agriculture news in marathi, India works on Counter trade policy with Iran | Agrowon

तेल द्या आणि तांदूळ घ्या; भारताकडून 'काउंटर ट्रेड'चा पर्याय
प्राची चितळे जोशी
सोमवार, 15 ऑक्टोबर 2018

अमेरिकेच्या डॉलरच्या तुलनेत भारतीय रुपया दररोज घसरत चालला आहे. पैशाच्या रूपात व्यवहार करण्याला काही पर्याय सापडतो का हे शोधण्यात सध्या आपले सरकार व्यस्त आहे. पूर्वीच्या काळी लोक वस्तूंची अदलाबदल करत असत (बार्टर सिस्टिम). आधुनिक काळात त्याला `काउंटर ट्रेड` असे म्हटले जाते. बरेचसे देश या पर्यायाचा वापर करताना दिसत आहेत. डॉलरच्या तुलनेत आपला रुपया घसरू नये म्हणून हा पर्याय तितकासा योग्य नसला तरी याचा स्वीकार होताना दिसतोय. भारताने तांदळाच्या रूपात या काउंटर ट्रेडचा करार युनियन ऑफ सोव्हिएत सोशलिस्ट रिपब्लिक्स (यूएसएसआर) सोबत केला होता.

अमेरिकेच्या डॉलरच्या तुलनेत भारतीय रुपया दररोज घसरत चालला आहे. पैशाच्या रूपात व्यवहार करण्याला काही पर्याय सापडतो का हे शोधण्यात सध्या आपले सरकार व्यस्त आहे. पूर्वीच्या काळी लोक वस्तूंची अदलाबदल करत असत (बार्टर सिस्टिम). आधुनिक काळात त्याला `काउंटर ट्रेड` असे म्हटले जाते. बरेचसे देश या पर्यायाचा वापर करताना दिसत आहेत. डॉलरच्या तुलनेत आपला रुपया घसरू नये म्हणून हा पर्याय तितकासा योग्य नसला तरी याचा स्वीकार होताना दिसतोय. भारताने तांदळाच्या रूपात या काउंटर ट्रेडचा करार युनियन ऑफ सोव्हिएत सोशलिस्ट रिपब्लिक्स (यूएसएसआर) सोबत केला होता. तसेच अलीकडच्या काळात २०१२-२०१५ दरम्यान इराण तेल निर्बंधात अडकलेला होता तेव्हा इराणशीही हा करार करण्यात आला होता.

इराणला डॉलरच्या रूपात रक्कम देण्यास अमेरिकेने घातलेल्या बंदीवर मात करून ४ नोव्हेंबर २०१८ मध्ये भारत इराणसोबत काउंटर ट्रेडचा नवीन करार करणार आहे. २०१७-२०१८ मध्ये भारताची एकूण तेल आयात ही जवळजवळ १५५ दशलक्ष टन एवढी होती. त्या पैकी इराणकडून १६ % म्हणजेच जवळजवळ २३ दशलक्ष टन आणि व्हेनेझुएलाकडून ११% म्हणजे १८ दशलक्ष टनपेक्षा जास्त तेलाची आयात आपण केली.
इराक, सौदी अरेबिया आणि इराण नंतर व्हेनेझुएला हा देश आपल्या देशाची तेलाची गरज भागवतो. या देशाची अर्थव्यवस्था आणि बॉलिवर चलन संपूर्णपणे ढासळले आहे. ते इतक्या मोठ्या प्रमाणात ढासळले की तेथील सरकारने सर्वप्रथम स्वतंत्र असे पेट्रो नावाचे क्रिप्टो-चलन चालू केले. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (आरबीआय) क्रिप्टो-चलनांविरूद्ध आहे आणि भारत अन्न व औषधांच्या बदल्यात तेल पुरवठा करण्यासाठी व्हेनेझुएलाशी देखील करार करू शकतो.

भारताने जर दुसऱ्या देशांबरोबर अशाप्रकारचा व्यवहार केला अथवा डॉलरची उपेक्षा केली तर अमेरिका ते कधीही सहन करणार नाही. असे असले तरी आपण आपल्या फायद्याचा विचार करायला हवा. कमजोर देश, विशेषतः भरपूर तेलसाठा असलेले किंवा अमेरिकेच्या मर्जीत नसणारे देश यांच्यासोबत आपण देवाण-घेवाणीचे व्यवहार केले पाहिजेत. रशिया या व्यवहारासाठी सहज तयार होऊ शकतो. परंतु याची काळी बाजू अशी आहे की या सर्व देशांनी तेलाच्या बदल्यात फक्त तांदळाचीच मागणी केली तर आपली अवस्था अक्षरशः आगीतून फुफाट्यात अशी होईल. आम्ही तेलाच्या आयातीसाठी पैशाच्या बदल्यात तांदळाची अदलाबदल केली तर तांदळाच्या किमती आपल्या देशात वाढतील. इराणने तेलाची किंमत वाढवली आहे. त्यामुळे तेलाची आयात करण्यासाठी तांदळाची अदलाबदल ही गोष्ट तशी कठीण वाटतेय. हा व्यवहार आतबट्ट्याचा तर होणार नाही ना अशी शंका येऊ लागली आहे.

इंडियन ऑइल कॉर्पोरेशन (आयओसी) कडे निधीची वानवा आहे. मोठ्या प्रमाणात तांदळाचे उत्पादन करण्यासाठी सरकार उत्तेजन देऊ शकते. आयओसीला अचानकपणे शेतीमध्ये उडी घेणे अशक्य आहे. त्यासाठी लागणारे कौशल्य, संसाधने आणि जमीन त्वरित मिळणे दुरापास्त आहे. मॅक्डोनाल्डने ज्याप्रमाणे शेतकऱ्यांशी बटाटा आणि टोमॅटोची लागवड आणि पुरवठा करण्याचा करार केला आहे त्याप्रमाणे कंत्राटी शेती केली तर तांदळाच्या बाबतीत भारताची स्थिती सक्षम होईल. तेलाची आयात करण्यासाठी निधी म्हणून डॉलरकडे पाहण्यापेक्षा हे जरा सोपे पडेल. जर मॅक्डोनाल्डस अशा कराराद्वारे वेळेवर आणि ठरलेल्या किमतीत माल मिळवू शकतात तर आयओसीसुद्धा असे करार करून डॉलरच्या कचाट्यातून मुक्त होऊ शकते. गुणवत्तेचे सर्व निकष लावून या देवाणघेवाणीच्या व्यवहारात इतर अनेक वस्तूंचा सुद्धा सरकारने निश्चित विचार करावा.

इतर अॅग्रोमनी
कापूस, गवार बी आणि हरभऱ्याचे भाववाढीचे...या सप्ताहात गेल्या सप्ताहाच्या तुलनेने साखर वगळता...
हरभरा निर्यात, स्थानिक मागणीत वाढ या सप्ताहात गेल्या सप्ताहाच्या तुलनेने मका व गहू...
सीताफळाच्या मूल्यवर्धनातून घेतला...`उद्योगाच्या घरी, रिद्धीसिद्धी पाणी भरी`, अशी...
कापसाच्या भावात घसरणया सप्ताहात गेल्या सप्ताहाच्या तुलनेने गहू वगळता...
हलव्याच्या कार्यक्रमाने अर्थसंकल्पाची...नवी दिल्ली : नवीन वर्षाची सुरवात झाली की...
आयटीसीचे ‘ई चौपाल’ आता येणार मोबाईलवरग्रामीण भागाला डिजिटल करण्याच्या उद्देशाने दोन...
कृषिमालाच्या मूल्यवर्धनालाच खरे भविष्य...२०१८ मध्ये डॅनफॉस इंडिया या कंपनीने उत्तम असा...
वनशेतीसह आंतरपिके ठरतोय फायद्याचा सौदाशाश्वत उत्पादनासाठी पारंपरिक पिकांसोबत वनशेतीचा...
हरभऱ्याला वाढती मागणी या सप्ताहात गेल्या सप्ताहाच्या तुलनेने कापूस, गहू...
भात निर्यातीसाठी मागणीबरोबरच भूराजकीय...भारतीय भात निर्यातदारांच्या वाढीसाठी जागतिक...
मका, साखर, हळदीच्या भावात घसरणया सप्ताहात गेल्या सप्ताहाच्या तुलनेने सोयाबीन...
अर्थमंत्री जेटली १ फेब्रुवारीला...नवी दिल्ली : केंद्रातील मोदी सरकार त्यांच्या...
कापूस उद्योगाचे अमेरिका-चीनच्या...जळगाव : चीन व अमेरिकेत मागील नऊ महिन्यांपासून...
सातत्याने ताळेबंद तपासत शेती राखली...जळगाव जिल्ह्यातील नायगाव (ता. मुक्ताईनगर) येथील...
हळदीच्या निर्यात मागणीत वाढया सप्ताहात गेल्या सप्ताहाच्या तुलनेने सर्वच शेती...
हळदीच्या स्थानिक, निर्यात मागणीत वाढया सप्ताहात नाताळच्या सुटीमुळे आंतरराष्ट्रीय...
ग्राहकाला आधारसक्ती केल्यास 1 कोटींचा...नवी दिल्ली: दूरसंचार कंपन्यांकडून मोबाइल फोन...
युरियाची आयात ४२ लाख टनांवरनवी दिल्ली : भारताची चालू आर्थिक वर्षातील...
मका, हळद वगळता इतर शेतमालाच्या भावात वाढया सप्ताहात गेल्या सप्ताहाच्या तुलनेने कापूस व...
कांदा उत्पादकांना दिलासा देण्यासाठी...छत्तीसगड, मध्य प्रदेश आणि राजस्थानमध्ये...