agriculture news in marathi, insecticide ban in world sold in india, nagpur | Agrowon

अनेक कीटकनाशकांवर जगात बंदी; भारतात चांदी
विनोद इंगोले
मंगळवार, 17 ऑक्टोबर 2017

जगातील अनेक देशांत बंदी असलेल्या कीटकनाशकांचा वापर भारतात होतो. त्यासोबतच अशी कीडनाशके शिफारसीत नसतानासुद्धा कॉकटेल (मिश्र) करून वापरली जातात. विषबाधेसाठी अशाप्रकाराचा वापर कारण ठरत असताना अशा प्रकरणात बीटी तंत्रज्ञानावर दोष देणे संयुक्तिक ठरणार नाही.
- डॉ. केशव क्रांती, समन्वयक, आंतरराष्ट्रीय कापूस सल्लागार समिती, वॉशिंग्टन

नागपूर : मोनाक्रोटोफॉस हे जहाल कीटकनाशक आहे. त्यावर जगातील सुमारे ६० देशात बंदी आहे. विशेष म्हणजे शेजारच्या बांगलादेशनेदेखील यावर बंदी लादली आहे. भारतात भाजीपाल्यावर वापरण्यास मोनोक्रोटोफॉसला बंदी असली तरी उर्वरित क्षेत्रात वापर खुला आहे. तसेच ट्रायझोफॉस या कीडनाशकावर ४३ देशांत बंदी आहे. मिथोमेल हेदेखील बंदीच्या प्रतीक्षेत आहेत. अशी अनेक कीटकनाशके भारतात मोठ्या प्रमाणावर वापरली जात आहेत. एकप्रकारे जगात बंदी असलेल्या कीटकनाशकांची भारतात विक्री करून कंपन्या खोऱ्याने पैसे ओढत आहेत. सरकार मात्र कंपन्यांच्या दबावामुळे देशात लोकहिताचे निर्णय घेत नाही, असे सूत्रांचे म्हणणे आहे.

विशेष म्हणजे २००९ मध्ये भारताला अमेरिकेने अतीजहाल कीडनाशकासंदर्भात कळविले होते; त्या सूचनेकडे देखील दुर्लक्ष करण्यात आले. जागतिक आरोग्य संघटनेने वर्ग १- ब श्रेणीमध्ये या घातक कीडनाशकांचा समावेश केला आहे. परंतु, भारतात कंपन्यांच्या दबावापुढे असलेल्या सरकारकडून लोकहिताचे निर्णय घेतले जात नसल्याची चर्चा आहे. भारतात एका मोठ्या कीटकनाशक पुरवठादाराच्या दबावाखाली असलेल्या सरकारकडून या संदर्भाने निर्णय घेतले जात नसल्याचे सूत्रांनी म्हणणे आहे.

यवतमाळ जिल्ह्यात कापसावरील किडीचे नियंत्रण करताना तब्बल २२ शेतकऱ्यांचा मृत्यू झाला तर ५०० पेक्षा अधिक बाधीत झाले. इतक्‍या मोठ्या प्रमाणावर शेतकऱ्यांचे बळी गेल्यानंतर प्रशासनासह सारेच खडबडून जागे झाले. बीटी वाणांवर बोंडअळीचा वाढता प्रादुर्भाव चर्चेत आला. त्याचे नियंत्रण करतानाच शेतकऱ्यांचा मृत्यू झाल्याचे दावे सुरू झाले.

परंतु, हा सारा प्रकार दिशाभूल करण्यासारखा असल्याचे या क्षेत्रातील तज्ज्ञ सांगतात. बीटी कपाशीवर कीड आली त्यामागे अनेक कारणे असली तरी शेतकऱ्यांचा मृत्यू हा फवारणी दरम्यान झाला हे सत्यदेखील नाकारला येणार नाही. बीटीवरील किडीमुळे शेतकऱ्यांचा मृत्यू झाला का, तर या प्रश्‍नाचे उत्तर कोणीही नाही असेच देईल. मात्र कीडनाशकाच्या फवारणीचे हे सारे बळी ठरले असे म्हटले तर सारेच होकार देतील.

दिशाभूल करण्याचे प्रयत्न
यवतमाळ जिल्ह्यात कीटकनाशकांची फवारणी केल्यानंतर विषबाधेने २२ शेतकरी, मजुरांचा मृत्यू झाला. या प्रकरणात कीटकनाशकांचा दोष असताना सरसकट बीटी तंत्रज्ञानाला दोषी ठरवित नियोजनबद्धरीत्या दिशाभूल केली जात असल्याची चर्चा आहे. विशेष म्हणजे कापूस विषयाचे आंतरराष्ट्रीय तज्ज्ञ डॉ. केशव क्रांती यांनीदेखील त्यास दुजोरा दिला आहे.

 

इतर अॅग्रो विशेष
शेतकऱ्यांच्या वाढल्या ‘खरीप वेदना’पुणे : सोयाबीनचे कोसळेले भाव, तूर-मुगाची वेळेत न...
लोकभावनेच्या दबावामुळे कर्जमाफीत काही...नागपूर : कर्जबाजारी शेतकऱ्यांना दिवाळीआधी...
अखेर ‘डीबीटी’ धोरण जिल्हा परिषद सेस...पुणे  : राज्यात जिल्हा परिषदांमधील सेस...
साखर उद्योगाबाबत केंद्राशी वाटाघाटी करानागपूर : शेतकरी संघटना उसाला ३,५०० रुपयांची मागणी...
गोंदिया 11.5 अंशांवरपुणे : उत्तरेकडून थंड वारे वाहू लागले आहेत. याचा...
सरकारने शेतकऱ्यांचा विश्‍वासघात केला ः...औरंगाबाद: आलटून पालटून सत्ता भोगण्याचे सत्ताधारी...
भाजीपाला उत्पादकांचा धुक्‍यात घुसमटतोय...कोल्हापूर : गेल्या पंधरा दिवसांत भाजीपाल्याचे दर...
बदलत्या वातावरणामुळे द्राक्ष बागा...सांगली : जिल्ह्यातील द्राक्ष पट्ट्यात गेल्या तीन...
कोल्हापूरचे शिवसेना आमदार प्रकाश...नागपूर : छत्रपती शिवाजी महाराज शेतकरी सन्मान...
बोंडअळीग्रस्तांना मदतीसाठी रॅपरची अट...नागपूर ः बोंडअळी प्रादुर्भावग्रस्त शेतकऱ्यांना...
कीडरोग सर्व्हेक्षकांना टाकणार काळ्या...नागपूर : कीडरोग सर्व्हेक्षकांनी आपल्या विविध...
विदर्भासाठी कृषी विभागाचा ॲक्‍शन प्लॅननागपूर ः कापूस आणि सोयाबीन उत्पादक पट्टयात रेशीम...
मदतीअभावी राज्यातील सूतगिरण्यांना घरघर...सोलापूर ः कापसाचे वाढलेले दर, सरकारचे कुचकामी...
उसामध्ये योग्य प्रकारे करा मोठी बांधणीउसाची भरणी केल्यानंतर १ ते १.५ महिन्याने लहान...
उपक्रमशीलता असावी तर चांगदेवच्या...जळगाव जिल्ह्यातील चांगदेव गाव परिसरातील...
सेंद्रिय भाजीपाल्यासाठी थेट मिळवले...नागपूरचे रहिवासी असलेल्या सुनील कोंडे या...
अर्थकारण सुधारणारी तरुणाची एकात्मिक...एकात्मिक शेती पद्धतीचा अंगीकार केल्यानेच सराफवाडी...
कृषी आयुक्तालयातील दक्षता पथक प्रमुखाची...पुणे : राज्याच्या कृषी आयुक्तालयातील दक्षता...
थेट विक्री, प्रक्रियेतून फायदेशीर...दुग्ध व्यवसाय अत्यंत खर्चिक झाला आहे. केवळ...
धान, बोंड अळीग्रस्तांना मदत : पांडूरंग...नागपूर ः गुलाबी बोंड अळीमुळे २० जिल्ह्यांतील...