agriculture news in marathi, gacifier technology for mango juice | Agrowon

आंबा रस आटविण्यासाठी गॅसिफायर
डॉ. ए. जी. मोहोड, मनीष मानकर
मंगळवार, 17 एप्रिल 2018

कोकणात अजूनही आंबा आटवण्यासाठी चुलीमध्ये लाकडाचा वापर केला जातो. या लाकडाला पर्याय म्हणून तांदळाच्या भुश्याचा वापर गॅसिफायरच्या माध्यमातून करणे शक्य आहे.
 
गॅसिफिकेशन प्रक्रियेमध्ये प्राणवायू आणि हवेच्या संयोगाने इंधन म्हणून वापरलेल्या जैविक घटकाचे ज्वलन होऊन गॅसमध्ये रूपांतर होते. आमरस आटवण्यासाठी या तंत्रज्ञानाचा चांगल्याप्रकारे उपयोग करता येतो. यामध्ये आपण इंधन म्हणून लाकूड, कचरा, पाला-पाचोळा, तांदळाचा भुस्सा याचा वापर करणे शक्य आहे. कोकणाचा विचार करता उपलब्ध तांदळाच्या भुशाचा वापर गॅसिफायरमध्ये इंधन म्हणून करणे शक्य आहे.

कोकणात अजूनही आंबा आटवण्यासाठी चुलीमध्ये लाकडाचा वापर केला जातो. या लाकडाला पर्याय म्हणून तांदळाच्या भुश्याचा वापर गॅसिफायरच्या माध्यमातून करणे शक्य आहे.
 
गॅसिफिकेशन प्रक्रियेमध्ये प्राणवायू आणि हवेच्या संयोगाने इंधन म्हणून वापरलेल्या जैविक घटकाचे ज्वलन होऊन गॅसमध्ये रूपांतर होते. आमरस आटवण्यासाठी या तंत्रज्ञानाचा चांगल्याप्रकारे उपयोग करता येतो. यामध्ये आपण इंधन म्हणून लाकूड, कचरा, पाला-पाचोळा, तांदळाचा भुस्सा याचा वापर करणे शक्य आहे. कोकणाचा विचार करता उपलब्ध तांदळाच्या भुशाचा वापर गॅसिफायरमध्ये इंधन म्हणून करणे शक्य आहे.

गॅसिफायरची तांत्रिक रचना ः

  • व्यास ः २० सें. मी.
  • उंची ः १३५ सें. मी.
  • आमरस आटवण्यासाठी पातेल्याची क्षमता ः २० किलो
  • हवेचा दाब ः ३.५ मीटर घन/तास
  • फॅन साठी १० वॅट सौर प्लेट

गॅसिफायरचा वापर ः

  • वाळलेला तांदळाचा भुश्यामध्ये पाण्याचे प्रमाण कमी असते. तो गॅसिफिकेशन प्रक्रियेसाठी अधिक चांगला ठरतो.
  • भुसा गॅसिफायरच्या वरच्या छिद्रातून पूर्ण वरपर्यंत भरला जातो.
  • पूर्वज्वलनासाठी १५ मि.लि. रॉकेल वापरून ज्वलन केले जाते आणि हवा खेळती राहण्यासाठी खाली बसवलेला फॅन सौर ऊर्जेवर सुरू केला जातो.
  • आमरस उकळण्यासाठी एक तास लागतो. त्यानंतर आमरसाचा उत्कलन बिंदू हा ९५ अंश सेल्सिअसपर्यंत पोचला की गॅसिफायर बंद करावा लागतो.
  • गॅसिफायर बंद झाल्यावर खाली असलेल्या राखेच्या डब्यातून राख बाहेर काढली जाते. त्यासाठी लिव्हर तंत्रज्ञानाचा वापरले केलेला आहे.
  • आमरसाचे योग्यप्रकारे पॅकेजिंग केल्यास ६ ते ९ महिन्यांपर्यंत साठवता येतो.

वैशिष्ट्ये ः

  • स्वच्छ आणि निसर्गपूरक इंधन वायू.
  • कमी खर्च आणि कमी देखभाल.
  • आदिवासी आणि भात लागवड क्षेत्रात वापर शक्य.
  • छोट्या जळावू कामांसाठी उपयुक्त.
  • निर्मिती खर्च ८००० रुपये.

नफा : खर्चाचे विश्लेषण ः

  • पारंपरिक पद्धतीमध्ये २० किलो आमरस आटवण्यासाठी २० किलो लाकडाचा उपयोग केला जातो.
  • एक किलो लाकडाचा खर्च सहा रुपये. वीस किलो लाकडाचा खर्च १२० रुपये होतो. त्याचबरोबरीने मोठ्या प्रमाणात जंगलतोड होते.
  • तांदळाचा भुसा गॅसिफायरमध्ये इंधन म्हणून वापरल्यास खर्च कमी करणे शक्य होते.
  • वीस किलो आमरसासाठी ३.५ किलो भुसा इंधन म्हणून लागतो. एक किलो भुश्यासाठी प्रति किलो एक रुपये खर्च येतो. त्यामुळे वीस किलो आमरस आटवण्यासाठी ११६.५ रुपयांची बचत होते. त्याचबरोबरीने प्रदूषण कमी होऊन निसर्गाच्या संवर्धनासाठी मदत होते.
  • टीप ः इंधनासाठी लाकूड आणि भुश्याच्या दरामध्ये विभागानुसार बदल होऊ शकतो.

तंत्रज्ञान विकास ः
गॅसिफायर तंत्रज्ञान विकासासाठी दापोली येथील कृषी अभियांत्रिकी तंत्रज्ञान महाविद्यालयातील द्वितीय वर्षाचा विद्यार्थी मनीष मानकर यास अपारंपरिक ऊर्जा स्त्रोत विभागाचे प्रमुख डॉ. ए. जी. मोहोड, सहयोगी अधिष्ठाता डॉ. वाय. पी. खंडेतोड तसेच डॉ. के. जी. धांदे आणि अमित देवगिरीकर यांचे मार्गदर्शन मिळाले आहे. या गॅसिफायरचे फॅब्रिकेशन विद्यापिठाच्या कार्यशाळेत करण्यात आले आहे.

संपर्क ः डॉ. ए. जी. मोहोड ९४२२५४६९०५
मनीष मानकर ः ८६०५८२१९४९

 

इतर टेक्नोवन
आंतरमशागतीसाठी अवजारेमकृवि चाकाचे हात कोळपे ः या अवजाराने आपण खुरपणी,...
खाद्य मिश्रण यंत्र, डाटा फ्लो तंत्राचा...सिन्नर (जि. नाशिक) येथील जनक कुंदे या अभियंता...
कडवंची : ब्लोअरनिर्मिती उद्योगाची सुरवातकडवंची गावातील कृष्णा क्षीरसागर, सुनील जोशी या...
सिरकॉटने तयार केले दहन सयंत्र, जिनिंग...नागपूर येथील इन्स्टिट्यूट ऑफ रिसर्च ऑन कॉटन टेक्‍...
फुलांचा ताजेपणा टिकविण्यासाठी...घर किंवा कार्यालयामध्ये सजावटीसाठी फुलांचा वापर...
शेतकऱ्यांना मिळाले क्षारपड जमिनी...उत्तर प्रदेश राज्यात हरदोई जिल्ह्यातील संताराहा...
विहीर, कूपनलिका पुनर्भरण करा, भूजल साठा...वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठातील अखिल...
‘सह्याद्री’ शेतकरी कंपनीकडून...नाशिक जिल्ह्यातील मोहाडी येथील सह्याद्री फार्मर्स...
कृत्रिम प्रकाशासाठी सोडियम दिव्यांच्या...परदेशाप्रमाणेच आपल्याकडे शेवंतीसह विविध पिकांच्या...
जमीन सपाटीकरणासाठी लेझर लॅंड लेव्हलरलेझर लॅंड लेव्हलर हे एक आधुनिक व अचूक यंत्र आहे,...
महिलांचे श्रम कमी करणारी अवजारे रोटरी टोकण यंत्र हे उभ्याने ढकला पद्धतीने...
ट्रॅक्टरचलित न्युमॅटिक प्लॅंन्टरउच्च गुणवत्तेच्या बियाण्यांचा वापर केल्याने...
दर्जेदार शेती अवजारे निर्मितीत उंद्री...बुलडाणा जिल्ह्यातील उंद्री गावाने शेती उपयोगी...
पुनर्भरणाद्वारे साधली पाण्याच्या...हरियाना येथील कैठाल जिल्ह्यातील मुंद्री, गियोंग,...
अवजारांच्या वापरांमुळे महिलांचे कष्ट...महिलांचा शेती कामातील वाटा लक्षात घेता,...
बंधाऱ्यांची परिस्थिती अन् परिणामसध्या जलसंधारण म्हटले की आपल्या डोळ्यांसमोर...
शेतीची कृत्रिम बुद्धिमत्तेकडे वाटचाल...इतिहासाच्या अभ्यासातून भविष्याचा अंदाज घेत...
योग्य प्रकारे ट्रॅक्‍टर चालवा, दुर्घटना...शेतमाल वाहतुकीचा मुख्य स्त्रोत ट्रॅक्‍टर आहे....
कडधान्यांपासून पोषक बेकरी उत्पादनेभारतीय आहारामध्ये प्रथिनाच्या पूर्ततेचे कार्य हे...
ट्रॅक्टर, ट्रॅक्टरचालकाची कार्यक्षमता...ट्रॅक्टरसाठी उपग्रह मार्गदर्शक आणि प्रकाश कांडी...