agriculture news in marathi, Experimentalist Sunil Bhide increases Soil Organic Carbon upto 9 Percent | Agrowon

पुण्यातील भिडे यांनी केले मातीला ‘कर्ब श्रीमंत’
टीम अॅग्रोवन
रविवार, 3 जून 2018

 पुणे : पुणे येथील सुनील भिडे यांनी दक्षिण अमेरिकेतील अॅमेझॉन जंगलातील ‘टेराप्रेटा’ माती तंत्रावर आधारित शेतीपद्धती आपल्या घराच्या तीन हजार चौरस फूट टेरेसवर विकसित केली आहे. शंभरहून अधिक वनस्पतींचे प्रकार घेत, आपल्या मातीतील सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण तब्बल नऊ टक्क्यांपर्यंत नेत आपल्या जमिनीला श्रीमंत केले आहे. शेतकऱ्यांनाही या पद्धतीने आपली जमीन सुपीक करणे शक्य व्हावे हेच आपल्या प्रयोगाचे उद्दिष्ट असल्याचे भिडे यांनी स्पष्ट केले आहे.  

 पुणे : पुणे येथील सुनील भिडे यांनी दक्षिण अमेरिकेतील अॅमेझॉन जंगलातील ‘टेराप्रेटा’ माती तंत्रावर आधारित शेतीपद्धती आपल्या घराच्या तीन हजार चौरस फूट टेरेसवर विकसित केली आहे. शंभरहून अधिक वनस्पतींचे प्रकार घेत, आपल्या मातीतील सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण तब्बल नऊ टक्क्यांपर्यंत नेत आपल्या जमिनीला श्रीमंत केले आहे. शेतकऱ्यांनाही या पद्धतीने आपली जमीन सुपीक करणे शक्य व्हावे हेच आपल्या प्रयोगाचे उद्दिष्ट असल्याचे भिडे यांनी स्पष्ट केले आहे.  

रसायनांचा अमर्याद वापर, हवामान बदल, बदलत्या शेती पद्धती आदी विविध कारणांमुळे भारतीय जमिनींची प्रत खालावत असून तिचे वाळवंटीकरण होत असल्याचा धक्कादायक अहवाल ‘इस्त्रो’ या संस्थेने दिला आहे. त्याचवेळी दक्षिण अमेरिकेत वसलेल्या अॅमेझाॅन या घनदाट जंगलखोऱ्यातील ‘टेराप्रेटा’ प्रकारची माती जगभरातील संशोधक तसेच शेतकरी यांच्यासाठी प्रचंड कुतूहलाचा व अभ्यासाचा विषय बनली आहे. 
पुणे येथील महाराष्ट्र वृक्षसंवर्धिनी या संस्थेचे कार्याध्यक्ष व व्यवसायाने चार्टर्ड अकाउंट असलेले सुनील भिडे यांची निसर्गप्रेमी अशी अोळख आहे. अमेझॉन खोऱ्यातील टेराप्रेटा माती व तेथील शेतीवर त्यांचा गाढा अभ्यास आहे. येथील सुपीक, निरोगी व सेंद्रिय कर्बाने भरपूर माती भारतातही तयार होऊ शकते व तीच शेतकऱ्यांना तारू शकते हाच ध्यास त्यांनी घेतला. पुणे शहरात डेक्कन जिमखाना परिसरातील आपल्या वास्तूतील तीन हजार चौरस फुटांच्या टेरेसवर त्यांनी त्या पद्धतीने शेतीही सुरू केली. 

रासायनिक खते, कीडनाशके, संजीवके यांचा जराही वापर न करता केवळ जैविक अवशेषांचा वापर करीत त्यांनी आपली शेती व माती समृद्ध केली आहे. आश्चर्य म्हणजे पुणे शहरातील मध्यवर्ती भागात म्हणजे सर्वाधिक प्रदूषण, ट्रॅफिक अशा विविध समस्यांच्या वातावरणात राहूनही त्यांनी फुलवलेला निसर्ग, जोडीला मधमाशा, गांडूळे, पक्षी, विविध सूक्ष्मजीव यांचा अधिवास पाहून थक्क व्हायला होते. बारा वर्षांपासून फळबागा, भाजीपाला, फुले आदींचे एकूण शंभरहून अधिक प्रकार त्‍यांनी बागेत घेतले आहेत. पपई, केळी, डाळिंब, फ्लॉवर, वांगी, मिरची, टोमॅटो, रताळे, भोपळा यांचे अत्यंत दर्जेदार व वजनदार उत्पादन घेत त्यांनी आपल्या टेरेसवरील कसदार मातीचा प्रत्यय आणून दिला आहे. ठिबक पद्धतीने पाण्याचा अत्यंत काटेकोर वापर ते करतात. 

टेराप्रेटा माती समृद्ध का?

  • सेंद्रिय घटकांचे प्रमाण सर्वोच्च. पालाशचे प्रमाण प्रति किलो मातीत २०० ते ४०० मिलिग्रॅम.
  • सेंद्रिय कर्ब प्रति किलो मातीत १५० ग्रॅम (१५ टक्के).
  • सुपीक घटकांचा थर तब्बल एक ते दोन मीटर खोल. 
  • या जमिनीत सर्वाधिक सुपीक, सुदृढ असण्याचे महत्त्वाचे कारण- मुबलक प्रमाणात आढळणारा जैव कोळसा. 
     

 सेंद्रिय कर्ब तब्बल नऊ टक्क्यांवर
आपल्याकडील जमिनीत सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण एक टक्क्याहूनही कमी आढळते. तिथे भिडे यांनी २००९ मध्ये केलेल्या माती परीक्षणात सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण तब्बल नऊ टक्के आढळले आहे. खत म्हणून भिडे यांना वर्षाला सुमारे साडेआठ टन जैविक अवशेषांची (कचरा) गरज भासते. त्यासाठी शेजारील इमारती, मंगल कार्यालये, भाजीपाला विक्रेते यांच्याकडून ते अोला वा सुका कचरा घेतात. 
- सुनील भिडे, ९४२०४८१७५१

(सुनील भिडे यांची यशकथा वाचा मंगळवार पाच जूनच्या अंकात)

इतर सेंद्रिय शेती
जमिनीचा पोत वाढवण्यासाठी हिरवळीची खतेहिरवळीच्या खताचा अधिक फायदा मिळण्यासाठी या पिकाचे...
जमिनीच्या सुपीकतेसाठी वापरा हिरवळीची खतेशेतीमध्ये रासायनिक घटकांचा वापर वाढत चालला असून,...
पुण्यातील भिडे यांनी केले मातीला ‘कर्ब... पुणे : पुणे येथील सुनील भिडे यांनी दक्षिण...
मानवी आरोग्यासाठी मातीच्या आरोग्याकडे...मे महिन्याचा दुसरा रविवार हा जागतिक मातृदिन...
टिकवून ठेवा जमिनीची सुपीकताजमीन हा निसर्गाकडून मिळालेला अनमोल ठेवा आहे....
पीक फेरपालट, सेंद्रिय खतांचा केला वापरप्रभाकर चौधरी हे १९७६ पासून शेती करतात. त्यांची...
खडकाळ, हलक्या जमिनीतही आणली सुपीकताकोणतेही पीक येईल की नाही, अशा खडकाळ जमिनीचे संजय...
नैसर्गिक शेतीतून राखले जमिनीचे आरोग्यअमरावती जिल्ह्यातील टाकरखेडा (संभू)( ता. भातकुली...
सेंद्रीय उत्पादने, सेंद्रीय शेतीला...मुंबई : सेंद्रीय अन्नाची उपलब्धता आणि...
मशागतीद्वारे मातीचे व्यवस्थापनमशागतीचे अनेक फायदे असले तरी गेल्या शतकामध्ये...
जमिनीतील जिवाणूंच्या गुणसूत्रीय रचनांचा...जमीन ही पिकाचे उत्पादन घेण्यासाठी एकमेव परिपूर्ण...
डिंकपोस्टिंग कल्चरद्वारे लवकर कुजवा पीक...शेतीतील टाकाऊ मानले जाणारे पिकांचे अवशेष योग्य...
मातीचे उष्णताविषयक गुणधर्मजमिनीवर पडणाऱ्या सूर्यप्रकाशामुळे जमिनीचे तापमान...
गांडूळ खत निर्मिती उद्योगगांडूळ खत उपलब्ध सेंद्रिय खतांपैकी एक उत्कृष्ट खत...
सुपीकता वाढविण्यासाठी वापर द्रवरूप...जमिनीची जैविक व भौतिक सुपीकता वाढविण्यासाठी,...
खोल मशागतीतून जमीन मोकळी करण्याकडे कलनाशिक : लागवडीसाठी जमीन तयार करणे, हा...
क्षारपड जमिनी सुधारण्यासाठी उपाययोजनाक्षारयुक्त पाण्याचा वापर, उसासाठी पाण्याचा...
फक्त फळ तुमचे, बाकी सारे मातीचे..! नैसर्गिक शेतीचे प्रणेते म्हणून संपूर्ण...
हिरवळीच्या खतांवर भर द्या : सुभाष शर्मायवतमाळ येथील सुभाष शर्मा यांच्याकडे वीस एकर शेती...
राज्यातील जमिनीत जस्त, लोह, गंधक,...डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाच्या मृद...