agriculture news in Marathi, lack of cold storage chain India bear loss at 440 billion dollar, Maharashtra | Agrowon

शीतगृह सुविधांअभावी ४४० अब्जांचा फटका
कोजेन्सिस वृत्तसेवा
गुरुवार, 26 ऑक्टोबर 2017

पायाभूत सुविधांचा अभाव, प्रशिक्षित कामगारांची कमतरता, मागासलेले तंत्रज्ञान आणि सतत खंडित होणारा वीजपुरवठा हे देशात शीतग्रह साखळीच्या पायाभूत सुविधा निर्माण करण्यातील मुख्य अडचणी आहेत.
- डी. एस. रावत, मुख्य सचिव, ‘असोचेम’

नवी दिल्ली  ः जगात दूध उत्पादनात भारत पहिल्या क्रमांकावर आहे. तर फळे आणि भाजीपाला उत्पादनात दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. मात्र, साठवण आणि शीतगृह सुविधांच्या अभावामुळे दरवर्षी भारतात एकूण उत्पादनाच्या ४० ते ५० टक्के दूध, फळे आणि भाजीपाला वाया जाताे किंवा खराब होतात. वाया जाणाऱ्या या उत्पादनांची किंमत ४४० अब्ज डाॅलरवर आहे, अशी माहिती ‘असोचेम-एमआरएसएस’च्या अभ्यास अहवालातून समोर आली आहे. 

‘‘भारतात ६,३०० साठवण सुविधा आहेत. यामध्ये केवळ ३०.१ दशलक्ष टन उत्पादन साठवण्याची क्षमता आहे. देशातील अतिनाशवंत एकूण उत्पादनाच्या फक्त ११ टक्के उत्पादन या सुविधांमध्ये साठविता येते,’’ असे अहवालात ‘असोचेम’चे मुख्य सचिव डी. एस. रावत यांनी म्हटले आहे.

‘‘देशात असलेल्या एकूण साठवण क्षमतेच्या सुविधांपैकी ६० टक्के सुविधा उत्तर प्रदेश, पश्चिम बंगाल, गुजरात आणि पंजाब या चार राज्यांमध्ये आहेत. दक्षिणेतील राज्यांमध्ये साठवण आणि शीतग्रह सुविधांचा मोठा अभाव आहे. दक्षिणेतील या राज्यांमध्ये उष्ण आणि दमट हवामान असते आणि त्यातच सुविधांच्या अभामुळे अतिनाशवंत असलेल्या उत्पादनांचे अधिकचे नुकसान होते.

देशात २०१६ मध्ये शीतग्रह साखळीचे १६७.२ अब्ज डॉलरचे मार्केट होते. त्यात वाढ होऊन २०२० पर्यंत २३४.५ अब्ज डॉलरपर्यंत पोचेल. सध्या देशात शीतग्रह साखळीमध्ये अनेक सकारात्मक बदल घडत आहेत. मात्र या सुविधा देण्यासाठी लागणारा मोठा खर्च हे या क्षेत्राच्या मागासलेपणाचे एक कारण आहे, असे या अहवालात म्हटले आहे.

‘‘देशातील किरकोळ विक्रेते (किराणा दुकाने) मोठ्या प्रमाणात आहेत. २०१२ मध्ये ५०० अब्ज डॉलर असणारी त्यांची उलाढाल २०२० मध्ये ८४७.९ अब्ज डॉलरपर्यंत जाणार आहे. या क्षेत्रातील व्यापाऱ्यांना अन्नधान्य जमा करणे, साठवण आणि वाहतूक या तीन गोष्टींवर जास्त खर्च करावा लागतो. शीतग्रह साखळी विकसित केल्यास या क्षेत्रातील लोकांना याचा मोठा फायदा होईल,’’ असेही रावत यांनी म्हटले आहे. 

सरकारने या बाबतीत काही प्रमाणात पावले उचलत राष्ट्रीय शीतग्रह साखळी विकास केंद्राच्या माध्यमातून काम केले आहे. या क्षेत्रात सरकारने १०० टक्के परकी गुंतवणुकीस मान्यताही दिली आहे. 

तंत्रज्ञानाचा वापर सोयीस्कर
अतिनाशवंत पदार्थांच्या शीतग्रह साखळीत जीपीएस तंत्रज्ञान आणि सेन्सर यांसारख्ये तंत्रज्ञान फायदेशीर ठरेल. याद्वारे तापमान आणि नाशवंत उत्पादने वाहतूक करणाऱ्या वाहनांची माहिती मिळेल. अनेक विकसित देशांमध्ये नाशवंत पदार्थांचे नुकसान या तंत्रज्ञनांच्या वापरामुळे कमी करण्यात यश आले आहे. तंत्रज्ञानाच्या वापरामुळे शीतग्रह हाताळणीचा खर्चही काही प्रमाणात कमी होतो.   
 

इतर अॅग्रो विशेष
गोड धाटाच्या ज्वारीपासून इथेनॉल नव्हे,...सध्या पेट्रोलसाठी पर्याय म्हणून इथेनॉल...
पिकते तिथेच करा प्रक्रियाहरितक्रांतीच्या काळात देशात साधनसंपत्ती विपुल...
कापूस गाठींचे देशांतर्गत उत्पादन घटणारजळगाव ः कापूस हंगामाच्या दुसऱ्या टप्प्यात...
दुष्काळप्रश्नी विरोधकांचा राज्य सरकारवर...मुंबई : दुष्काळी भागातील शेतकऱ्यांना तातडीने मदत...
वादळी पावसाचा दणकापुणे : कोल्हापूर, सातारा, सांगली जिल्ह्यांत...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात आजही पावसाची...पुणे : पावसाला पोषक हवामान असल्याने राज्यात...
पुरवणी मागण्या : दुष्काळग्रस्तांच्या...मुंबई : हिवाळी अधिवेशनाच्या पहिल्याच दिवशी...
राज्यातील ७४ पाणलोट क्षेत्रांमध्ये अधिक...पुणे  : यंदा कमी पाऊस झाल्याने भूजल...
आयटी क्षेत्रातील नोकरीपेक्षा हिरव्या...शेतीतील विविध संकटांमुळे युवक शेती सोडून नोकरी,...
नवे काश्मीर घडवणारे ‘बसेरा- ए- तबस्सुम'अधिक कदम या कोसेगव्हाण (ता. श्रीगोंदा, जि. नगर)...
पर्यायी चाऱ्यासाठी काटे विरहित निवडूंगमुरमाड, कुरण जमिनी, वालुकामय जमिनी तसेच शेती बांध...
ऊसतोडणीचे काम थांबवले शेतीतून नवी उमेद...शिरूर कासार (जि. बीड) या दुष्काळी तालुक्‍यातील...
दुष्काळी परिस्थितीतून जनतेला बाहेर...पंढरपूर : राज्यातील दुष्काळी परिस्थितीतून जनतेला...
पडला सत्याचा दुष्काळ, बहू झाला घोळराज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी २३...
चारा नियोजनातील ‘दुष्काळ’राज्यात आजपासून हिवाळी अधिवेशन सुरू होणार आहे....
मोहोळमध्ये ‘हुमणी‘ने १७ हजार एकरांचे...मोहोळ, जि. सोलापूर : तालुक्‍यातील सात महसुली...
पॉलिथिन पिशव्यांचा वापर थांबविण्याचे...पुणे   : राज्यातील कृषी तसेच वन विभागातील...
ढगाळ हवामानामुळे थंडी गायब; आजही...पुणे : अरबी समुद्रात असलेल्या तीव्र कमी दाब...
तमिळनाडूच्या धर्तीवर मराठा समाजाला...मुंबई : मूळ आरक्षणाला धक्का न लावता तमिळनाडूच्या...
ब्लॉक प्रिंटिंग व्यवसायातून आर्थिक...पूर्व विदर्भातील भंडारा, वर्धा या जिल्ह्यांत...