agriculture news in marathi, The farmers of Vidarbha Planting Kesar Methi | Agrowon

विदर्भात कसुरी मेथी लागवडीचा प्रयोग
टीम अॅग्रोवन
मंगळवार, 6 मार्च 2018

नागपूर : डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाचे मार्गदर्शन आणि प्रोत्साहनाच्या बळावर अकोला जिल्ह्याच्या मूर्तिजापूर तालुक्‍यात सुमारे ३० गुंठ्यांपेक्षा अधिक क्षेत्रावर कसुरी मेथी लागवडीचा प्रयोग करण्यात आला आहे. कृषी विद्यापीठाच्या मिरची व भाजीपाला विभागाचे प्रमुख डॉ. श्याम घावडे यांचे मार्गदर्शन या प्रकल्पासाठी शेतकऱ्यांना मिळत आहे. विदर्भात अशा प्रकारचा प्रयोग पहिल्यांदाच करण्यात आला आहे.

नागपूर : डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाचे मार्गदर्शन आणि प्रोत्साहनाच्या बळावर अकोला जिल्ह्याच्या मूर्तिजापूर तालुक्‍यात सुमारे ३० गुंठ्यांपेक्षा अधिक क्षेत्रावर कसुरी मेथी लागवडीचा प्रयोग करण्यात आला आहे. कृषी विद्यापीठाच्या मिरची व भाजीपाला विभागाचे प्रमुख डॉ. श्याम घावडे यांचे मार्गदर्शन या प्रकल्पासाठी शेतकऱ्यांना मिळत आहे. विदर्भात अशा प्रकारचा प्रयोग पहिल्यांदाच करण्यात आला आहे.

कसुरी मेथी (Trigonella conriculata L.) हे पीक बिहार व राजस्थानच्या उत्तरी भागात घेतले जाते. या पिकाकरिता थंड हवामानाची गरज भासते. त्यामुळे ऑक्‍टोबरमध्ये (रब्बी हंगामात) याची लागवड होते. मसालावर्गीय पिकात मसाले बियाणे पीक म्हणून याचा अंतर्भाव होतो. राष्ट्रीय स्तरावर "पुसा कसुरी'' हे वाण यापूर्वी प्रसारित झाले असून, याशिवाय इतर वाण विशेष प्रसिद्ध नाहीत. याच्या पानाला विशिष्ट सुगंध असल्याने मसाला व मांसाहारी भाज्यांमध्ये याच्या वाळलेल्या पानाचा  उपयोग केला जातो.

साध्या मेथीपेक्षा याचे बियाणे लहान आकाराचे राहते. एकरी ४०० ते ५०० ग्रॅम बियाण्यांची गरज भासते. कसुरी मेथीला मागणी आहे. खासगी मसाले कंपन्या सध्या याचे ब्रॅंडिंग करतात. त्यानुसार २५ ग्रॅमच्या पाकिटाला २० रुपये मोजावे लागतात. शेतकऱ्यांनादेखील हे पीक चांगला फायदा मिळवून देऊ शकते, ही बाब लक्षात घेत कृषी विद्यापीठाने संशोधनाचा कार्यक्रम हाती घेतला आहे. दोन ओळींतील अंतर, बियाणे आणि काढणीपश्‍चात प्रक्रिया या विषयीची माहिती विद्यापीठ शेतकऱ्यांना देईल. सध्या विद्यापीठ प्रक्षेत्रावर याचे प्रयोग घेण्यात आले. त्यानुसार वाळलेल्या पानाचे एकरी ६ क्‍विंटल उत्पादन मिळाले होते.

शेतकऱ्यांनी केली लागवड
मूर्तिजापूर (जि. अकोला) तालुक्‍यातील अरुण बोंडे यांनी सात गुंठे, राजू वानखडे तसेच कृषी अधिकारी लहाने यांच्यासह काही शेतकऱ्यांनी थोड्याथोड्या क्षेत्रावर हे पीक लावले आहे. सुमारे ३० गुंठ्यांपेक्षा अधिक क्षेत्र या पिकाखाली आहे. बीजोत्पादन घेण्याचे शेतकऱ्यांद्वारे प्रस्तावित असून, प्रक्रिया करून कसुरी मेथी विकण्याचे प्रस्तावित आहे. चक्रपाणी बचत गटाच्या माध्यमातून लवकरच पॅकिंग करून ते विकले जाईल.

अशी करावी लागते प्रक्रिया
कसुरी मेथी कडवट असल्याने साध्या मेथीप्रमाणे थेट खाता येत नाही. हिरवी पाने तोडून उकळत्या पाण्यामध्ये १ ते २ मिनिटे सोडली जातात. नंतर पाण्यातून काढत ती सावलीत दोन ते तीन दिवस वाळविली जातात. वाळलेल्या पानांचा हिरवा रंग कायम राहणे गरजेचे राहते. अशा पानांना बाजारात मागणी राहते, असे डॉ. श्याम घावडे यांनी सांगितले. या पिकाच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांना नव्या व्यवसायिक पिकाचा पर्याय उपलब्ध होणार असल्याचे ते म्हणाले.

इतर अॅग्रो विशेष
चिमुरड्याच्या कॅमेऱ्यात कैद आनंदी शेतकरीआपल्याकडील शेतकरी आनंदी असू शकतो का? उत्तर...
‘अ’तंत्र निकेतनपुरेसा अभ्यास आणि तयारीअभावी, यंत्रणेचा विरोध...
शेतकरी कंपन्यांनी राबवला थेट विक्रीचा...राज्यामध्ये शेतकरी उत्पादक कंपन्यांची स्थापना...
सिंचन विहिरी, फळबागांचा निधी थेट बँक...मुंबई: मनरेगा योजनेतून शेतकऱ्यांना सिंचन...
वनामकृविचे कुलगुरू मराठी भाषिक असावेतपरभणी ः वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाच्या...
मराठवाड्यात आठ लाख ७५ हजार टन रासायनिक...औरंगाबाद: मराठवाड्यातील आठही जिल्ह्यांत रासायनिक...
‘डिमोशन’ रोखण्यासाठी अनेकांची पळापळ;...अकोला ः राज्याच्या कुठल्याही विभागात नसेल असा...
देशात खरीप पेरणीला प्रारंभनवी दिल्ली ः देशात खरीप हंगाम २०१८-१९ च्या...
विदर्भात उष्णतेची तीव्र लाट; चंद्रपूर,...पुणे : विदर्भात उन्हाचा ताप वाढल्याने उष्णतेची...
सूत उत्पादनात महाराष्ट्र तिसऱ्या स्थानीजळगाव : कापूस गाठींच्या उत्पादनाप्रमाणे सुताच्या...
कृषी विभागातील समुपदेशन बदल्या स्थगित;...पुणे : राज्याच्या कृषी विभागात समुपदेशनाने...
शेतीतील नव तंत्रज्ञानाचा मार्ग मोकळा...अकोला :  भारतीय शेतकरी जागतिक बाजारात...
उपाय आहेत, इच्छाशक्ती हवी ! पुणे : राज्यात दुधाच्या गडगडलेल्या दरामुळे...
किफायतशीर दुग्ध व्यवसायासाठी...आपण आंतरराष्ट्रीय पातळीवर दूध उत्पादनात अग्रेसर...
शालेय पोषण आहार, अंगणवाडीत दूध पुरवा :...राज्यात सध्या दूध दराचा प्रश्‍न चव्हाट्यावर आहे....
दूधधंदा मोडून पडल्यास शेतीतील समस्या...शेतकऱ्यांना वस्तुस्थिती न सांगता त्यांच्या...
दूधदर प्रश्‍नी हवी ठोस उपाययोजना : संघदूध भुकटीला मागणीला नसल्याने अतिरिक्त दूध बाजारात...
दूधकोंडी फोडण्यासाठी शासनाचे सर्वतोपरी...दूध उत्पादक शेतकरी दर मिळत नसल्याने अडचणीत आले...
उत्पादकता, गुणवत्ता सुधारणे आवश्‍यकपुणे : भारत दूध उत्पादनात जगात आघाडीवर असला तरी...
दूध उत्पादकांना २८ रुपये दर देणे शक्य...सरकारने जाहीर केलेल्या दरापेक्षा लिटरमागे दररोज...