agriculture news in marathi, gacifier technology for mango juice | Agrowon

आंबा रस आटविण्यासाठी गॅसिफायर
डॉ. ए. जी. मोहोड, मनीष मानकर
मंगळवार, 17 एप्रिल 2018

कोकणात अजूनही आंबा आटवण्यासाठी चुलीमध्ये लाकडाचा वापर केला जातो. या लाकडाला पर्याय म्हणून तांदळाच्या भुश्याचा वापर गॅसिफायरच्या माध्यमातून करणे शक्य आहे.
 
गॅसिफिकेशन प्रक्रियेमध्ये प्राणवायू आणि हवेच्या संयोगाने इंधन म्हणून वापरलेल्या जैविक घटकाचे ज्वलन होऊन गॅसमध्ये रूपांतर होते. आमरस आटवण्यासाठी या तंत्रज्ञानाचा चांगल्याप्रकारे उपयोग करता येतो. यामध्ये आपण इंधन म्हणून लाकूड, कचरा, पाला-पाचोळा, तांदळाचा भुस्सा याचा वापर करणे शक्य आहे. कोकणाचा विचार करता उपलब्ध तांदळाच्या भुशाचा वापर गॅसिफायरमध्ये इंधन म्हणून करणे शक्य आहे.

कोकणात अजूनही आंबा आटवण्यासाठी चुलीमध्ये लाकडाचा वापर केला जातो. या लाकडाला पर्याय म्हणून तांदळाच्या भुश्याचा वापर गॅसिफायरच्या माध्यमातून करणे शक्य आहे.
 
गॅसिफिकेशन प्रक्रियेमध्ये प्राणवायू आणि हवेच्या संयोगाने इंधन म्हणून वापरलेल्या जैविक घटकाचे ज्वलन होऊन गॅसमध्ये रूपांतर होते. आमरस आटवण्यासाठी या तंत्रज्ञानाचा चांगल्याप्रकारे उपयोग करता येतो. यामध्ये आपण इंधन म्हणून लाकूड, कचरा, पाला-पाचोळा, तांदळाचा भुस्सा याचा वापर करणे शक्य आहे. कोकणाचा विचार करता उपलब्ध तांदळाच्या भुशाचा वापर गॅसिफायरमध्ये इंधन म्हणून करणे शक्य आहे.

गॅसिफायरची तांत्रिक रचना ः

  • व्यास ः २० सें. मी.
  • उंची ः १३५ सें. मी.
  • आमरस आटवण्यासाठी पातेल्याची क्षमता ः २० किलो
  • हवेचा दाब ः ३.५ मीटर घन/तास
  • फॅन साठी १० वॅट सौर प्लेट

गॅसिफायरचा वापर ः

  • वाळलेला तांदळाचा भुश्यामध्ये पाण्याचे प्रमाण कमी असते. तो गॅसिफिकेशन प्रक्रियेसाठी अधिक चांगला ठरतो.
  • भुसा गॅसिफायरच्या वरच्या छिद्रातून पूर्ण वरपर्यंत भरला जातो.
  • पूर्वज्वलनासाठी १५ मि.लि. रॉकेल वापरून ज्वलन केले जाते आणि हवा खेळती राहण्यासाठी खाली बसवलेला फॅन सौर ऊर्जेवर सुरू केला जातो.
  • आमरस उकळण्यासाठी एक तास लागतो. त्यानंतर आमरसाचा उत्कलन बिंदू हा ९५ अंश सेल्सिअसपर्यंत पोचला की गॅसिफायर बंद करावा लागतो.
  • गॅसिफायर बंद झाल्यावर खाली असलेल्या राखेच्या डब्यातून राख बाहेर काढली जाते. त्यासाठी लिव्हर तंत्रज्ञानाचा वापरले केलेला आहे.
  • आमरसाचे योग्यप्रकारे पॅकेजिंग केल्यास ६ ते ९ महिन्यांपर्यंत साठवता येतो.

वैशिष्ट्ये ः

  • स्वच्छ आणि निसर्गपूरक इंधन वायू.
  • कमी खर्च आणि कमी देखभाल.
  • आदिवासी आणि भात लागवड क्षेत्रात वापर शक्य.
  • छोट्या जळावू कामांसाठी उपयुक्त.
  • निर्मिती खर्च ८००० रुपये.

नफा : खर्चाचे विश्लेषण ः

  • पारंपरिक पद्धतीमध्ये २० किलो आमरस आटवण्यासाठी २० किलो लाकडाचा उपयोग केला जातो.
  • एक किलो लाकडाचा खर्च सहा रुपये. वीस किलो लाकडाचा खर्च १२० रुपये होतो. त्याचबरोबरीने मोठ्या प्रमाणात जंगलतोड होते.
  • तांदळाचा भुसा गॅसिफायरमध्ये इंधन म्हणून वापरल्यास खर्च कमी करणे शक्य होते.
  • वीस किलो आमरसासाठी ३.५ किलो भुसा इंधन म्हणून लागतो. एक किलो भुश्यासाठी प्रति किलो एक रुपये खर्च येतो. त्यामुळे वीस किलो आमरस आटवण्यासाठी ११६.५ रुपयांची बचत होते. त्याचबरोबरीने प्रदूषण कमी होऊन निसर्गाच्या संवर्धनासाठी मदत होते.
  • टीप ः इंधनासाठी लाकूड आणि भुश्याच्या दरामध्ये विभागानुसार बदल होऊ शकतो.

तंत्रज्ञान विकास ः
गॅसिफायर तंत्रज्ञान विकासासाठी दापोली येथील कृषी अभियांत्रिकी तंत्रज्ञान महाविद्यालयातील द्वितीय वर्षाचा विद्यार्थी मनीष मानकर यास अपारंपरिक ऊर्जा स्त्रोत विभागाचे प्रमुख डॉ. ए. जी. मोहोड, सहयोगी अधिष्ठाता डॉ. वाय. पी. खंडेतोड तसेच डॉ. के. जी. धांदे आणि अमित देवगिरीकर यांचे मार्गदर्शन मिळाले आहे. या गॅसिफायरचे फॅब्रिकेशन विद्यापिठाच्या कार्यशाळेत करण्यात आले आहे.

संपर्क ः डॉ. ए. जी. मोहोड ९४२२५४६९०५
मनीष मानकर ः ८६०५८२१९४९

 

इतर टेक्नोवन
रोपांच्या मुळांची गुंडाळी टाळण्यासाठी...ट्रे किंवा प्लॅस्टिक पिशव्यांमध्ये रोपांची...
आरोग्यदायी कडधान्य चिप्सतेलकट बटाटा चिप्सचे प्रमाण बाजारपेठेमध्ये वेगाने...
सुधारित अवजारे करतात कष्ट कमीवैभव विळा : १) गहू, ज्वारी, गवत कापणी जमिनीलगत...
सुधारित ट्रेलरमुळे कमी होईल अपघाताचे...ट्रॅक्टर व उसाने भरलेला ट्रेलर हे ग्रामीण...
कांदा बी पेरणी यंत्राने लागवड खर्चात बचतश्रीरामपूर (जि. नगर) येथे साधारण बारा वर्षांपासून...
मका उत्पादनाच्या अचूक अंदाजासाठी...विविध पिकांची लागवड देशभरामध्ये होत असते. मात्र,...
मळणी यंत्राची कार्यक्षमता महत्त्वाची...मळणी यंत्राची कार्यक्षमता ही जाळीचा आकार, जाळीचा...
योग्य पद्धतीने वापरा मळणी यंत्रसुरक्षित मळणी करण्यासाठी आयएसआय मार्क असलेले...
घरीच तयार करा सौरकुकरआपल्याकडे सौरऊर्जा मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध आहे,...
तण काढण्यासाठी पॉवर वीडर उपयुक्तलहान शेतकऱ्यांची गरज ओळखून बाजारपेठेत आता पॉवर...
गुणवत्तापूर्ण अवजारे, ट्रॉली निर्मितीचा...गुणवत्तापूर्ण शेती उपयोगी अवजारे व ट्रॉलीच्या...
डेअरी उत्पादनातील साखर कमी करण्याची...जगभरामध्ये डेअरी उत्पादनांची लोकप्रियता मोठी असून...
ट्रॅक्‍टर, कृषी अवजारे उत्पादकांची...मजुरांचा तुटवडा आणि बैल सांभाळण्यातील चाऱ्यासह...
इलेक्ट्रीक ट्रॅक्टरमध्य फ्रान्स येथील ॲलेक्झांड्रे प्रेवॉल्ट (वय ३०...
ताणस्थितीतही मिळतील अधिक चवदार टोमॅटोतुर्कस्तान येथील इझमीर तंत्रज्ञान संस्थेतील...
दर्जेदार उत्पादनासाठी फ्रिज ड्रायिंगरूढ झालेल्या यांत्रिक ड्रायर्सच्या तुलनेत फ्रिज...
जमीन व्यवस्थापनातून जागतिक तापमानवाढीचा...कर्बवायूचे उत्सर्जन रोखण्यासाठी जमिनीच्या...
योग्य प्रकारे करा विद्राव्य खतांचा वापरपिकांमध्ये अन्नद्रव्याच्या कमतरतेची लक्षणे...
आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या वापरातून...नेदरलॅंड येथील पिएट जॅन थिबाऊडीअर (वय ३१ वर्षे)...
ड्रॅगन फ्रूटपासून आरोग्यवर्धक जेली, जॅम...कमी शर्करा असलेल्या फळांमध्ये ड्रॅगन फ्रूट हे...