agriculture news in marathi, insecticide ban in world sold in india, nagpur | Agrowon

अनेक कीटकनाशकांवर जगात बंदी; भारतात चांदी
विनोद इंगोले
मंगळवार, 17 ऑक्टोबर 2017

जगातील अनेक देशांत बंदी असलेल्या कीटकनाशकांचा वापर भारतात होतो. त्यासोबतच अशी कीडनाशके शिफारसीत नसतानासुद्धा कॉकटेल (मिश्र) करून वापरली जातात. विषबाधेसाठी अशाप्रकाराचा वापर कारण ठरत असताना अशा प्रकरणात बीटी तंत्रज्ञानावर दोष देणे संयुक्तिक ठरणार नाही.
- डॉ. केशव क्रांती, समन्वयक, आंतरराष्ट्रीय कापूस सल्लागार समिती, वॉशिंग्टन

नागपूर : मोनाक्रोटोफॉस हे जहाल कीटकनाशक आहे. त्यावर जगातील सुमारे ६० देशात बंदी आहे. विशेष म्हणजे शेजारच्या बांगलादेशनेदेखील यावर बंदी लादली आहे. भारतात भाजीपाल्यावर वापरण्यास मोनोक्रोटोफॉसला बंदी असली तरी उर्वरित क्षेत्रात वापर खुला आहे. तसेच ट्रायझोफॉस या कीडनाशकावर ४३ देशांत बंदी आहे. मिथोमेल हेदेखील बंदीच्या प्रतीक्षेत आहेत. अशी अनेक कीटकनाशके भारतात मोठ्या प्रमाणावर वापरली जात आहेत. एकप्रकारे जगात बंदी असलेल्या कीटकनाशकांची भारतात विक्री करून कंपन्या खोऱ्याने पैसे ओढत आहेत. सरकार मात्र कंपन्यांच्या दबावामुळे देशात लोकहिताचे निर्णय घेत नाही, असे सूत्रांचे म्हणणे आहे.

विशेष म्हणजे २००९ मध्ये भारताला अमेरिकेने अतीजहाल कीडनाशकासंदर्भात कळविले होते; त्या सूचनेकडे देखील दुर्लक्ष करण्यात आले. जागतिक आरोग्य संघटनेने वर्ग १- ब श्रेणीमध्ये या घातक कीडनाशकांचा समावेश केला आहे. परंतु, भारतात कंपन्यांच्या दबावापुढे असलेल्या सरकारकडून लोकहिताचे निर्णय घेतले जात नसल्याची चर्चा आहे. भारतात एका मोठ्या कीटकनाशक पुरवठादाराच्या दबावाखाली असलेल्या सरकारकडून या संदर्भाने निर्णय घेतले जात नसल्याचे सूत्रांनी म्हणणे आहे.

यवतमाळ जिल्ह्यात कापसावरील किडीचे नियंत्रण करताना तब्बल २२ शेतकऱ्यांचा मृत्यू झाला तर ५०० पेक्षा अधिक बाधीत झाले. इतक्‍या मोठ्या प्रमाणावर शेतकऱ्यांचे बळी गेल्यानंतर प्रशासनासह सारेच खडबडून जागे झाले. बीटी वाणांवर बोंडअळीचा वाढता प्रादुर्भाव चर्चेत आला. त्याचे नियंत्रण करतानाच शेतकऱ्यांचा मृत्यू झाल्याचे दावे सुरू झाले.

परंतु, हा सारा प्रकार दिशाभूल करण्यासारखा असल्याचे या क्षेत्रातील तज्ज्ञ सांगतात. बीटी कपाशीवर कीड आली त्यामागे अनेक कारणे असली तरी शेतकऱ्यांचा मृत्यू हा फवारणी दरम्यान झाला हे सत्यदेखील नाकारला येणार नाही. बीटीवरील किडीमुळे शेतकऱ्यांचा मृत्यू झाला का, तर या प्रश्‍नाचे उत्तर कोणीही नाही असेच देईल. मात्र कीडनाशकाच्या फवारणीचे हे सारे बळी ठरले असे म्हटले तर सारेच होकार देतील.

दिशाभूल करण्याचे प्रयत्न
यवतमाळ जिल्ह्यात कीटकनाशकांची फवारणी केल्यानंतर विषबाधेने २२ शेतकरी, मजुरांचा मृत्यू झाला. या प्रकरणात कीटकनाशकांचा दोष असताना सरसकट बीटी तंत्रज्ञानाला दोषी ठरवित नियोजनबद्धरीत्या दिशाभूल केली जात असल्याची चर्चा आहे. विशेष म्हणजे कापूस विषयाचे आंतरराष्ट्रीय तज्ज्ञ डॉ. केशव क्रांती यांनीदेखील त्यास दुजोरा दिला आहे.

 

इतर अॅग्रो विशेष
झळा दुष्काळाच्या : शेतशिवार सुने......झळा दुष्काळाच्या ः जिल्हा औरंगाबाद गरज...
पाण्याचे राजकारण कोणीही करणार नाही ः...पुणे: राज्यातील गावा-गावांतील सामान्‍य...
नाशिकच्या आठ तालुक्यांत दुष्काळाचे संकटनाशिक : जुलैच्या पहिल्या आठवड्यात पीकपेरणी करून...
कृषी 'सेवापुलिंग'चे सर्व आदेश रद्दपुणे : कृषी खात्यातील काही महाभागांनी राज्य शासन...
भाताच्या खोडकिडी ल्यूर पाकिटात...चंद्रपूर ः भातावरील खोडकिडीचे पतंग आकर्षित व्हावे...
ग्रामपंचायतींमध्ये पीकनिहाय कृषी संदेश...पुणे: बोंड अळी तसेच पावसाचा खंड असल्यामुळे...
शेतकरी नवराच हवा गं बाई... कोल्हापूर : ‘शेतकरी नवरा नको गं बाई’ म्हणून...
कोकण, मध्य महाराष्ट्राच्या दक्षिण भागात...पुणे : कोकणाच्या सिंधुदुर्ग, रत्नागिरी, मध्य...
‘एमएसीपी’चे फलित काय ?पुणे : जागतिक बॅंकेकडून सुमारे ४५० कोटी रुपयांचे...
एकशेपंचवीस प्रकारच्या देशी बियाणांचा...काळा गहू, काळा हुलगा, लाल उडीद, पांढरे कारळे, साठ...
स्वादयुक्त, निर्यातक्षम आंबेमोहोर...निमझरी (जि. धुळे) येथील मच्छिंद्र, छगन आणि...
केरळला १०० कोटींची मदतकोची : केरळमधील पूरग्रस्त भागाची आज हवाई...
वानरांचा बंदोबस्त करणार कसा? माकडे आणि वानरे हजारो वर्षांपासून जंगलामध्ये,...
योजना चांगली, पण...हा य व्होल्टेज डिस्ट्रिब्युशन सिस्टिम (एचव्हीडीएस...
क्रॉपसॅप निरीक्षणाला अधिकाऱ्यांचा ‘खो'नागपूर ः क्रॉपसॅप प्रकल्पाअंतर्गत आठवड्यातून दोन...
‘दीडपट हमीभाव’प्रश्‍नी जनहित याचिकामुंबई: केंद्र सरकारने खरीप हंगामासाठी शेतीमालाला...
मॉन्सूनच्या काळात ७१८ जणांचा मृत्यूनवी दिल्ली ः देशात यंदाच्या माॅन्सूच्या काळात...
मराठवाड्यातील प्रकल्पांमधील पाणीसाठा...औरंगाबाद : पावसाळा सुरू असला तरी पाऊसच पडत...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात मुसळधारेचा अंदाजपुणे : राज्यात दडी मारलेल्या पावसाला पुन्हा...
वर्धा जिल्ह्यात कपाशीवर बोंड अळीचा...वर्धा ः जून महिन्यात लागवड करण्यात आलेल्या कपाशी...