agriculture news in Marathi, India rating says, dairy industry in problem, Maharashtra | Agrowon

देशातील डेअरी उद्योग दबावात ः इंडिया रेटींग
वृत्तसेवा
गुरुवार, 2 ऑगस्ट 2018

मुंबई: अतिरिक्त दूध उत्पादन आणि पावडर निर्मितीचा जास्त खर्च, यामुळे देशातील डेअरी उद्योग अडचणीत आला आहे. अति स्किम्ड दूध पावडर (एसएमपी) निर्मितीचा खर्च प्लान्ट चालकांना जास्त आहे. मात्र, आंतरराष्ट्रीय बाजारात एसएमपी आणि केसीनचे दर कमी आहेत. त्यामुळे उद्योग संकटात सापडला आहे, असे इंडिया रेटिंगने म्हटले आहे. 

मुंबई: अतिरिक्त दूध उत्पादन आणि पावडर निर्मितीचा जास्त खर्च, यामुळे देशातील डेअरी उद्योग अडचणीत आला आहे. अति स्किम्ड दूध पावडर (एसएमपी) निर्मितीचा खर्च प्लान्ट चालकांना जास्त आहे. मात्र, आंतरराष्ट्रीय बाजारात एसएमपी आणि केसीनचे दर कमी आहेत. त्यामुळे उद्योग संकटात सापडला आहे, असे इंडिया रेटिंगने म्हटले आहे. 

देशातील अतिरिक्त दुधापासून पावडर बनवून ती निर्यात करणे, हा एक उपाय आहे. मात्र, पावडर निर्मितीसाठी प्लान्ट चालकांना येणारा उत्पादन खर्च आणि आंतरराष्‍ट्रीय बाजारातील पावडरचा दर यात खूपच तफावत आहे. ‘‘ डेअरी उद्योगाला दिलासा देण्यासाठी केंद्र सरकारने अलीकडेच निवळी (व्हे) आयातीवर आयात शुल्क वाढविले आहे.

तसेच, दूध उत्पादकांसाठी अनुदान आणि दुधाच्या काही उत्पादनांना जीएसटीमधून सूट देण्यात आली आहे. देशातील दूध उत्पादन २०१३ पासून २०१८ पर्यंत वार्षिक ५.९० टक्के दराने वाढले आहे. आणि २०१९ दूध उत्पादन १८६ दशलक्ष टन होण्याची शक्यता आहे,’’ असेही इंडिया रेटिंगने म्हटले आहे. 

दूध ही अतिनाशवंत वस्तू असल्याने उद्योगाने प्रक्रिया करून दुधाचे रूपांतर अति स्किम्ड दूध पावडरमध्ये केले आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारात एप्रिल २०१६ ते मे २०१७ या दूध पावडरच्या दरात वाढ नोंदली गेल्यानंतर जून २०१७ पासून कमी वाढ होत आहे.

याचा परिणाम देशात दूध पाडरचा अतिरिक्त साठा निर्माण होण्यावर झाला. पावडरचा साठा वाढल्याने आपसूकच उद्योगाने दूध खरेदी दर कमी केले. मागणी आणि पुरवठ्याच्या तफावतीमुळे दर घसरल्याने अनेक राज्य सरकारांना शेतकऱ्यांच्या आंदोलनांना सामोरे जावे लागले आहे. 

निवळीच्या आयात शुल्कात वाढ
आंतरराष्ट्रीय बाजारात कमी मागणी असल्याने देशातील डेअरी उद्योग अडचणीत आला आहे. डेअरी उद्योगाला आंतरराष्ट्रीय बाजारात तग धरता यावा, यासाठी केंद्राने आयात शुल्कवाढ आणि निर्यात अनुदान यातून दिलासा देण्याचा प्रयत्न केला आहे. देशाच्या एकूण डेअरी पदार्थ आयातीमध्ये निवळीचा वाटा ७४.८९ टक्के आहे. सध्या आंतरराष्ट्रीय बाजारात निवळीचे दर कमी असल्याने मोठ्या प्रमाणात आयात होत आहे. निवळीच्या आयातीमध्ये वर्षनिहाय ६५.३८ टक्के वाढ झाली आहे. २०१८ मध्ये १६.९९ दशलक्ष टन निवळीची आयात झाली आहे. निवळीच्या आयात शुल्कात ३० टक्क्यांवरून ४० टक्क्यांपर्यंत वाढ करून केंद्राने आयातीवर निर्बंध घातला आहे, असेही इंडिया रेटिंगने म्हटले आहे. 

निर्यात अनुदान वाढीचा विचार
केंद्राने देशातील दूध पावडरचा साठा कमी करण्यासाठी निर्यात अनुदानात सात टक्क्यांवरून १० टक्क्यांपर्यंत वाढ केली आहे. परंतु आंतरराष्ट्रीय बाजारात दर खूपच कमी असल्याने केंद्र सरकार हे अनुदान २० टक्क्यांपर्यंत वाढविण्याचा विचार करत आहे. परंतु भारताने अनुदान देऊन दूध पावडरची मोठ्या प्रमाणात निर्यात केल्यास आंतरराष्ट्रीय बाजारात पुरवठा वाढेल. येथे आधीच दर उत्पादन खर्चाच्या खूपच कमी आहे आणि भारताचा पुरवठा वाढल्यास दर आणखी कमी होतील, असेही इंडिया रेटिंगने नमूद केले आहे.

इतर अॅग्रो विशेष
महाराष्ट्राची सिंचनक्षमता आता 40 लाख...मुंबई - शेतीयोग्य जमिनीतील केवळ 18 टक्‍के...
देशात ऊस लागवड 51.9 लाख हेक्टरवरनवी दिल्ली ः मागील वर्षी अतिरिक्त साखर...
देशातील कृषी संशोधन व्यवस्था खिळखिळी...पुणे: केंद्र सरकारने देशातील १०३ पैकी ६१...
मराठवाड्यात ३५ टक्के खरिप पीककर्ज वाटपऔरंगाबाद : मराठवाड्यात खरीप पीककर्ज वाटप...
सुधारित तंत्राद्वारे केली केळी शेती...ब्राह्मणपुरी (ता. शहादा, जि. नंदुरबार) येथील...
पाणी अडवले, पाणी जिरवले पाण्याचे संकट...नांदेड जिल्ह्यातील तालुक्याचे ठिकाण असलेल्या...
राज्यात पाच कीटकनाशके विक्रीला दोन...अकोलाः राज्यात कीटकनाशक फवारणीद्वारे विषबाधा...
उत्तर महाराष्ट्र, उत्तर कोकणात...पुणे : बंगालच्या उपसागरातील ‘दाये’ चक्रीवादळाने...
अकोला कृषी विद्यापीठात ड्रोनद्वारे...नागपूर ः ड्रोनद्वारे फवारणीचा राज्यातील पहिला...
विदर्भात आज अतिवृष्टीचा इशारा पुणे ः बंगालच्या उपसागरात तयार झालेल्या कमी दाब...
राज्यातील १७ जिल्हे दुष्काळाच्या छायेतमुंबई ः राज्यात मॉन्सूनचे आगमन झाल्यानंतर अनेक...
प्रयत्नवादातून उभारलेला बेकर्स वेव्ह...वडगाव मावळ तालुक्यातील (जि. पुणे) दिवड येथील...
चीनसह बांगलादेशची कापूस आयात वाढणारजळगाव ः देशात आॅगस्टअखेर ११२ लाख हेक्‍टरवर...
भाजीपाला शेतीसह कापूस बीजोत्पादनातील...भाजीपाला पिके तसेच कापूस बीजोत्पादन या पद्धतीतून...
मिर्झापूर ः साखळी शेततळ्यांचे गाव‘मागेल त्याला शेततळे` योजनेअंतर्गत मिर्झापूर (ता...
इजा झाल्यानंतर वनस्पती पाठवतात धोक्याचा...जेव्हा वनस्पतींना इजा होते, त्या वेळी वनस्पतीच्या...
ठिबक नोंदणीवरील विक्रेत्यांच्या...नागपूर  ः ठिबक नोंदणीवरील विक्रेत्यांच्या...
कमी दाब क्षेत्राचे निर्माण; पावसाच्या...पुणे   : बंगालच्या उपसागरात कमी दाबाचे...
पावसाने ताण दिल्यामुळे खरीप धोक्यातपुणे ः राज्यात काही ठिकाणी परतीच्या पावसाने हजेरी...
चांदक-गुळूंब अोढा जोडप्रकल्पाने साधली...सातारा जिल्ह्यातील चांदक-गुळुंब (ता. वाई) हा ओढा...