agriculture news in marathi, ground water level decrease, jalgon, maharashtra | Agrowon

रावेर, यावल, चोपडा भागांतील भूजल पातळी घटतेय
टीम अॅग्रोवन
सोमवार, 26 मार्च 2018
रावेर व यावल तालुके केळी पिकासाठी प्रसिद्ध आहे. दरवर्षी पाणी उपसा होतो. परंतु शेतकरी यावर उपाय म्हणून ठिबकचा वापर अधिक प्रमाणात करू लागले आहेत. शेतकरी आपले प्रयत्न करतात. परंतु ग्रामपंचायती, शासन यांनीही मोठे प्रकल्प हाती घेतल्याशिवाय पाणीपातळी वाढण्यासाठी मोठी मदत होणार नाही. 
- अनिल विश्राम पाटील, शेतकरी, सावखेडासीम, जि. जळगाव.
रावेर, जि. जळगाव  ः केळी पिकाचे आगार म्हणून ओळख असलेल्या रावेर, यावल आणि चोपडा या सातपुड्याच्या पायथ्याशी असलेल्या भागात दरवर्षी भूजल पातळी एक मीटरने घसरू लागली आहे.
 
गेल्या दहा वर्षांत या तालुक्‍यातील ‘डार्क झोन’मध्ये असलेल्या गावांच्या संख्येत झालेली वाढ चिंताजनक असून, पाणी पातळी उंचावण्यासाठीचे उपाय फारसे प्रभावी व व्यापक नसल्याने अडचणी वाढत आहेत. तापी नदीवर प्रस्तावित खारिया गोटी (मध्य प्रदेश) येथील महाकाय जलपुनर्भरण प्रकल्प तातडीने सुरू करावा, अशी मागणीही यानिमित्त पुढे आली आहे. 
 
रावेर, यावल आणि चोपडा हे तीनही तालुके सातपुड्याच्या कुशीत वसलेले आहेत. सातपुड्यातून उगम पावलेल्या नागोई, भोकरी, सुकी, मात्राण, मोर, हडकाई, खडकाई, अनेर या नद्या आणि असंख्य नाल्यांमुळे या भागातील भूजल पातळी बरीच वर होती. पाण्याच्या दृष्टीने हा भाग सुजलाम्‌ सुफलाम्‌ असल्याने या भागास महाराष्ट्राचा कॅलिफोर्निया म्हटले जात होते. 
 
गेल्या वीस वर्षांत केळी पिकासाठी पाण्याचा भूगर्भातून झालेला भरमसाट उपसा, पावसाचे कमी झालेले प्रमाण, पाणी अडवा-पाणी जिरवा या योजनेकडे शासन, प्रशासन, लोकप्रतिनिधी आणि अधिकारी यांचे झालेले अक्षम्य दुर्लक्ष, यामुळे या भागातील भूजल पातळी हळूहळू खाली घसरली आहे. गेल्या ३० वर्षात ही भूजल पातळी दुप्पटीने खालावली आहे. रावेरात तर १९६२ पासून विहिरींमधून पाणी उपसा सुरू आहे. 
 
या भागात विहिरींची पाणीपातळी १९९० च्या सुमारास सरासरी शंभर फुटांवर होती, ती आता सरासरी दोनशे फुटांच्या खाली गेली आहे. कूपनलिकांना जिथे दीड-दोनशे फुटांवर मुबलक पाणी लागायचे, तिथे आता चार-पाचशे फुटांवर पाणी लागेल, याचीही खात्री राहिलेली नाही. 
या तीन तालुक्‍यांत भूजल घसरली, हे खरे आहे. पण या तालुक्‍यांतील बहुसंख्य गावे ‘डार्क झोन’ म्हणून जाहीर करण्यात आल्याने नव्या विहिरी, कूपनलिकांवर बंधने आली आहेत.
 
पर्यायाने पाण्याचा उपसा काहीसा कमी झाला आहे. पण पुनर्भरणाचे प्रमाण अत्यल्प राहिल्याने ‘डार्क झोन’मधील गावांची संख्या २००८ च्या तुलनेत २०११ मध्ये वाढली आहे. तथापि या तीनही तालुक्‍यांत अजूनही उन्हाळ्यात पाणीपुरवठा करण्यासाठी टॅंकर लागत नाही. किरकोळ अपवाद वगळता विहीर अधिग्रहीत करावी लागत नाही किंवा एखाद्या गावाला तीव्र पाणीटंचाई भासत नाही.

रावेर तालुक्‍यातील सुकी नदीपात्रात ज्याप्रमाणे तेथील पाणी वापर संस्थेने विहिरी खोदल्या आहेत, तशा विहिरी या तीनही तालुक्‍यांच्या सर्व प्रमुख नदीपात्रात खोदण्याची आवश्‍यकता आहे. सुमारे १०-१२ वर्षांपूर्वी शासनाने ‘पाणी अडवा-पाणी जिरवा’, हा कार्यक्रम प्रभावीपणे राबविला होता. आता त्याकडे सर्वांचेच दुर्लक्ष झाले आहे. नदीनाल्यांच्या पात्रात आडवे चर खणूनदेखील पाणी अडेल आणि जिरण्यास मदत होईल. त्याकडे तातडीने लक्ष देणे गरजेचे झाले आहे. तसेच महाकाय जलपुनर्भरण प्रकल्प लाभदायी ठरू शकणार आहे. 

इतर ताज्या घडामोडी
सावधान... अल्झायमर आला उंबरठ्यावर ! कोल्हापूर : मंगळवार पेठेतल्या विठ्ठल मंदिरात रोज...
परभणीत हिरवी मिरची प्रतिक्विंटल ६०० ते...परभणी ः येथील जुना मोंढा भागातील फळे-भाजीपाला...
भातावरील तुडतुडे प्रादुर्भावाकडे...सध्या खरीप हंगामातील भात पीक बहुतेक ठिकाणी...
कमी तीव्रतेच्या वणव्यांचाही मातीच्या...कमी तीव्रतेचे वणवे किंवा मर्यादित प्रमाणात...
ढगाळ वातावरणाने खानदेशात सोयाबीन मळणीला...जळगाव : खानदेशातील धुळे, नंदुरबार व जळगाव...
माळेगावकरांचा औद्योगिक वसाहतीच्या...नाशिक : माळेगाव औद्योगिक वसाहतीच्या टप्पा क्रमांक...
परभणीत व्यापाऱ्यांचे असहकार आंदोलन सुरूचपरभणी ः परभणी कृषी उत्पन्न बाजार समितीअंतर्गत...
सांगली जिल्ह्यात द्राक्ष क्षेत्रात वाढसांगली  ः दर्जेदार द्राक्ष उत्पादनासाठी...
धुळे, जळगाव जिल्ह्यांतील पैसेवारी चुकीचीजळगाव   ः धुळे व जळगाव जिल्ह्यांत हवा तसा...
नैसर्गिक आपत्तीत यवतमाळमधील ६२ हजार...यवतमाळ   ः जिल्ह्यात या वर्षी आलेल्या...
पुणे जिल्‍ह्यात पावसाच्या हलक्या ते...पुणे : पावसाच्या मोठ्या खंडानंतर जिल्ह्याच्या...
नगर जिल्ह्यावर दुष्काळाचे सावटनगर  ः जिल्ह्यात आतापर्यंत सरासरी फक्त ६५.५५...
बुलडाणा येथे २ आॅक्टोबरला सोयाबीन-कापूस...बुलडाणा   : पश्चिम महाराष्ट्रातील ऊस उत्पादक...
उसाच्या दुसऱ्या हप्त्यासाठी ‘आंदोलन...कोल्हापूर : उसाचा दुसरा हप्ता मिळावा व १५ टक्के...
कोल्हापूर येथे १० ऑक्‍टोबरला ऊस परिषद...कोल्हापूर  : सरकारने एफआरपीचे तुकडे करून...
बंद अवस्थेतील कारखाने सहकारी तत्त्वावर...जळगाव : जिल्ह्यात काही साखर कारखाने एकेकाळी जोमात...
कांदा - लसूण पीक सल्लाबहुतांश शेतकऱ्यांच्या शेतामध्ये खरीप कांदा पिकाची...
नांदेड जिल्ह्यात ५१० कोटी रुपये पीक...नांदेड ः नांदेड जिल्ह्यात यंदाच्या खरीप हंगामात...
राष्ट्रीय महामार्गाचे चौपदरीकरण...जळगाव : जळगाव आणि धुळे जिल्ह्यांतून जाणाऱ्या...
अंजनीसह पाच गावांची पाण्याविना आबाळसांगली ः तासगाव तालुक्‍याचा पूर्वभागात भीषण...