agriculture news in Marathi, Farmers will Deprived from bowl worm compensation, Maharashtra | Agrowon

बोंड अळीच्या नुकसानभरपाईपासून शेतकरी वंचित राहणार?
सूर्यकांत नेटके
शुक्रवार, 23 मार्च 2018

बोंड आळीमुळे आमच्या भागासह राज्यभरात सुमारे ७० ते ८० टक्के नुकसान झाले. कृषी विभागाने मात्र नेमके नुकसान किती याचा कुठेच उल्लेख केला नाही. मागील पाच वर्षांच्या उत्पन्नाची सरासरी अडचण आहे. पंचनामे व्यवस्थित केले नाहीत. किडीमुळे कापसाला बाजारभाव नाही आणि सरकार वेगवेगळी कारणे देऊन नुकसानभरपाईपासून वंचित ठेवू पाहत असल्याने न्यायालयात याचिका दाखल केली आहे.
- राहुल मालुसरे, याचिका दाखल करणारे शेतकरी, शेवगाव (जि. नगर)

नगर : बोंड अळीमुळे ८० ते ९० टक्के नुकसान झाले. मात्र नुकसानभरपाईपासून कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांना वंचित ठेवण्यासाठी पंचनामे चुकीचे केले, पाच वर्षांची सरासरीची अट घातली. त्यामुळे नगर जिल्ह्यासह राज्यातील बहुतांश शेतकऱ्यांना नुकसानभरपाई मिळण्याची आशा धुसर झाल्याने शेवगाव (जि. नगर) येथील राहुल मालुसरे व इतर शेतकऱ्यांनी मुंबई उच्च न्यायालयात बोंड आळीची नुकसानभरपाई मिळावी, यासाठी पंधरा दिवसांपूर्वी याचिका दाखल केली आहे. याचिकेवर दोनदा सुनावणी झाली आहे. 

नगर जिल्ह्यामध्ये सव्वा लाख हेक्‍टर क्षेत्रावर यंदा कपाशीची लागवड झाली आहे. मात्र २०१७-१८ च्या खरीप हंगामात लागवड केलेल्या कपाशीचे बोंड अळीमुळे नुकसान झाल्याने, ९० टक्‍क्‍यांपेक्षा जास्त शेतकऱ्यांचे आर्थिक नियोजन विस्कळित झाले आहे. 

बोंड आळीमुळे नुकसान झाल्यानंतर सरकारने विमा कंपनी, सरकार व बियाणे कंपन्यांकडून हेक्‍टरी ३८ हजार रुपये नुकसानभरपाई देणार असल्याची घोषणा केली. त्यासाठी कृषी विभागामार्फत पंचनामे केले. मात्र, अनेक किचकट अटी घातल्यामुळे बहुतांश शेतकरी नुकसानभरपाईपासून वंचित राहणार असल्याचे आता उघड झाले आहे. मागील पाच वर्षांचे सरासरी उत्पन्न यंदापेक्षा जास्त असावे ही अट आहे. मात्र मागील पाच वर्षांपैकी तीन वर्ष दुष्काळ होता. त्यामुळे बहुतांश शेतकऱ्यांना बोंड अळीची नुकसानभरपाई मिळण्यासाठी सरासरीची अट अडचणीची ठरत आहे. 

कृषी विभागाने पंचनामे करून भरलेल्या फॉर्मवर ३३ टक्केपेक्षा जास्ती नुकसान व ३३ टक्केपेक्षा कमी नुकसान असा उल्लेख केला. ३३ टक्केपेक्षा जास्ती म्हणजे नेमके किती? असा प्रश्‍न उपस्थित करत अनेक शेतकऱ्यांचे नुकसान ७० टक्‍क्‍यांपेक्षा जास्ती आहे. तरीही त्यांना सरकारी अटीमुळे नुकसानभरपाईपासून वंचित रहावे लागत असल्याने मालुसरे यांनी शेवगाव तालुक्‍यातील शेतकऱ्यांना सोबत घेऊन याचिका दाखल केली आहे. 

‘‘ गेल्या हंगामात झालेल्या या नुकसानीची भरपाई मिळावी व येत्या हंगामासाठी शेतकऱ्यांना कपाशीचे कोणते बियाणे कंपन्यांमार्फत वितरित केले जाणार आहे त्या संदर्भातही निर्णय व्हावा. कपाशीच्या पिकावर केल्या जाणाऱ्या फवारण्या व कापूसवेचणीची कामे रोजगार हमी योजनेत समाविष्ट करून शेतकऱ्यांचा कपाशी पिकावर होणाऱ्या खर्चापैकी ७० टक्के खर्च शासनाने द्यावा. 

शेतकऱ्यांना कपाशीचे सुधारित बियाणे, औषधे व दर्जेदार खते उपलब्ध करून पारदर्शी विमायोजना लागू करावी व शेतकऱ्यांच्या मालाला उत्पादन खर्चावर ५० टक्के नफा गृहीत धरून हमीभाव मिळावा’’ या बाबीचा समावेश याचिकेमध्ये करण्यात आला आहे. शेतकऱ्यांच्या वतीने विधिज्ञ पंकज भराट काम पाहत आहेत. न्यायालयाने शेतकऱ्यांच्या मागण्यांसंदर्भात राज्य सरकारला योग्य ते मार्गदर्शन करावे, यासाठी ही याचिका दाखल करण्यात आली आहे. त्याच्या दोन सुनावण्या पूर्ण झाल्या आहेत. यामुळे कापूसउत्पादक शेतकऱ्यांचा बोंड अळी व इतर प्रश्नांबाबत सरकारदरबारी चाललेला संघर्ष आता न्यायालयापर्यंत पोचला आहे.  

दरम्यान बोंड अळी संदर्भातील याचिकेवर सुनावणी मुंबईत व्हावी यासाठी सरकारपक्षांच्या वकिलांनी सुनावणी वेळी मागणी केली होती. मात्र, ग्रामीण भागातील शेतकरी मुंबईला जाऊ शकत नसल्याने सुनावणी मुंबईला घेण्यास न्यायालयानेच नकार दिला.

इतर अॅग्रो विशेष
जलदगती मार्गाने निर्जलपर्वाकडे...‘‘पाण्याची उपलब्धता कमी होत जाणे हे हवामान बदलाचे...
पुढचं पाऊलप्र बोधन आणि संघर्षाच्या माध्यमातून गेली चौदा...
नोकरशहांच्या दुर्लक्षामुळे जल...राज्यात दुष्काळग्रस्त गावे वाढत असून, जलाशयांची...
ठिबक सिंचनातील आधुनिक तंत्रज्ञान : अरुण...राज्यात लागवडीखालील २२५ लाख हेक्टर क्षेत्रांपैकी...
परंपरागत जल व्यवस्थांचा संपन्न वारसा :...परंपरागत जल व्यवस्थांमधून घेण्याजोग्या आणि आजही...
कोरडवाहूचे जल व्यवस्थापन : चिपळूणकर,...पाण्याचे व्यवस्थापन हे केवळ बागायती पिकांसाठी...
फड पद्धतीमुळे झाला कायापालट : दत्ता...फड या जल व्यवस्थापन पद्धतीचे तंत्र अगदी सोपे आहे...
समन्यायी जल व्यवस्थापनाला पर्याय नाही...लोकशाहीकरण वा पुनर्संजीवक विकास ही फुकाफुकी...
डोळ्यांत अंजन घालणारी नागलीची कहाणी :...योग्य पीकपद्धती विकसित केली नाही तर जल व्यवस्थापन...
जल व्यवस्थापनाची सप्तपदी : नागेश टेकाळेनिसर्गदेवतेने दिलेला जलरूपी प्रसाद आज आपण तिने...
जल व्यवस्थापन हाच कळीचा मुद्दा... :...पर्यावरणातील बदल, दुष्काळ, मातीचे बिघडणारे आरोग्य...
जल व्यवस्थापनासाठी हवी लोकचळवळलक्षावधी हेक्टर जमीन, हजारो टीएमसी पाणी आणि...
चैत्र यात्रेनिमित्त भाविकांनी दुमदुमला...ज्योतिबा डोंगर, जि. कोल्हापूर  : ‘...
विदर्भात वादळी पावसाची शक्यतापुणे : पूर्वमोसमी पावसाच्या सरींमुळे...
‘ॲग्रोवन'चा आज १४वा वर्धापन दिन; जल...पुणे : लाखो शेतकऱ्यांच्या कुटुंबातील घटक बनलेल्या...
यंदा बीटी कापूस बियाणे मुबलक : कृषी...पुणे : राज्याच्या कापूस उत्पादक भागातील...
फलोत्पादन अनुदान अर्जासाठी शेवटचे चार...पुणे : एकात्मिक फलोत्पादन अभियानातून (एमआयडीएच)...
वीज पडून जाणारे जीव वाचवामागील जूनपासून सुरू झालेला नैसर्गिक आपत्तींचा कहर...
जल व्यवस्थापनाच्या रम्य आठवणीजलव्यवस्थापनाचे धडे घेण्यासाठी कुठलेही पुस्तक...
कापूस उत्पादकतेत भारताची पीछेहाटजळगाव ः जगात कापूस लागवडीत पहिल्या क्रमांकावर...