agriculture news in marathi, HTBT cotton, Field inspection and Scientific Evaluation committee | Agrowon

एचटीबीटी कापूस उपटून नष्ट करण्याची शिफारस
टीम अॅग्रोवन
बुधवार, 20 जून 2018

देशात अनधिकृत व बेकायदा लागवड करण्यात आलेल्या तणनाशक प्रतिरोधक (एचटीबीटी) कापूस वाणांचे पीक उपटून समूळ नष्ट करावे, अशी शिफारस फिल्ड इन्सपेक्शन ॲन्ड सायन्टिफिक इव्हॅल्युएशन कमिटीने (एफआयएसईसी) केली आहे. जैवतंत्रज्ञान विभागाने देशातील एचटीबीटी कापूस लागवडीची चौकशी करण्यासाठी ही समिती नेमली होती. एचटीबीटी कापसामुळे पिकांच्या जैवविविधतेवर दीर्घकालीन दुष्परिणाम होतील, असे निरीक्षण या समितीने नोंदवले आहे. 

देशात अनधिकृत व बेकायदा लागवड करण्यात आलेल्या तणनाशक प्रतिरोधक (एचटीबीटी) कापूस वाणांचे पीक उपटून समूळ नष्ट करावे, अशी शिफारस फिल्ड इन्सपेक्शन ॲन्ड सायन्टिफिक इव्हॅल्युएशन कमिटीने (एफआयएसईसी) केली आहे. जैवतंत्रज्ञान विभागाने देशातील एचटीबीटी कापूस लागवडीची चौकशी करण्यासाठी ही समिती नेमली होती. एचटीबीटी कापसामुळे पिकांच्या जैवविविधतेवर दीर्घकालीन दुष्परिणाम होतील, असे निरीक्षण या समितीने नोंदवले आहे. 

`एफआयएसईसी`ने देशात लागवड झालेल्या एचटीबीटी कापूस वाणांचे नमुने गोळा करून त्यांचे परीक्षण केले. देशातील सर्व प्रमुख कापूस उत्पादक राज्यांत एचटीबीटी कापसाचे लोण पसरले असल्यावर समितीने शिक्कामोर्तब केले आहे. सद्यस्थितीत उत्पादक, प्रक्रियादार, विक्रेता आणि शेतकरी या स्तरांवर एचटीबीटी कापूस बियाणे शोधून ते नष्ट करणे हाच व्यवहार्य उपाय असल्याचे समितीचे म्हणणे आहे.

एफआयएसईसी ही उच्चस्तरीय समिती असून, के. वेलुथंबी तिचे प्रमुख आहेत. भारतीय कृषी संशोधन संस्था (आयएआरआय), जैवतंत्रज्ञान विभाग (डीबीटी), केंद्रीय कापूस संशोधन संस्था (सीआयसीआर), पर्यावरण, वने मंत्रालय, तेलंगणा राज्य बियाणे व सेंद्रिय प्रमाणीकरण प्राधिकरण (टीएसएसओसीए) आदी डझनभर संस्थांचे प्रतिनिधी या समितीवर आहेत.

एचटीबीटी कापूस वाणातील तणनाशक प्रतिरोधक जनुकांचा परागीकरणामुळे इतर वनस्पतींमध्ये प्रसार होऊन कापूस व इतर पिकांच्या जैवविविधतेला धोका पोहोचेल; तसेच ग्लायफोसेटच्या अतिरिक्त वापरामुळे सुपर वीडचा (नियंत्रणाला अवघड असे शक्तिशाली तण) उदय होईल, याविषयी समितीने तीव्र काळजी व्यक्त केल्याचे सूत्रांनी सांगितले. दरम्यान, एचटीबीटी वाणाच्या लागवडीमुळे भविष्यात सर्वच पिकांची वाढ आणि उत्पादन घटण्याचा धोका आहे, तसेच उत्पादनखर्चात वाढ होईल आणि मानवी व पशू आरोग्यावरही प्रतिकूल परिणाम होण्याची शक्यता आहे, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.

तेलंगणा सरकारने अनधिकृत एचटीबीटी बियाण्यांचा छडा लावण्यासाठी बियाणे उत्पादक, डीलर्स व किरकोळ विक्रेत्यांवर धाडसत्र सुरू केले असून त्याचबरोबर ग्लायफोसेटचा वापर रोखण्यासाठी मार्गदर्शक सूचनाही प्रसारित केल्या आहेत.

  •  एचटीबीटी कापूस वाणातील तणनाशक प्रतिरोधक जनुकांमुळे कापूस व इतर पिकांच्या जैवविविधतेला धोका पोचण्याची भीती.
  •  ग्लायफोसेटच्या अतिरिक्त वापरामुळे सुपर वीडचा (नियंत्रणाला अवघड असे शक्तिशाली तण) उदय होण्याचा तज्ज्ञांचा इशारा.
  •  एचटीबीटी वाणाच्या लागवडीमुळे भविष्यात सर्वच पिकांची वाढ आणि उत्पादन घटण्याचा धोका. उत्पादनखर्चात वाढ होण्याचा अंदाज.
  •  मानवी व पशू आरोग्यावरही प्रतिकूल परिणाम होण्याची शक्यता.

(एचटीबीटी कापूस वाणातील) तणनाशक प्रतिबंधक जनुक जैवविविधता व्यवस्थेमध्ये परागकणांच्या माध्यमातून पसरू शकतो. त्यामुळे साध्या तणांचे रूपांतर मोठ्या प्रमाणात `सुपर वीड`मध्ये होऊ शकते.
- के. केशवुलू, संचालक, 
तेलंगणा राज्य बियाणे व सेंद्रिय प्रमाणीकरण प्राधिकरण (टीएसएसओसीए)

इतर ताज्या घडामोडी
खानदेशात मध्यम पाऊस; नंदुरबारला हुलकावणीजळगाव : खानदेशात शुक्रवारी (ता.२१) मध्यरात्री व...
पुणे जिल्ह्यात ढगाळ हवामानपुणे  : जिल्ह्यात आठवड्याच्या सुरवातीला...
खानापूर घाटमाथ्यावर तीव्र पाणीटंचाई सांगली  : घाटमाथ्यावर पावसाने ओढ दिली आहे....
नगर जिल्ह्यात साडेसहा लाख हेक्‍टरवर...नगर  ः जिल्ह्यात रब्बी हंगामात सहा लाख ५२...
कौशल्यावर आधारित उपक्रम ‘रयत’मध्ये सुरू...सातारा  ः केवळ पुस्तकी नव्हे तर कौशल्यावर...
नियमित कर्ज भरणाऱ्या शेतकऱ्यांचा अकोला...अकोला  ः नियमित कर्जाची परतफेड करणाऱ्या...
सांगली जिल्ह्यात पाणीप्रश्‍न पेटण्याची...सांगली  : पावसाने दिलेली उघडीप आणि पावसाळा...
अकोला, बुलडाण्यात सर्वदूर पाऊसअकोला   ः वऱ्हाडातील अकोला, बुलडाणा या...
सावधान... अल्झायमर आला उंबरठ्यावर ! कोल्हापूर : मंगळवार पेठेतल्या विठ्ठल मंदिरात रोज...
परभणीत हिरवी मिरची प्रतिक्विंटल ६०० ते...परभणी ः येथील जुना मोंढा भागातील फळे-भाजीपाला...
भातावरील तुडतुडे प्रादुर्भावाकडे...सध्या खरीप हंगामातील भात पीक बहुतेक ठिकाणी...
कमी तीव्रतेच्या वणव्यांचाही मातीच्या...कमी तीव्रतेचे वणवे किंवा मर्यादित प्रमाणात...
ढगाळ वातावरणाने खानदेशात सोयाबीन मळणीला...जळगाव : खानदेशातील धुळे, नंदुरबार व जळगाव...
माळेगावकरांचा औद्योगिक वसाहतीच्या...नाशिक : माळेगाव औद्योगिक वसाहतीच्या टप्पा क्रमांक...
परभणीत व्यापाऱ्यांचे असहकार आंदोलन सुरूचपरभणी ः परभणी कृषी उत्पन्न बाजार समितीअंतर्गत...
सांगली जिल्ह्यात द्राक्ष क्षेत्रात वाढसांगली  ः दर्जेदार द्राक्ष उत्पादनासाठी...
धुळे, जळगाव जिल्ह्यांतील पैसेवारी चुकीचीजळगाव   ः धुळे व जळगाव जिल्ह्यांत हवा तसा...
नैसर्गिक आपत्तीत यवतमाळमधील ६२ हजार...यवतमाळ   ः जिल्ह्यात या वर्षी आलेल्या...
पुणे जिल्‍ह्यात पावसाच्या हलक्या ते...पुणे : पावसाच्या मोठ्या खंडानंतर जिल्ह्याच्या...
नगर जिल्ह्यावर दुष्काळाचे सावटनगर  ः जिल्ह्यात आतापर्यंत सरासरी फक्त ६५.५५...