मराठवाडा, विदर्भात मराठा शेतकऱ्यांच्या सर्वाधिक आत्महत्या
दीपा कदम ः सकाळ न्यूज नेटवर्क
बुधवार, 30 ऑगस्ट 2017

मुंबई : विदर्भ आणि मराठवाड्यातील शेतकऱ्यांच्या एकूण आत्महत्यांपैकी २६ टक्‍के आत्महत्या मराठा जातीतील शेतकऱ्यांच्या असल्याची माहिती उघडकीस आली आहे. त्यापैकी दुष्काळग्रस्त मराठवाड्यातील मराठा जातीतील शेतकऱ्यांचे प्रमाण लक्षणीय असून ते ५३ टक्‍के असल्याची गंभीर बाबही पुढे आली आहे. उर्वरित शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यांमध्ये कुणबी, दलित, बंजारा जातींतील शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यांचे प्रमाण मराठा जातीच्या आत्महत्यांच्या खालोखाल आहे.

मुंबई : विदर्भ आणि मराठवाड्यातील शेतकऱ्यांच्या एकूण आत्महत्यांपैकी २६ टक्‍के आत्महत्या मराठा जातीतील शेतकऱ्यांच्या असल्याची माहिती उघडकीस आली आहे. त्यापैकी दुष्काळग्रस्त मराठवाड्यातील मराठा जातीतील शेतकऱ्यांचे प्रमाण लक्षणीय असून ते ५३ टक्‍के असल्याची गंभीर बाबही पुढे आली आहे. उर्वरित शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यांमध्ये कुणबी, दलित, बंजारा जातींतील शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यांचे प्रमाण मराठा जातीच्या आत्महत्यांच्या खालोखाल आहे.

२०१४-२०१६ या काळात आत्महत्या केलेल्या विदर्भ आणि मराठवाड्यातील प्रत्येक जिल्ह्यांतील आत्महत्या केलेल्या शेतकऱ्यांच्या माहितीवरून हा अभ्यास करण्यात आला. या दोन वर्षांच्या काळात तीन हजार ८८१ शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केल्या होत्या. त्यापैकी तीन हजार शेतकऱ्यांच्या कुटुंबीयांची प्रत्यक्ष भेट घेण्यात आली. त्यापैकी ४७ टक्‍के आत्महत्या मराठवाड्यात झाल्या असून, विदर्भातील आत्महत्या केलेल्या शेतकऱ्यांचे प्रमाण ५२ टक्‍के आहे. यापैकी मराठा जातीतील आत्महत्यांचे प्रमाण सर्वाधिक २६ टक्‍के आहे. त्याखालोखाल कुणबी (१६ टक्‍के), दलित (१० टक्‍के), बंजारा (९ टक्‍के) असे आहे. 

केवळ मराठवाड्यातली आकडेवारी पाहिली, तर मराठा जातीतील ५३ टक्‍के शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केलेली आहे, त्यापैकी ५८ टक्‍के छोटे शेतकरी असल्याचे या पाहणीतून स्पष्ट झाले आहे. विदर्भात कुणबी जातीच्या शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यांचे प्रमाण सर्वाधिक असून त्याचे प्रमाण ३० टक्‍के आहे, तर मराठा जातीतील शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यांचे प्रमाण दोन टक्‍के आहे. विदर्भात मराठा जातीचे प्रमाण नगण्य असून, तेथे कुणबी मराठा किंवा कुणबी अशीच जात लावली जात असल्याने तेथे मराठ्यांचे प्रमाण दिसत नाही. मात्र मराठा आणि कुणबी शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यांचे प्रमाण एकत्र धरल्यास ते ४६ टक्‍के होत असल्याचे यात नमूद करण्यात आले आहे. 

अहवालात स्पष्ट करण्यात आलेल्या महत्त्वाच्या निरीक्षणांनुसार जमीन नसलेल्या शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यांचे प्रमाण पाच टक्‍के, तर ९५ टक्‍के मालकीची जमीन असणारे शेतकरी आहेत. आत्महत्या केलेल्या मराठा शेतकऱ्यांपैकी ४७ टक्‍के जमीन नापीक असणारे शेतकरी, ३८ टक्‍के कमी प्रमाणात जमीन असणारे आणि दहा टक्‍के मध्यम शेती असणाऱ्या शेतकऱ्याने आत्महत्या केलेल्या आहेत. मात्र २० एकरपेक्षा अधिक जमीन असणाऱ्या एकाही शेतकऱ्याची आत्महत्या नसल्याचे निरीक्षणही यात नोंदविण्यात आले आहे.  

शेती तोट्याची ठरत असल्याने शेती व्यवसायातून बाहेर पडणाऱ्यांमध्येही मराठा जातीचे प्रमाण सर्वाधिक असून, मराठवाड्यात ते ६२ टक्‍के आहे. मराठवाड्यातील आत्महत्या केलेल्या मराठा जातीतील ५३ टक्‍के कुटुंबांमध्ये कोणीही कमवणारे नाही. त्यापैकी ३४ टक्‍के कुटुंबांनी शेती कसणे थांबवले आहे, तर २५ टक्‍के कुटुंबांनी त्यांच्या मुलांचे शिक्षण बंद केल्याचीही माहिती यात आली आहे. यात मराठा जातीची जी अवस्था आहे, ती विदर्भात कुणबी जातीची आहे. आत्महत्या केलेल्या शेतकऱ्यांच्या ३४ टक्‍के कुटुंबीयांनी शेती सोडून दिली आहे. ३९ टक्‍के कुटुंबांमध्ये कोणीही कमावणारे कोणी नाही, तर १५ टक्‍के आत्महत्याग्रस्त कुटुंबीयांच्या मुलांना शाळा सोडून द्यावी लागणार आहे.  
पुण्यातील ‘गोखले इन्स्टिट्यूट ऑफ पॉलिटिक्‍स ॲन्ड इकॉनॉमिक्‍स’ या संस्थेने विदर्भ आणि मराठवाड्यातील आत्महत्या केलेल्या तीन हजार शेतकऱ्यांच्या कुटुंबीयांची घरोघरी जाऊन भेट घेतली. त्या अहवालातून ही माहिती पुढे आली आहे. 

 

इतर अॅग्रो विशेष
‘लीली’ने शोधली चोरलेली बैलजोडीजालना (सकाळ वृत्तसेवा) : गोठ्यात बांधलेली बैल...
अमेरिकेत सोयाबीनवरील तांबेरा रोगाच्या...अमेरिकेच्या मध्य पूर्व विभागातील सोयाबीन उत्पादक...
परभणीतील बीज परीक्षण प्रयोगशाळेस सुवर्ण... परभणी ः परभणी येथील कृषी विभागाच्या बीज परीक्षण...
शेतकरी आत्महत्या तपासाबाबत नवे परिपत्रकमुंबई : आत्महत्याग्रस्त शेतकरी कुटुंबीयांना मदत...
मोताळ्यातील सर्वच पशुवैद्यकीय दवाखाने ‘...अकोला : शासकीय रुग्णालये म्हटली की तेथील सेवा,...
कास पठारावरील रानफुलांच्या व्यावसायिक...पुणे ः रानफुलांचा अमूल्य ठेवा असलेल्या कास...
जळगावमधील कृषी चिकित्सालये समस्यांच्या...जळगाव : जिल्ह्यातील ११ कृषी चिकित्सालयांना यंदा...
सिंचन चाळीस टक्क्यांवर गेल्यानंतर... मुंबई : महाराष्ट्रात सिंचनासाठी २६ प्रकल्प...
वऱ्हाडात तुरीचे २६३ कोटींचे चुकारे थकीत अकोला : बाजार हस्तक्षेप योजनेअंतर्गत नाफेडने...
तेरा ते चौदा प्रकारचे दाखले २...कऱ्हाड, जि. सातारा ः राज्यातील तलाठी व मंडल...
कांदा बीजोत्पादकांची कंपनीकडून फसवणूकअकोला ः कांदा उत्पादक शेतकरी गेले काही वर्षे...
शेडनेटच्या विविध पिकांतील जिद्दी मास्टर...न कळण्याच्या वयात आईचे छत्र हरविले. पण वडिलांचे व...
कृषी सल्ला : खरीप कपाशी, रब्बी ज्वारी,...हवामानाचा संक्षिप्त अंदाज ः पुढील पाच दिवस...
उच्चशिक्षित तरुण घडवतोय शेतीतच करिअरअलीकडील काळात शेतीतील जोखीम वाढली आहे. ती कमी...
‘लेबल क्लेम’ पद्धती आता पीकसमूहासाठीपुणे : सध्या देशात मर्यादित किंवा मुख्य...
सहा एकरांतील सोयाबीनवर फिरवला नांगरअमरावती : सुमारे बारा एकरांरील सोयाबीनला शेंगाच...
शेततळ्यांचे २०४ कोटी शेतकऱ्यांच्या...मुंबई : शेततळ्याचे पैसे शेतकऱ्यांच्या खात्यावर...
तूर, उडीद आणि मूग डाळीवरील निर्बंध काढलेनवी दिल्ली : देशात गेल्या खरिपात तुरीचे बंपर...
कपाशीवरील फूलकीड, कोळी किडीचे नियंत्रणफूलकिडे ः आर्थिक नुकसान संकेत पातळी ः ...
पंधरा लाख खातेदार अपात्र?मुंबई ः राज्यात ८९ लाख शेतकरी थकबाकीदार आहेत, हा...