agriculture news in marathi, Experimentalist Sunil Bhide increases Soil Organic Carbon upto 9 Percent | Agrowon

पुण्यातील भिडे यांनी केले मातीला ‘कर्ब श्रीमंत’
टीम अॅग्रोवन
रविवार, 3 जून 2018

 पुणे : पुणे येथील सुनील भिडे यांनी दक्षिण अमेरिकेतील अॅमेझॉन जंगलातील ‘टेराप्रेटा’ माती तंत्रावर आधारित शेतीपद्धती आपल्या घराच्या तीन हजार चौरस फूट टेरेसवर विकसित केली आहे. शंभरहून अधिक वनस्पतींचे प्रकार घेत, आपल्या मातीतील सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण तब्बल नऊ टक्क्यांपर्यंत नेत आपल्या जमिनीला श्रीमंत केले आहे. शेतकऱ्यांनाही या पद्धतीने आपली जमीन सुपीक करणे शक्य व्हावे हेच आपल्या प्रयोगाचे उद्दिष्ट असल्याचे भिडे यांनी स्पष्ट केले आहे.  

 पुणे : पुणे येथील सुनील भिडे यांनी दक्षिण अमेरिकेतील अॅमेझॉन जंगलातील ‘टेराप्रेटा’ माती तंत्रावर आधारित शेतीपद्धती आपल्या घराच्या तीन हजार चौरस फूट टेरेसवर विकसित केली आहे. शंभरहून अधिक वनस्पतींचे प्रकार घेत, आपल्या मातीतील सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण तब्बल नऊ टक्क्यांपर्यंत नेत आपल्या जमिनीला श्रीमंत केले आहे. शेतकऱ्यांनाही या पद्धतीने आपली जमीन सुपीक करणे शक्य व्हावे हेच आपल्या प्रयोगाचे उद्दिष्ट असल्याचे भिडे यांनी स्पष्ट केले आहे.  

रसायनांचा अमर्याद वापर, हवामान बदल, बदलत्या शेती पद्धती आदी विविध कारणांमुळे भारतीय जमिनींची प्रत खालावत असून तिचे वाळवंटीकरण होत असल्याचा धक्कादायक अहवाल ‘इस्त्रो’ या संस्थेने दिला आहे. त्याचवेळी दक्षिण अमेरिकेत वसलेल्या अॅमेझाॅन या घनदाट जंगलखोऱ्यातील ‘टेराप्रेटा’ प्रकारची माती जगभरातील संशोधक तसेच शेतकरी यांच्यासाठी प्रचंड कुतूहलाचा व अभ्यासाचा विषय बनली आहे. 
पुणे येथील महाराष्ट्र वृक्षसंवर्धिनी या संस्थेचे कार्याध्यक्ष व व्यवसायाने चार्टर्ड अकाउंट असलेले सुनील भिडे यांची निसर्गप्रेमी अशी अोळख आहे. अमेझॉन खोऱ्यातील टेराप्रेटा माती व तेथील शेतीवर त्यांचा गाढा अभ्यास आहे. येथील सुपीक, निरोगी व सेंद्रिय कर्बाने भरपूर माती भारतातही तयार होऊ शकते व तीच शेतकऱ्यांना तारू शकते हाच ध्यास त्यांनी घेतला. पुणे शहरात डेक्कन जिमखाना परिसरातील आपल्या वास्तूतील तीन हजार चौरस फुटांच्या टेरेसवर त्यांनी त्या पद्धतीने शेतीही सुरू केली. 

रासायनिक खते, कीडनाशके, संजीवके यांचा जराही वापर न करता केवळ जैविक अवशेषांचा वापर करीत त्यांनी आपली शेती व माती समृद्ध केली आहे. आश्चर्य म्हणजे पुणे शहरातील मध्यवर्ती भागात म्हणजे सर्वाधिक प्रदूषण, ट्रॅफिक अशा विविध समस्यांच्या वातावरणात राहूनही त्यांनी फुलवलेला निसर्ग, जोडीला मधमाशा, गांडूळे, पक्षी, विविध सूक्ष्मजीव यांचा अधिवास पाहून थक्क व्हायला होते. बारा वर्षांपासून फळबागा, भाजीपाला, फुले आदींचे एकूण शंभरहून अधिक प्रकार त्‍यांनी बागेत घेतले आहेत. पपई, केळी, डाळिंब, फ्लॉवर, वांगी, मिरची, टोमॅटो, रताळे, भोपळा यांचे अत्यंत दर्जेदार व वजनदार उत्पादन घेत त्यांनी आपल्या टेरेसवरील कसदार मातीचा प्रत्यय आणून दिला आहे. ठिबक पद्धतीने पाण्याचा अत्यंत काटेकोर वापर ते करतात. 

टेराप्रेटा माती समृद्ध का?

  • सेंद्रिय घटकांचे प्रमाण सर्वोच्च. पालाशचे प्रमाण प्रति किलो मातीत २०० ते ४०० मिलिग्रॅम.
  • सेंद्रिय कर्ब प्रति किलो मातीत १५० ग्रॅम (१५ टक्के).
  • सुपीक घटकांचा थर तब्बल एक ते दोन मीटर खोल. 
  • या जमिनीत सर्वाधिक सुपीक, सुदृढ असण्याचे महत्त्वाचे कारण- मुबलक प्रमाणात आढळणारा जैव कोळसा. 
     

 सेंद्रिय कर्ब तब्बल नऊ टक्क्यांवर
आपल्याकडील जमिनीत सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण एक टक्क्याहूनही कमी आढळते. तिथे भिडे यांनी २००९ मध्ये केलेल्या माती परीक्षणात सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण तब्बल नऊ टक्के आढळले आहे. खत म्हणून भिडे यांना वर्षाला सुमारे साडेआठ टन जैविक अवशेषांची (कचरा) गरज भासते. त्यासाठी शेजारील इमारती, मंगल कार्यालये, भाजीपाला विक्रेते यांच्याकडून ते अोला वा सुका कचरा घेतात. 
- सुनील भिडे, ९४२०४८१७५१

(सुनील भिडे यांची यशकथा वाचा मंगळवार पाच जूनच्या अंकात)

इतर अॅग्रो विशेष
मॉन्सूनने महाराष्ट्र व्यापलापुणे : नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांनी (मॉन्सून)...
उत्पन्नवाढीचे गणित चुकते कुठे?साधारणपणे एप्रिल महिन्याच्या आरंभास विविध...
पीकविम्याचे कवित्वप तप्रधान पीकविमा योजनेची देशपातळीवर अंमलबजावणी...
‘वैद्यकीय' प्रवेशास मराठा आरक्षण लागू...नवी दिल्ली : वैद्यकीय आणि दंतवैद्यकीयच्या...
राज्यात सर्वदूर पावसाची हजेरी पुणे : राज्यात मॉन्सून दाखल झाल्यानंतर सर्वदूर...
तीव्र दुष्काळाच्या प्रदेशात ११० एकरांवर...आटपाडी (जि. सांगली) येथील राजेश सातारकर यांची...
आठवडाभराच्या खंडानंतर पुन्हा चांगला...पुणे: राज्याच्या बहुतांशी भागात मॉन्सूनचे आगमन...
मालेगाव बाजार समितीत ‘इतर’च्या नावाखाली...नाशिक: मालेगाव कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये ‘इतर...
मॉन्सूनने मराठवाडा, विदर्भ व्यापलापुणे : नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांनी (मॉन्सून) सोमवारी...
ठिबकसाठी केंद्राकडून २९० कोटीपुणे : राज्यातील शेतकऱ्यांना ठिबक अनुदान वाटप...
पीकेव्ही २ बीटी वाणामुळे कापूस...अकोला ः डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाचे...
अलिबागच्या पांढऱ्या कांद्याला मिळणार...चिपळूण, जि. रत्नागिरी ः अलिबागच्या पांढऱ्या...
कर्जमाफीची कूर्मगतीराज्यात दोन आठवड्याने उशिरा मॉन्सून दाखल झाला...
सोयीनुसार निवडणूक घेण्याचे ढोंग कशाला?देशापुढील वास्तव संकटे, समस्या अग्रक्रमाने...
मराठवाड्यातील ५८ तालुक्यांत पाऊसऔरंगाबाद, नांदेड : मराठवाड्यामध्ये रविवारी (...
पीकविम्यातील हलगर्जीपणा; कृषी...पुणे : प्रधानमंत्री पीकविमा योजनेची कामे करताना...
मॉन्सूनने निम्मा महाराष्ट्र व्यापलापुणे : नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांनी (मॉन्सून)...
तुरळक ठिकाणी मुसळधारेची शक्यतापुणे : राज्याच्या दक्षिण भागात मॉन्सूनने आगमन...
औरंगाबाद, कोपरगाव, येवल्यात धोधो पाऊसपुणे : कोकणानंतर गेल्या दोन दिवसांपासून राज्यातील...
`गुणनियंत्रण`चा चेंडू आता ‘एसीबी’च्या...पुणे : राज्याच्या कृषी विभागातील गुणनियंत्रण...