agriculture news in marathi, Government not interested strengthening of Cotton Research Center | Agrowon

कापूस संशोधन केंद्राच्या बळकटीसाठी शासन उदासीन
चंद्रकांत जाधव
गुरुवार, 14 सप्टेंबर 2017

जळगाव : राज्यात कापूस लागवडीत जळगाव जिल्हा यंदाही पहिला आहे. तब्बल चार लाख ७५ हजार ९४७ हेक्‍टरवर लागवड आहे; पण जळगावातील कापूस संशोधन केंद्राच्या कृषी विद्यापीठ स्तरावर बळकटीकरणाबाबत शासन उदासीन आहे.

जिल्ह्यात ९७ टक्के क्षेत्रावर बॅसीलस थुरीलेन्झीस (बीटी) कापूस असतो; पण जळगावातील कापूस संशोधन केंद्रात फक्त देशी कापूस वाणांवर संशोधन चालते. अर्थातच या कापूस संशोधन केंद्राचे बळकटीकरण रखडले असून, त्यासंबंधीचा अहवाल धूळ खात पडला आहे.

जळगाव : राज्यात कापूस लागवडीत जळगाव जिल्हा यंदाही पहिला आहे. तब्बल चार लाख ७५ हजार ९४७ हेक्‍टरवर लागवड आहे; पण जळगावातील कापूस संशोधन केंद्राच्या कृषी विद्यापीठ स्तरावर बळकटीकरणाबाबत शासन उदासीन आहे.

जिल्ह्यात ९७ टक्के क्षेत्रावर बॅसीलस थुरीलेन्झीस (बीटी) कापूस असतो; पण जळगावातील कापूस संशोधन केंद्रात फक्त देशी कापूस वाणांवर संशोधन चालते. अर्थातच या कापूस संशोधन केंद्राचे बळकटीकरण रखडले असून, त्यासंबंधीचा अहवाल धूळ खात पडला आहे.

जळगाव जिल्हा मागील दोन हंगामांपासून कापूस लागवडीत राज्यात पहिला आहे. यंदाही पहिला असून, दुसऱ्या क्रमांकाची लागवड यवतमाळ जिल्ह्यात चार लाख ७१ हजार १२५ हेक्‍टरवर झाली आहे. त्यापाठोपाठ औरंगाबाद जिल्ह्यात चार लाख ६८ हजार ६४ हेक्‍टर क्षेत्र आहे.

खानदेशात एकूण आठ लाख २९ हजार १५४ हेक्‍टरवर कापूस आहे. कापूस लागवड व उत्पादनात जळगाव आघाडीवर आहे; परंतु जळगावात कापूस संशोधन केंद्राचे बळकटीकरण तत्कालीन आघाडी सरकारच्या काळात करण्याची घोषणा होऊनही झालेले नाही.

२०१३ मध्येच घोषणा
तत्कालीन मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण जिल्ह्यात आले असता, त्यांनी जळगाव कापूस उत्पादनात आघाडीवर असल्याने कापूस संशोधन केंद्राचे बळकटीकरण केले जाईल. यासोबत टेक्‍सटाइल पार्कला चालना देऊन जळगावला कॉटन हब बनविण्यासाठी पावले उचलली जातील, अशी घोषणा केली होती. यानंतर लागलीच येथील तेलबिया संशोधन केंद्रांतर्गत कार्यरत कापूस संशोधन केंद्राने आपला कापूस संशोधन केंद्र बळकटीकरणाचा प्रस्ताव राहुरी येथील कृषी विद्यापीठाला पाठविला होता. या प्रस्तावात केंद्राला काय गरजा आहेत, या बाबी नमूद केल्या. त्यात कापूस पैदासकार, कीटक व रोगशास्त्रज्ञ, प्रयोगशाळा, कृषीविद्यावेत्ता यांची गरज असेल, असे म्हटले आहे; पण या प्रस्तावासंबंधी अजूनही सकारात्मक कार्यवाही वरिष्ठ पातळीवर झालेली नाही.

फक्त देशी कापूस वाणांवर संशोधन
जळगावात फक्त कोरडवाहू व देशी कापूस वाणांवर संशोधन करण्यासंबंधीचे कापूस संशोधन केंद्र ममुराबाद (जि. जळगाव) येथे आहे. ४५ एकर जमीन त्यासाठी उपलब्ध आहे; पण ते महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाच्या तेलबिया संशोधन केंद्रांतर्गत सुरू असून, फक्त एक कनिष्ठ कापूस पैदासकार येथे कार्यरत आहे. या केंद्रात मागील तीन वर्षांत तीन देशी कापूस वाणांचा शोध लावण्यात आला आहे; पण जळगाव जिल्ह्यात आता देशी कापूस वाण फक्त दोन ते तीनच टक्के क्षेत्रावर लावले जाते. पूर्वहंगामी किंवा बागायती कापूस हा ८० हजार हेक्‍टरवर असतो. बीटी कापसाखालील क्षेत्र ९७ टक्के असते. अर्थातच जळगावातील कापूस संशोधन केंद्राचा फारसा उपयोग जिल्ह्यातील कापूस उत्पादकांना नाही.

नगरला कापूस कमी; पण केंद्र मोठे
नगर येथील महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाच्या आवारात अखिल भारतीय समन्वित कापूस सुधार प्रकल्प कार्यरत असून, या केंद्रात रोग व कीटकशास्त्रज्ञ, कापूस पैदासकार, प्रयोगशाळा व इतर यंत्रणा आहे. त्यात पूर्वहंगामी (बागायती) व इतर कापसावर संशोधन केले जाते. नगर जिल्ह्यात फक्त एक लाख तीन हजार ४४० हेक्‍टवर कापूस आहे. नगर जिल्हा पुणे विभागात येतो. या विभागात कापसाची फारशी लागवड नाही. हे केंद्र जळगावात स्थलांतरीत करण्याची मागणी मध्यंतरी कापूस उत्पादकांनी केली होती; पण तीदेखील दुर्लक्षित आहे.

 

इतर अॅग्रो विशेष
विदर्भात स्वनिधी, गटबांधणीतून...जमिनीचे घटते क्षेत्र, विविध कारणांमुळे घटत...
संपूर्ण कर्जमाफीसाठी दिल्लीत दुसऱ्या... नवी दिल्ली ः शेतमालास योग्य दर मिळत नसल्याने...
आज, उद्या पावसाचा अंदाज पुणे : दक्षिण अंदमानच्या समुद्रालगत तयार...
कांदा निर्यातीवर पुन्हा निर्बंध? नाशिक : किरकोळ बाजारातील वाढत्या कांदा दरावर...
ढगाळ वातारणाने रोग-किडींचा प्रादुर्भाव...पुणे : राज्यात गेल्या २-३ दिवसांपासून असलेल्या...
दूध धंद्याला बसले ‘जीएसटी’चे चटके विस्कटलेल्या दूध धंद्याचे भरकटलेले धोरण :...
यवतमाळ मृत्यूकांडामागे तंबाखू असल्याचा...नागपूर  ः जगात सर्वात जास्त तंबाखू खाणारे...
बिगर नोंदणीकृत निविष्ठांच्या विक्रीचा...पुणे : बिगर नोंदणीकृत कृषी निविष्ठांची विक्री...
कीटकनाशकांसाठीही आता ‘प्रिस्क्रिप्शन’!मुंबई ः ज्याप्रमाणे एखादा रोग बरा व्हावा, यासाठी...
राज्यात रब्बीची ५२ टक्के पेरणी पुणे : राज्यात रब्बी पिकांचा पेरा आतापर्यंत ५२...
बारमाही उत्पन्नासाठी फुलशेतीचा अंगीकारबारमाही उत्पन्न देणाऱ्या व मुख्य पारंपरिक...
शेतमालास योग्य हमीभाव; संपूर्ण कर्जमाफी...नवी दिल्ली ः स्वामिनाथन अायोगाच्या शिफारशींनुसार...
वाढत्या पुरवठ्यामुळे ब्रॉयलर्सचा बाजार... सध्या ब्रॉयलर्स पक्ष्यांना थंडीमुळे जोरदार...
रोगग्रस्त कपाशीची पऱ्हाटी पेपर मिलना... जळगाव ः जिल्ह्यात कपाशीवर शेंदरी बोंड अळीचा...
टोमॅटो हंगाम यंदा समाधानकारक औरंगाबाद : गतवर्षी फेकूण द्यायची वेळ आलेल्या...
काेकण, दक्षिण महाराष्ट्रात तुरळक ठिकाणी...पुणे : राज्यात सोमवारी (ता. २०) तुरळक ठिकाणी...
शहरी झाडांच्या वाढीचा वेग ग्रामीण...शहरी भागातील झाडांच्या वाढीचा वेग हा ग्रामीण...
शेततळ्यामधील मत्स्यसंवर्धनासाठी आवश्‍यक...शेततळ्यातील माशांचे उत्पादन अधिक प्रमाणात...
लिटरमागे ९ रुपयांचा तोटा सोसून शेतकरी...विस्कटलेल्या दूध धंद्याचे भरकटलेले धोरण : ...
कर्बवायू साठवणीसाठी करा दक्षिण- उत्तर...पूर्व-पश्चिम लागवडीमध्ये कर्बवायू वाहून गेल्याने...