

कीटकनाशकांच्या फवारणीनंतर शेतकरी, शेतमजुरांचा मृत्यू झाल्याचा प्रकार उजेडात आला आणि ‘ॲग्रोवन’ने त्याकडे सर्व संबंधितांचे लक्ष वेधले तेव्हापासून ही टोलवाटोलवी चालली आहे. फवारण्यांसाठी पुरेशी काळजी न घेतल्याने शेतकरीच या घटनांना जबाबदार असल्याचा अहवाल सुरवातीलाच कृषी खात्याच्या पथकाने तातडीने सरकार दरबारी दाखल केला. त्यावर टीकेची राळ उठल्यानंतर, ठीक आहे ही आमची जबाबदारी होती, पण बाकीच्या खात्यांनी (आरोग्य, गृह) पुरेशी काळजी घेतली नाही, असे अरण्यरुदन करून पाहिले. त्याकडे कोणी लक्ष देत नाही म्हटल्यावर त्यांनी आपला मोर्चा कीटकनाशके पुरवणाऱ्या कंपन्यांकडे वळवला.

काही कीटकनाशकांवर बंदी जाहीर करण्यात आली. ही कारवाई ‘बैल गेला आणि झोपा केला’ या प्रकारातली ठरली. ही कीटकनाशके इतकी जहाल होती तर कृषी विभागाचा गुणवत्ता नियंत्रण विभाग इतकी वर्षे झोपला होता की त्याने झोपेचे सोंग घेतले होते, हे काही स्पष्ट झाले नाही. इतका सारा गदारोळ झाल्यानंतर काही कंपन्यांसह अनेकांचे हितसंबंध दुखावले गेले. काहींना आपले घोडे पुढे दामटवण्याची ही नामी संधी वाटली. त्यातूनच मग अनोंदणीकृत निविष्ठा सरकारमान्य कृषी सेवा केंद्रांमधून विक्री करण्यास बंदी घालण्यात आली. या व्यवसायातही सारे काही आलबेल नाही. बरे, वाईट असे साऱ्या प्रकारचे लोक त्यात आहेत. या निमित्ताने या छोट्या माश्‍यांची शिकार कृषी खात्याच्या नथीतून तीर मारून करण्यात आली. याचा लाभ काही बड्या कंपन्यांना कसा होणार आहे, याची कुजबूज आता सुरू झाली आहे. यवतमाळमधील मरणाच्या सरणावर असे सारे खेळ रंगू लागले आहेत. काही त्यात पोळले जात आहेत, तर काहींची पोळी शेकून निघत आहे.   

कृषी विभागातील गुणवत्ता नियंत्रण विभाग हा अवगुणी बाळ म्हणूनच ओळखला जातो. कृषी निविष्ठांचे गुणवत्ता नियंत्रण म्हणजे परवानग्या देणे, त्या थांबवणे, लांबवणे असे सारे काही या विभागाच्या अखत्यारीत. या विभागात नियुक्तीसाठी अनेक जण जंगजंग पछाडतात इतकी याची माया! कीटकनाशकांचा दर्जा, भेसळ या साऱ्याची जबाबदारी या विभागाची, पण आजतागायत तोंडदेखल्या कारवायांखेरीज भले भक्कम काही केल्याची ख्याती काही त्यांना कमावता आली नाही. त्यामुळे खात्याच्या नाकाखालीच कृषी निविष्ठांच्या क्षेत्रात बेबंदशाही तयार झाली. वारेमाप किंमतींपासून ते भेसळीपर्यंत अनेक प्रकारे शेतकऱ्यांना राजरोसपणे लुटले जाते आहे.

कंपन्यांपासून ते कृषी सेवा केंद्रांपर्यंत सारे याचे लाभार्थी! हे अबाधित ठेवण्यातच मोठा अर्थ असल्याने वर्षानुवर्षे सारे बिनबोभाट सुरू होते. यवतमाळची दुर्घटना घडल्यावर या विभागाची आणि पर्यायाने खात्याच्या अब्रूची लक्तरे वेशीवर टांगली गेली. आता उरलीसुरली इभ्रत वाचवण्यासाठी २२ शेतकऱ्यांच्या मृत्यूची वेगवेगळी कारणमीमांसा करून संभ्रमावस्था निर्माण करण्याचे ‘पुण्या’चे काम सर्व हितसंबंधियांनी हाती घेतलेले दिसते आहे. कृषी खात्याची यंत्रणा कोलमडल्याची कबुली मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी ‘ॲग्रोवन’ला दिलेल्या मुलाखतीत दिली होती. आता ती कशी सुधारणार आणि त्यासाठी सरकार कोणती पावले उचलणार, हा खरा प्रश्‍न आहे.

इतर अॅग्रो विशेष
केरळात साडेतीन लाखावर लोक विस्थापित ;...तिरुअनंतपुरम : केरळ राज्यात अतिवृष्टी...
खरिपात खर्चही निघेल असं वाटत नाहीझळा दुष्काळाच्या ः जिल्हा नगर मागचे पाच-...
डाळिंबावर फुलगळीचा प्रादुर्भावसांगली ः राज्यात मृग हंगामात ८० ते ९० हजार हेक्‍...
अतिपावसाचा खरिपाला फटकापुणे : दीर्घ खंडानंतर बुधवार (ता.१५) ते शुक्रवार...
लष्करी अळीमुळे अन्नसुरक्षेला धोकायुरोपीयन संघ ः आफ्रिका खंडात कहर केल्यानंतर...
पीक बदलातून शेती केली किफायतशीरकोठारी येथील माध्यमिक शाळेमधील शिक्षकाची नोकरी...
अन्नपूर्णा उद्योगातून स्वयंपूर्णतेकडेआवडीचं क्षेत्र जेव्हा आपल्या व्यवसायाचा आधार बनते...
चंद्रपूर : पोडसा पूल पाण्याखाली; पाच...गोंडपिपरी, जि. चंद्रपूर : दोन...
केरळमध्ये पुरामुळे २४७ जणांचा मृत्यूतिरुअनंतपुरम : मागील आठवडाभर चालू असलेल्या...
कधी ढग, तर कधी पावसाची नुसती भुरभुरझळा दुष्काळाच्याः जिल्हा सांगली पहिल्या पावसावर...
मराठवाड्यात दुसऱ्या दिवशीही दमदार पाऊसऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील ४२१ महसूल मंडळांपैकी...
ग्लायफोसेटला परवान्यातूनच वगळण्याचा...नागपूर ः चहा वगळता इतर पिकांसाठी ग्लायफोसेट...
कोल्हापूर जिल्ह्यात अतिपावसाने पिके...कोल्हापूर : गेल्या काही दिवसांपासून पडत असलेल्या...
खारपाणपट्ट्यात पावसाच्या खंडाने खरीप...पावसात कुठे १७ दिवस तर कुठे २२ दिवसांचा खंड...
केळी उत्पादक कंगाल; व्यापारी मालामालजळगाव ः जिल्ह्यात केळीचे जे दर जाहीर होतात,...
विदर्भ, मराठवाड्यात पावसाचे धूमशानपुणे : अनेक दिवसांच्या खंडानंतर राज्यात गेले तीन...
`मोन्सॅन्टोला नुकसानभरपाईचे आदेश हे...युरोपियन संघ ः मॉन्सॅन्टो या बलाढ्य बहुराष्ट्रीय...
कामगंध सापळ्यांमध्ये होतेय ‘बनवाबनवी’अकोला ः बोंड अळीमुळे गेल्या हंगामात झालेले नुकसान...
वर्षभर १५ भाजीपाल्यांसह फळबागांची...रसायन अंश विरहीत आरोग्यदायी अन्नाची निर्मिती करून...
लौटकर आऊँगा...! अटलजींना साश्रू नयनांनी...नवी दिल्ली : प्रखर देशभक्त, भारतरत्न, माजी...