agriculture news in Marathi, lack of cold storage chain India bear loss at 440 billion dollar, Maharashtra | Agrowon

शीतगृह सुविधांअभावी ४४० अब्जांचा फटका
कोजेन्सिस वृत्तसेवा
गुरुवार, 26 ऑक्टोबर 2017

पायाभूत सुविधांचा अभाव, प्रशिक्षित कामगारांची कमतरता, मागासलेले तंत्रज्ञान आणि सतत खंडित होणारा वीजपुरवठा हे देशात शीतग्रह साखळीच्या पायाभूत सुविधा निर्माण करण्यातील मुख्य अडचणी आहेत.
- डी. एस. रावत, मुख्य सचिव, ‘असोचेम’

नवी दिल्ली  ः जगात दूध उत्पादनात भारत पहिल्या क्रमांकावर आहे. तर फळे आणि भाजीपाला उत्पादनात दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. मात्र, साठवण आणि शीतगृह सुविधांच्या अभावामुळे दरवर्षी भारतात एकूण उत्पादनाच्या ४० ते ५० टक्के दूध, फळे आणि भाजीपाला वाया जाताे किंवा खराब होतात. वाया जाणाऱ्या या उत्पादनांची किंमत ४४० अब्ज डाॅलरवर आहे, अशी माहिती ‘असोचेम-एमआरएसएस’च्या अभ्यास अहवालातून समोर आली आहे. 

‘‘भारतात ६,३०० साठवण सुविधा आहेत. यामध्ये केवळ ३०.१ दशलक्ष टन उत्पादन साठवण्याची क्षमता आहे. देशातील अतिनाशवंत एकूण उत्पादनाच्या फक्त ११ टक्के उत्पादन या सुविधांमध्ये साठविता येते,’’ असे अहवालात ‘असोचेम’चे मुख्य सचिव डी. एस. रावत यांनी म्हटले आहे.

‘‘देशात असलेल्या एकूण साठवण क्षमतेच्या सुविधांपैकी ६० टक्के सुविधा उत्तर प्रदेश, पश्चिम बंगाल, गुजरात आणि पंजाब या चार राज्यांमध्ये आहेत. दक्षिणेतील राज्यांमध्ये साठवण आणि शीतग्रह सुविधांचा मोठा अभाव आहे. दक्षिणेतील या राज्यांमध्ये उष्ण आणि दमट हवामान असते आणि त्यातच सुविधांच्या अभामुळे अतिनाशवंत असलेल्या उत्पादनांचे अधिकचे नुकसान होते.

देशात २०१६ मध्ये शीतग्रह साखळीचे १६७.२ अब्ज डॉलरचे मार्केट होते. त्यात वाढ होऊन २०२० पर्यंत २३४.५ अब्ज डॉलरपर्यंत पोचेल. सध्या देशात शीतग्रह साखळीमध्ये अनेक सकारात्मक बदल घडत आहेत. मात्र या सुविधा देण्यासाठी लागणारा मोठा खर्च हे या क्षेत्राच्या मागासलेपणाचे एक कारण आहे, असे या अहवालात म्हटले आहे.

‘‘देशातील किरकोळ विक्रेते (किराणा दुकाने) मोठ्या प्रमाणात आहेत. २०१२ मध्ये ५०० अब्ज डॉलर असणारी त्यांची उलाढाल २०२० मध्ये ८४७.९ अब्ज डॉलरपर्यंत जाणार आहे. या क्षेत्रातील व्यापाऱ्यांना अन्नधान्य जमा करणे, साठवण आणि वाहतूक या तीन गोष्टींवर जास्त खर्च करावा लागतो. शीतग्रह साखळी विकसित केल्यास या क्षेत्रातील लोकांना याचा मोठा फायदा होईल,’’ असेही रावत यांनी म्हटले आहे. 

सरकारने या बाबतीत काही प्रमाणात पावले उचलत राष्ट्रीय शीतग्रह साखळी विकास केंद्राच्या माध्यमातून काम केले आहे. या क्षेत्रात सरकारने १०० टक्के परकी गुंतवणुकीस मान्यताही दिली आहे. 

तंत्रज्ञानाचा वापर सोयीस्कर
अतिनाशवंत पदार्थांच्या शीतग्रह साखळीत जीपीएस तंत्रज्ञान आणि सेन्सर यांसारख्ये तंत्रज्ञान फायदेशीर ठरेल. याद्वारे तापमान आणि नाशवंत उत्पादने वाहतूक करणाऱ्या वाहनांची माहिती मिळेल. अनेक विकसित देशांमध्ये नाशवंत पदार्थांचे नुकसान या तंत्रज्ञनांच्या वापरामुळे कमी करण्यात यश आले आहे. तंत्रज्ञानाच्या वापरामुळे शीतग्रह हाताळणीचा खर्चही काही प्रमाणात कमी होतो.   
 

इतर अॅग्रो विशेष
जिरायती शेती विकासातून थांबेल स्थलांतरमराठवाडा आणि विदर्भ विभागातील जिरायती शेतकरी...
संभ्रम दूर करामागील खरीप हंगामात चांगल्या पाऊसमानाच्या...
मुद्रा योजनेच्या १० लाखांपर्यंतच्या...कोल्हापूर : तरुणांना स्वावलंबी आणि आत्मनिर्भर...
रब्बीचा ६१.८ दशलक्ष हेक्टरवर पेरानवी दिल्ली ः भारतातील रब्बी क्षेत्रात यंदा गेल्या...
प्रशिक्षणांना दांड्या मारणाऱ्या...अकोला : अधिकारी, कर्मचाऱ्यांची कार्यक्षमता...
ठिबक अनुदानासाठी ७६४ कोटींचा निधीपुणे: राज्यात ठिबक संच बसविलेल्या शेतकऱ्यांना...
मराठवाड्यात ४३ टक्‍के जमीन चुनखडऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील जमिनीचा पोत दिवसेंदिवस...
दशकातील सर्वांत मोठ्या कापूस आयातीचे...जळगाव ः महाराष्ट्रासह काही प्रमुख कापूस उत्पादक...
कांदा निर्यात मूल्यात १५० डॉलरने कपातनवी दिल्ली : केंद्र सरकारने कांद्यावरील...
जमीन आरोग्यपत्रिकांसाठी एप्रिलपासून '...पुणे ः महाराष्ट्रात सुरू असलेल्या जमीन...
फक्त फळ तुमचे, बाकी सारे मातीचे..! नैसर्गिक शेतीचे प्रणेते म्हणून संपूर्ण...
असा घ्यावा मातीचा नमुना मातीचा नमुना तीन ते चार वर्षांनंतर एकदा घेतला...
हिरवळीच्या खतांवर भर द्या : सुभाष शर्मायवतमाळ येथील सुभाष शर्मा यांच्याकडे वीस एकर शेती...
कापूस आयात शुल्कवाढीचा विचारमुंबई ः केंद्र सरकारने देशांतर्गत शेतमालाचे दर...
कृषी संजीवनी प्रकल्पाचे एक पाऊल पुढेमुंबई : विदर्भ, मराठवाडा आणि खारपाण पट्ट्यातील ५,...
कृषी, घरगुती पाणी वापर दरात १७ टक्के...मुंबई: महाराष्ट्र जलसंपत्ती नियमन प्राधिकरणाने...
फळबागेचे फुलले स्वप्न‘माळरानात मळा फुलला पाहिजे` हे वडिलांचे वाक्‍य...
नांदूरमध्यमेश्वरच्या पक्षी महोत्सवास...नाशिक : महाराष्ट्रातील भरतपूर म्हणून ओळखले जाणारे...
रसायन विरहित फायद्याची शेती शक्य भारतात आज नेमकी सेंद्रिय व नैसर्गिक शेती...
राज्यातील जमिनीत जस्त, लोह, गंधक,...डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाच्या मृद...