agriculture news in marathi, gacifier technology for mango juice | Agrowon

आंबा रस आटविण्यासाठी गॅसिफायर
डॉ. ए. जी. मोहोड, मनीष मानकर
मंगळवार, 17 एप्रिल 2018

कोकणात अजूनही आंबा आटवण्यासाठी चुलीमध्ये लाकडाचा वापर केला जातो. या लाकडाला पर्याय म्हणून तांदळाच्या भुश्याचा वापर गॅसिफायरच्या माध्यमातून करणे शक्य आहे.
 
गॅसिफिकेशन प्रक्रियेमध्ये प्राणवायू आणि हवेच्या संयोगाने इंधन म्हणून वापरलेल्या जैविक घटकाचे ज्वलन होऊन गॅसमध्ये रूपांतर होते. आमरस आटवण्यासाठी या तंत्रज्ञानाचा चांगल्याप्रकारे उपयोग करता येतो. यामध्ये आपण इंधन म्हणून लाकूड, कचरा, पाला-पाचोळा, तांदळाचा भुस्सा याचा वापर करणे शक्य आहे. कोकणाचा विचार करता उपलब्ध तांदळाच्या भुशाचा वापर गॅसिफायरमध्ये इंधन म्हणून करणे शक्य आहे.

कोकणात अजूनही आंबा आटवण्यासाठी चुलीमध्ये लाकडाचा वापर केला जातो. या लाकडाला पर्याय म्हणून तांदळाच्या भुश्याचा वापर गॅसिफायरच्या माध्यमातून करणे शक्य आहे.
 
गॅसिफिकेशन प्रक्रियेमध्ये प्राणवायू आणि हवेच्या संयोगाने इंधन म्हणून वापरलेल्या जैविक घटकाचे ज्वलन होऊन गॅसमध्ये रूपांतर होते. आमरस आटवण्यासाठी या तंत्रज्ञानाचा चांगल्याप्रकारे उपयोग करता येतो. यामध्ये आपण इंधन म्हणून लाकूड, कचरा, पाला-पाचोळा, तांदळाचा भुस्सा याचा वापर करणे शक्य आहे. कोकणाचा विचार करता उपलब्ध तांदळाच्या भुशाचा वापर गॅसिफायरमध्ये इंधन म्हणून करणे शक्य आहे.

गॅसिफायरची तांत्रिक रचना ः

  • व्यास ः २० सें. मी.
  • उंची ः १३५ सें. मी.
  • आमरस आटवण्यासाठी पातेल्याची क्षमता ः २० किलो
  • हवेचा दाब ः ३.५ मीटर घन/तास
  • फॅन साठी १० वॅट सौर प्लेट

गॅसिफायरचा वापर ः

  • वाळलेला तांदळाचा भुश्यामध्ये पाण्याचे प्रमाण कमी असते. तो गॅसिफिकेशन प्रक्रियेसाठी अधिक चांगला ठरतो.
  • भुसा गॅसिफायरच्या वरच्या छिद्रातून पूर्ण वरपर्यंत भरला जातो.
  • पूर्वज्वलनासाठी १५ मि.लि. रॉकेल वापरून ज्वलन केले जाते आणि हवा खेळती राहण्यासाठी खाली बसवलेला फॅन सौर ऊर्जेवर सुरू केला जातो.
  • आमरस उकळण्यासाठी एक तास लागतो. त्यानंतर आमरसाचा उत्कलन बिंदू हा ९५ अंश सेल्सिअसपर्यंत पोचला की गॅसिफायर बंद करावा लागतो.
  • गॅसिफायर बंद झाल्यावर खाली असलेल्या राखेच्या डब्यातून राख बाहेर काढली जाते. त्यासाठी लिव्हर तंत्रज्ञानाचा वापरले केलेला आहे.
  • आमरसाचे योग्यप्रकारे पॅकेजिंग केल्यास ६ ते ९ महिन्यांपर्यंत साठवता येतो.

वैशिष्ट्ये ः

  • स्वच्छ आणि निसर्गपूरक इंधन वायू.
  • कमी खर्च आणि कमी देखभाल.
  • आदिवासी आणि भात लागवड क्षेत्रात वापर शक्य.
  • छोट्या जळावू कामांसाठी उपयुक्त.
  • निर्मिती खर्च ८००० रुपये.

नफा : खर्चाचे विश्लेषण ः

  • पारंपरिक पद्धतीमध्ये २० किलो आमरस आटवण्यासाठी २० किलो लाकडाचा उपयोग केला जातो.
  • एक किलो लाकडाचा खर्च सहा रुपये. वीस किलो लाकडाचा खर्च १२० रुपये होतो. त्याचबरोबरीने मोठ्या प्रमाणात जंगलतोड होते.
  • तांदळाचा भुसा गॅसिफायरमध्ये इंधन म्हणून वापरल्यास खर्च कमी करणे शक्य होते.
  • वीस किलो आमरसासाठी ३.५ किलो भुसा इंधन म्हणून लागतो. एक किलो भुश्यासाठी प्रति किलो एक रुपये खर्च येतो. त्यामुळे वीस किलो आमरस आटवण्यासाठी ११६.५ रुपयांची बचत होते. त्याचबरोबरीने प्रदूषण कमी होऊन निसर्गाच्या संवर्धनासाठी मदत होते.
  • टीप ः इंधनासाठी लाकूड आणि भुश्याच्या दरामध्ये विभागानुसार बदल होऊ शकतो.

तंत्रज्ञान विकास ः
गॅसिफायर तंत्रज्ञान विकासासाठी दापोली येथील कृषी अभियांत्रिकी तंत्रज्ञान महाविद्यालयातील द्वितीय वर्षाचा विद्यार्थी मनीष मानकर यास अपारंपरिक ऊर्जा स्त्रोत विभागाचे प्रमुख डॉ. ए. जी. मोहोड, सहयोगी अधिष्ठाता डॉ. वाय. पी. खंडेतोड तसेच डॉ. के. जी. धांदे आणि अमित देवगिरीकर यांचे मार्गदर्शन मिळाले आहे. या गॅसिफायरचे फॅब्रिकेशन विद्यापिठाच्या कार्यशाळेत करण्यात आले आहे.

संपर्क ः डॉ. ए. जी. मोहोड ९४२२५४६९०५
मनीष मानकर ः ८६०५८२१९४९

 

इतर टेक्नोवन
खरबूज प्रक्रियेत आहेत संधी...खरबूज हे अत्यंत स्वादिष्ट फळ. खाण्याच्या बरोबरीने...
जलशुद्धीकरणासाठी सूर्यप्रकाशावर आधारीत...सूर्यप्रकाशाच्या साह्याने पाण्याचे शुद्धीकरण...
उपकरण देईल आजारी जनावराची पूर्व सूचनाएसएनडीटी विद्यापीठाच्या मुंबईमधील प्रेमलीला...
शालेय विद्यार्थी झाले कृषी संशोधकजळगावात जैन हिल्स येथे शालेय विद्यार्थ्यांसाठी ‘...
साठवणुकीसाठी प्री फॅब्रिकेटेड गोदाम,...शेतमालाची योग्य गुणवत्ता जपण्यासाठी योग्य साठवणूक...
दिवस-रात्रीच्या तापमान फरकातूनही मिळवता...कमाल आणि किमान तापमानातील बदलाद्वारे विद्युत...
पवनचक्क्यांची झीज कमी करणारे नवे...वातावरणातील विविध घटकांचा परिणाम होऊन...
शहरात व्हर्टिकल फार्मिंग रुजवण्यासाठी...कॅनडामधील लोकल ग्रोस सलाड या स्वयंसेवी संस्थेने...
हवेच्या शुद्धीकरणासाठीही इनडोअर वनस्पती...वाढत्या शहरीकरणासोबतच प्रदूषणाची समस्याही वेगाने...
आंब्यावरील प्रक्रिया अन् साठवणआंबा हा कच्च्या आणि पिकलेल्या दोन्ही स्वरुपामध्ये...
संजयभाई टिलवा यांनी तयार केले...भुईमुगाच्या शेंगा जमिनीतून काढणीसाठी मजूर मोठ्या...
शेवाळाची शेती हेच ठरेल भविष्यभविष्यामध्ये आहार, जैव इंधन, जागतिक पातळीवरील...
सेन्सर छोटे, कार्य मोठे!इटली येथील युनिव्हर्सिटी ऑफ बारो अल्दो मोरोमधील...
आंबा रस आटविण्यासाठी गॅसिफायरकोकणात अजूनही आंबा आटवण्यासाठी चुलीमध्ये लाकडाचा...
कलिंगडापासून विविध पदार्थनिर्मितीउन्हाळ्यामध्ये कलिंगड हे फळ उत्तम मानले जाते....
योग्य पद्धतीने होईल खेकड्यांचे फॅटनिंगखेकड्यांचे फॅटनिंग करण्यासाठी तलावातील संवर्धन,...
सेन्सरद्वारे तापमान, आर्द्रता, कार्बन...काटेकोर शेतीमध्ये अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर...
कल्पनेतून केली अडचणींवर मातजगभरात शेतकरी आपली दैनंदिन कार्य करीत असताना अनेक...
परागीकरण करणारा रोबोजगभरात फळांची मागणी वाढत असल्याने विविध देशांत...
हळकुंडावरील प्रक्रियेसाठी यंत्रेकोणत्याही भारतीय स्वयंपाकामध्ये हळदीचा वापर होत...