agriculture news in Marathi, India back in competition, Maharashtra | Agrowon

द्राक्ष गुणवत्ता, संधी असूनही जागतिक स्पर्धेत भारत मागे
ज्ञानेश उगले
गुरुवार, 23 ऑगस्ट 2018

आजमितीस भारतातून २ लाख टन द्राक्षे निर्यात होतात. सध्याचे युरोपचे मार्केट, तसेच इतरही मार्केटमधील संधी पाहता अजून १० लाख टन निर्यातीस वाव आहे. देशातील १२५ कोटीच्या लोकसंख्येचे मार्केट ही फार मोठी संधी आहे. इतर स्पर्धकांच्या तुलनेत ही संधी फक्त भारतालाच आहे. केवळ उत्पादन आणि पीक संरक्षणापेक्षा आता मार्केटिंगवरच लक्ष केंद्रित करणे ही काळाची गरज आहे.
- विलास शिंदे, अध्यक्ष, सह्याद्री फार्मर्स प्रोड्युसर कंपनी, मोहाडी, नाशिक
 

नाशिक : युरोपीय बाजारपेठेत चिलीची २१ टक्के, तर दक्षिण अाफ्रिकेची ३४ टक्के द्राक्षे दाखल होतात. भारतातील द्राक्षांचे हे  प्रमाण अवघे ७ टक्के आहे. याच स्पर्धक देशांतून एकूण उत्पादनाच्या ७० ते ८० टक्के द्राक्षे निर्यात होतात. भारत इथेही अवघे ६ टक्के आहे.  उत्तम व्यवस्थापन, देशांतर्गत बाजारपेठ याबाबत सरस असूनही केवळ जागतिक दर्जाचे वाण नसल्यामुळे भारतीय द्राक्ष उद्योगाची गती मंदावली आहे. 

लोकसंख्या ही आपली जमेची बाजू आहे. जगाच्या दृष्टीने आपण महत्त्वाची बाजारपेठ आहोत. जागतिक बाजाराचा वेग पाहता चिली, दक्षिण अाफ्रिकेची द्राक्षे भारतीय बाजारपेठेत स्थान निर्माण करू शकतात. त्या द्राक्षांनी आपली देशांतर्गत बाजारपेठ काबीज केल्यावर आपण जागे होणार का, असा सवाल जाणकारांमधून उपस्थित केला जात आहे.  

रोगप्रतिकारशक्ती असलेली, संजीवकांची गरज नसलेली, नैसर्गिकरीत्या शूगर व आकारवाढ देणाऱ्या द्राक्षांच्या जाती मिळाव्यात, ही द्राक्ष उत्पादकांची प्रमुख मागणी आहे. जगभरात अशाच वाणांना मागणी आहे. भारतीय द्राक्ष उत्पादकांकडे अजूनही ‘थॉमसन’ हेच जुने कालबाह्य झालेले वाण असून, या स्थितीत गुणवत्ता साध्य करण्यासाठी प्रयत्नांची पराकाष्ठा करावी लागत आहे.

बदलत्या वातावरणात हे जुने वाण रोगाला बळी पडत असल्याने उत्पादन खर्चही वाढत आहे. या स्थितीत जागतिक दर्जाचे वाण मिळावेत ही मागणी द्राक्ष उत्पादक मागील दहा वर्षांपासून करीत आहेत. राज्य द्राक्ष बागायतदार संघ त्यासाठी केंद्र व राज्य शासनाकडे पाठपुरावा करीत आहे. मात्र शासन स्तरावरून त्याला गती का मिळत नाही, असाही प्रश्‍न उपस्थित होत आहे.

नाशिक येथील सह्याद्री फार्मर्स प्रोड्युसर कंपनीने दोन वर्षांपूर्वी दक्षिण अफ्रिका व चिली या देशातील नामांकित ब्रीडरकडून द्राक्षाचे काही वाण आयात केले आहेत. या कंपनीच्या प्रांगणात त्याबाबत चाचण्या सुरू आहेत. हे काम अजून मोठ्या स्वरूपात होणे गरजेचे असल्याचे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. यासाठी शेतकऱ्यांनी एकत्र येणे आवश्‍यक आहे.

शेतकरी उत्पादक कंपन्या, राष्ट्रीय द्राक्ष संशोधन केंद्र, द्राक्ष बागायतदार संघ, अपेडा या सर्व संस्थांच्या एकत्रित प्रयत्नांतून जागतिक वाणांच्या निर्मितीला, तसेच आयातीला गती देणे महत्त्वाचे आहे. जागतिक स्पर्धेचा वेग पाहता आपल्याला त्यासाठी युद्ध पातळीवर वेगाने काम करणे गरजेचे आहे, असाही सूर व्यक्त होत आहे. 

प्रतिक्रिया
जागतिक दर्जाच्या द्राक्ष वाणांच्या आयातीसाठी द्राक्ष बागायतदार संघाकडून सातत्याने प्रयत्न सुरू आहेत. मात्र आता या कामाला सर्वांनी एकत्र येऊन गती देणे गरजेचे आहे.
- अशोक गायकवाड, माजी अध्यक्ष, महाराष्ट्र राज्य द्राक्ष बागायतदार संघ, पुणे

मातीची घटलेली सुपीकता, वातावरणातील बदल ही आव्हाने तर आहेतच. त्यावर दर्जेदार वाणांच्या संशोधनातूनच मात करता येणे शक्‍य होणार आहे. येत्या काळात त्यादृष्टीने प्रयत्न आवश्‍यक आहेत.
- अनंत मोरे, प्रयोगशील द्राक्ष उत्पादक

स्पर्धक देशांत ज्याप्रमाणे वाणांची निर्मिती, संशोधन यावर काम होते, त्या तुलनेत आपल्याकडील संशोधनाची गती कमी आहे. जगाच्या स्पर्धेत टिकण्यासाठी आता चांगल्या वाणांशिवाय पर्याय दिसत नाही.
- मनोज जाधव, प्रयोगशील द्राक्ष उत्पादक

इतर अॅग्रो विशेष
सूर्य तळपताना छत करा दुरुस्तआठवड्यापूर्वी आलेल्या चांगल्या पावसाच्या अंदाजाने...
आयोगाचा कारभार प्रश्‍नचिन्हांकितप्रत्येक निवडणुकीची रीत न्यारी असते,...
पाणी व्यवस्थापनातून वाढविली कापसाची...आत्महत्याग्रस्त यवतमाळ जिल्ह्यातील अंबोडा (ता....
पाणी व्यवस्थापनातून नळावणे गावाची...अनेक वर्षांच्या पाणीटंचाईतून मुक्त होण्यासाठी...
डेरे यांनी उभारली अत्याधुनिक सिंचन...सातारा जिल्ह्यातील कवठे येथील अतुल डेरे यांनी...
‘आर्टिफिशियल इंटिलिजन्स’कडे आयटी...‘आर्टिफिशियल इंटिलिजन्स’ हेच येत्या काळातील...
पाणी व्यवस्थापनातून ग्रामविकासपाण्यासाठी कायम संघर्ष करीत असलेल्या कान्होळ (जि...
अवघी कारभारवाडी झाली ठिबकमयकोल्हापूर जिल्ह्यातील कारभारवाडी (ता. करवीर) येथे...
सर्वाधिक ६५० शेततळ्यांचं अजनाळेसोलापूर जिल्ह्यातील सांगोला तालुका दरवर्षीच...
अल्पभूधारकांच्या आयुष्यात जलश्रीमंती बुलडाणा जिल्ह्यात जानेफळ परिसरात शासनाच्या...
सत्तावीस गटांच्या बळातून घडली किमयासंगमनेर (जि. नगर) तालुक्यातील सावरगाव तळ...
वाघाड पाणीवापर संस्थांनी शेतीतून उभारले...नाशिक जिल्ह्यात वाघाड प्रकल्पस्तरीय पाणीवापर...
कम पानी, मोअर पानी देणारे डाॅ. वने...नगर जिल्ह्यातील मानोरी येथील कृषिभूषण डॉ....
आसूद : पाणी वितरणाचे अनोखे मॉडेलरत्नागिरी जिल्ह्यात दापोली-हर्णे रस्त्यावर दोन...
विकासाची गंगा आली रे अंगणी...खानदेशात जळगाव, जामनेर व भुसावळ या तालुक्‍यांच्या...
मराठवाड्यात सिंचनातले सर्वोच्च...परभणी जिल्ह्यात वरपूड येथील चंद्रकांत अंबादासराव...
होय, कमी पाण्यात विक्रमी ऊस !सांगली जिल्ह्यातील गोटखिंडी येथील प्रयोगशील ऊस...
राज्यात नीचांकी हरभरा खरेदीमुंबई : राज्यातील हरभरा उत्पादक...
सीमेवरील तणावाचा केळी निर्यातीला फटकारावेर, जि. जळगाव : जम्मू-काश्मीर नियंत्रण रेषेजवळ...
ॲग्रोवनच्या ‘मराठवाड्यातलं इस्त्राईल :...जालना : कष्ट उपसणारी पहिली पिढी, पीक बदलातून...