agriculture news in marathi, fattaning technique of crab | Agrowon

योग्य पद्धतीने होईल खेकड्यांचे फॅटनिंग
डॉ. गौरी हरकूळकर, डॉ. अमृता शेट्ये-किनारे
शुक्रवार, 13 एप्रिल 2018

खेकड्यांचे फॅटनिंग करण्यासाठी तलावातील संवर्धन, कांदळवनात तलाव पद्धतीने संवर्धन, कांदळवनात कुंपण पद्धतीने संवर्धन, तलावात कुंपण पद्धतीने संवर्धन आणि पिंजरा संवर्धन पद्धतीचा अवलंब करावा. या पद्धतीमुळे खेकड्यांची चांगली वाढ होते.
 
१) तलाव संवर्धन ः

खेकड्यांचे फॅटनिंग करण्यासाठी तलावातील संवर्धन, कांदळवनात तलाव पद्धतीने संवर्धन, कांदळवनात कुंपण पद्धतीने संवर्धन, तलावात कुंपण पद्धतीने संवर्धन आणि पिंजरा संवर्धन पद्धतीचा अवलंब करावा. या पद्धतीमुळे खेकड्यांची चांगली वाढ होते.
 
१) तलाव संवर्धन ः

  • ०.५ ते २ हेक्‍टर आकाराचे तलाव खेकडापालनासाठी योग्य असतात. छोटे तलाव खेकडा संवर्धनासाठी फायद्याचे ठरतात.
  • वालुकामय चिकणमातीयुक्त (५० टक्के) माती असलेले तलाव निवडावेत.
  • जास्तीत जास्त एका चौरस मीटरमध्ये एक खेकड्याचे बीज ठेवावे. जेणेकरून त्यांच्या वाढीसाठी संवर्धन कालावधीमध्ये पुरेशी जागा उपलब्ध होते.
  • लहान १० ते १०० ग्रॅम वजनाचे खेकडे संवर्धन तलावात साठवले जातात.
  • संवर्धन कालावधी ५ ते ६ महिन्यांचा असतो, तोपर्यंत ते विक्रीयोग्य होतात.
  • कोळंबी संवर्धन तलावांप्रमाणेच खेकडा संवर्धनातसुद्धा वेगवेगळे इनलेट आणि आउटलेट बनवावेत.
  • खेकडे तलावाच्या बाहेर जाऊ नये, याकरिता तलावाच्या सर्व बाजूने ताडपत्रीचे कुंपण करावे.

२) कांदळवनात तलाव पद्धतीने केले जाणारे संवर्धन ः

  • तलाव कांदळवनात बांधले जातात.
  • खेकडे तलावाच्या बाहेर जाऊ नयेत यासाठी संपूर्ण तलावाला जाळी लावली जाते.
  • या पद्धतीमध्ये खेकड्यांना नैसर्गिक खाद्यावर अवलंबून राहावे लागते. जसे की छोटे छोटे मासे, गोगलगाय, शिंपले, कालव, इ.
  • कांदळवनातील तलाव साधारणतः १०० चौ.मी. असावेत. ज्यांना चहूबाजूने ०.५ मी. खोलीचा कालवा तयार करावा. ज्यामध्ये ओहोटीच्या वेळीदेखील पाणी राहील. तलावाच्या मध्यभागी थोडी झुडपे ठेवावीत. जेणेकरून ओहोटीच्या वेली खेकडे तेथे आसरा घेऊ शकतील.

३) कांदळवनात कुंपण पद्धतीने संवर्धन ः

  • स्थानिक पातळीवर उपलब्ध असलेले बांबू, सुपारीच्या फांद्या १ ते १.५ मीटर खोल रोवून कुंपण केले जाते.
  • साधारणपणे १०० ते १५० चौ.मी. आकाराचे तलाव केले जातात.
  • तलावाच्या मध्यभागी काही झुडपे ठेवून बाजूने तलाव बांधावा. जेणेकरून खेकड्यांना लपण्यासाठी जागा उपलब्ध होईल.
  • तलावांमध्ये १०० ग्रॅम वजनाचे १,००० ते १,५०० खेकडे साठवले जातात. हे तलाव सातत्याने वापरता येतात.
  • भरतीच्या वेळेस छोटे मासे, कालवे, गोगलगाय हे खाद्य खेकड्यांना दिले जाते.
  • खेकडे ४ ते ८ महिन्यांत तयार होतात. खेकडे ४०० ग्रॅम किंवा त्यापेक्षा मोठे झाल्यावर काढले जातात.
  • ही पद्धती पर्यावरणपूरक असली तरी यामध्ये खेकड्यांच्या स्वभक्षण स्वभावामुळे मरतुकीचे प्रमाण ४५ ते ५० टक्के आहे. म्हणून दर चौरस मीटरला कमी साठवणूक करावी.

४) तलावात कुंपण पद्धतीने संवर्धन ः

  • तलावामध्ये ४ x ४ x २.५ मीटर आकारमानाचे बांबूचे कुंपण केले जाते. कुंपणासाठी बांबू १ ते १.५ मीटर खोल रोवले जातात.
  • तलावात कुंपण करताना ते बांधाच्या जवळ केल्याने साठवणूक आणि व्यवस्थापनाला सोपे जाते.

५) पिंजरा संवर्धन ः

  • बांबूपासून बनविलेल्या लहान कप्प्यांमध्ये खेकड्यांचे संवर्धन केले जाते. कप्प्यांचा आकार १ मी लांब, १ मी रुंद आणि २० सेंटिमीटर उंच ठेवावा. हे पिंजरे नऊ भागांनी एकमेकांना जोडलेले असतात.
  • उथळ खाडीच्या पाण्यामध्ये खेकडा संवर्धन पिंजऱ्यामध्ये करता येते. पिंजरा ३ मीटर लांब,२ मीटर रुंद आणि १ मीटर उंच आकाराचा असतो.
  • पिंजरे एका रांगेत रचावेत. त्यामुळे सहजपणे खाद्य आणि निरीक्षण करता येते.
  • साठवणूक ः एका पिंजऱ्यात १० खेकडे/ चौ.मी.
  • पिंजऱ्यात खेकडापालन करताना एका कप्प्यामध्ये एक खेकडा ठेवावा. या पद्धतीमध्ये मरतुकीचे दर अतिशय कमी असतो.
  • खेकड्यांना खाद्य म्हणून कमी किमतीचे मासे, शिंपले, कालवे, चिकन तुकडे, कत्तलखान्यातील टाकाऊ घटक द्यावे.

संपर्क ः डॉ. गौरी हरकूळकर ः ७६६६०९६७८९
(लेखिका मत्स्यपालन तज्ज्ञ आहेत)

फोटो गॅलरी

इतर टेक्नोवन
कडधान्यांपासून पोषक बेकरी उत्पादनेभारतीय आहारामध्ये प्रथिनाच्या पूर्ततेचे कार्य हे...
ट्रॅक्टर, ट्रॅक्टरचालकाची कार्यक्षमता...ट्रॅक्टरसाठी उपग्रह मार्गदर्शक आणि प्रकाश कांडी...
तण नियंत्रणासाठी स्वयंचलित यंत्रणातणे पिकांसोबत पाणी, अन्नद्रव्ये आणि...
फळे, भाजीपाला वाळवणीसाठी ‘डोम ड्रायर’बाजारपेठेतील गुणवत्तापूर्ण उत्पादनांची मागणी...
गहू बीजोत्पादनातून साधली उद्योजकताशिक्षण कमी असतानाही सातत्यपूर्ण कष्ट आणि...
जमीन सुधारणेसाठी मोल नांगरभारी काळ्या जमिनीमधून प्रभावी निचरा होण्यासाठी...
टोमॅटोमध्ये आणता येईल तिखटपणामिरचीचा तिखटपणा त्यातील कॅपासिसीन या घटकांमुळे...
हळद शिजविण्यासाठी वापरा बॉयलरकाढणीनंतर हळदीवर ४ ते ५ दिवसांमध्येच शिजविण्याची...
धान्यांच्या तात्पुरत्या साठवणीचे...अन्नधान्यांचे उत्पादन हे हंगामी होऊन साधारणपणे...
शून्य मशागत... नव्हे, निरंतर मशागतीची...कोणत्याही पिकापूर्वी मशागत झालीच पाहिजे, हा...
शेतकऱ्यांचे श्रम, वेळ आणि पैशाची बचत...औरंगाबाद : आपल्या कल्पकतेचा वापर करून देवगिरी...
गव्हाच्या काडाचा भुसा करण्यासाठी भुसा...राहिलेल्या काडापासून भुसा मिळवण्यासाठी भुसा...
पाणी बचत, दर्जेदार उत्पादनासाठी मल्चिंग...पॉलिथिन कागद आच्छादनासाठी वापरल्याने पिकासोबत...
शाश्वत सिंचनासाठी जलपुनर्भरणाच्या...पुनर्भरण न करता भूजलाचा उपसा करत राहिल्यास फार...
पीकपद्धतीनूसार बहुविध यंत्रांचा...हंगामी व वार्षिक नगदी पिके व फळपिके अशा बहुविध...
बटाटा स्टार्चपासून विघटनशील प्लॅस्टिकची...प्लॅस्टिकचा वापर सातत्याने वाढत असून, त्यातून...
केळी खोडापासून धागानिर्मिती तंत्रकेळी झाडाचे खोड, पानांचा उपयोग धागा...
शेततळ्यातील बाष्पीभवन रोखण्याचे विविध...सध्या सर्वत्र दुष्काळाची स्थिती आहे. पिके...
हरितगृहातील प्रकाशाचे नियंत्रण...हरितगृहातील प्रकाशाच्या कार्यक्षम व्यवस्थापनासाठी...
गूळ प्रक्रियेच्या आधुनिक पद्धतीआरोग्यासाठी गूळ उत्तम असून, त्याची लोकप्रियता...