agriculture news in Marathi, leave extra production for soil health, Maharashtra | Agrowon

जमिनीच्या अारोग्यासाठी अधिक उत्पादनाला दिली बगल
गोपाल हागे
गुरुवार, 1 फेब्रुवारी 2018

मी पारंपरिकतेला अाधुनिकतेची जोड देत शेती करीत अाहे. अाज माझी माती जिवंत अाहे. सेंद्रिय कर्ब टिकून अाहे. यामुळे प्रत्येक पीक रासायनिक खताला प्रतिसाद देते. माझी ही शेती काळसुसंगत तसेच बदलत्या वातावरणाला पोषक बनली अाहे. शेतीतील उत्पादनात सातत्य टिकून अाहे आणि हेच मला अधिक महत्त्वाचे वाटते.
- गणेशराव नानोटे, निंभारा, ता. बार्शी टाकळी
 

अकोला ः शेतीत किती पिके घ्यावीत व उत्पादन किती काढावे, याबाबत प्रत्येक शेतकऱ्यांमध्ये मतभिन्नता असू शकते. मात्र मातीची सुपीकता जपायला हवी, यावर अाता शेतकरी, शेतीत काम करणारे तज्ज्ञ अशा सर्वांमध्ये एकमत होऊ लागले अाहे. रासायनिक खतांच्या वापरामुळे जमिनीची सुपीकता धोक्यात अालेली असून, सध्याच्या बदलत्या वातावरणात मातीचे अारोग्य हा चर्चेचा विषय झाला अाहे. काळाची ही पावले बार्शीटाकळी तालुक्यातील निंभारा येथील गणेशराव नानोटे नावाच्या शेतकऱ्याने खूप वर्षांअाधी अोळखली.

अाधुनिक तंत्रज्ञानाची कास धरणारा हा शेतकरी पारंपरिक शेतीला अाधुनिकतेची जोड तर देत अाहेच; शिवाय जमिनीची सुपीकता जोपासण्यासाठी अधिक उत्पादनाची अाससुद्धा धरत नाही. अधिकाधिक उत्पादनाचा हव्यास सोडून मातीचे अारोग्य जपण्यासाठी सातत्याने धडपडत असतो. त्यामुळेच अाज या शेतकऱ्याच्या शेतात कुठेही तुम्हाला .७० ते .९० पर्यंत सेंद्रिय कर्ब मिळतो. पायांना जमीन भुसभुशीत लागत राहते.

 गणेशराव नानोटे हे कुटुंबाच्या ५० एकर शेतीचे व्यवस्थापन सांभाळतात. यातील ३० एकरांपर्यंत जमिनीत सिंचनाची सोय अाहे. दरवर्षी २० ते २५ एकरांत ते बीटी कपाशी घेतात. उर्वरित शेतात सोयाबीन, तूर, मूग, हळद, कांदा अशी पिके घेतात. शेती करताना त्यांनी पारंपरिक अाणि प्रगत याचा सुरेख संगम साधला अाहे. शेतीतून केवळ उत्पादन काढायचे नाही, तर शेतीलाही पोषक द्रवे दिली पाहिजेत, असे त्यांचे स्पष्ट मत अाहे.

एक-दोन वर्षे अधिकाधिक उत्पादन काढायचे व नंतर जमिनीचा पोत बिघडला की उत्पादन कमी होत जाते, असा अनेकांचा अनुभव अाहे. नेमकेच अापल्याला होऊ द्यायचे नाही, यासाठी नानोटे यांनी अापली काही तत्त्वे ठरवून घेतली. 

एका वर्षी भरमसाठ उत्पादन अाणि दुसऱ्या वर्षी काहीच नाही, असे न होऊ देता शेतीतील उत्पादनात सातत्य कसे राहील यासाठी प्रयत्न करीत असतात. अाज उपलब्ध बियाणे, रासायनिक खते, तंत्रज्ञानाचा वापर करून अापण ३५ ते ४० क्विंटल कापूस उत्पादन करू शकतो, परंतु हे एक-दोन वर्षेच शक्य होऊ शकते. नंतर ही उत्पादकता कमी होत जाते, असे ते सांगतात.

त्यामुळेच बीटी कपाशीचे पीक घ्यायचे; परंतु ते ठरलेल्या काळात म्हणजे पाच ते साडेपाच महिने ठेवून नंतर उपटायचे. बीटी कपाशी अाल्यापासून हे तत्त्व त्यांनी सातत्याने पाळले. यामुळे दरवर्षी एकरी १२ ते १४ क्विंटल कापूस त्यांना होतो. शिवाय कपाशीचे पीक काढून ते कांदा, गहू अशा पिकांची लागवड करतात. 

शेतीतून घ्यायचे; शेतीलाच द्यायचे
गणेशराव नानोटे दरवर्षी जी पिके घेतात त्याचे संपूर्ण अवशेष जमिनीत गाडतात. कपाशी, तूर, सोयाबीन, मूग, उडीद, गहू, हरभरा या सर्व पिकांचे अवशेष, झाडांचा पालापाचोळा सर्व काही जमिनीत गाडतात. शेतातील तणसुद्धा बाहेर नेऊन न टाकता पिकात टाकतात. शेणखत टाकणे, शेळ्या-मेंढ्या बसविण्याचे काम केले जाते. दरवर्षी अशा पद्धतीने शेतीतील पिकांचे अवशेष, पालापाचोळा जमिनीत गाडल्याने जमिनीची सुपीकता वाढत गेली. रासायनिक खतांचा वापर करूनही या शेतीचा कर्ब .७० ते .९० पर्यंत असल्याचे ते सांगतात. पिकाला गरजेपुरतेच रासायनिक खते वापरतात. अापण सेंद्रिय शेती करीत नसल्याचे ते ठामपणे सांगतात. संपूर्ण रासायनिक नाही अाणि सेंद्रियसुद्धा नाही. यातील मध्यममार्ग साधला अाहे.

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
अकोला जिल्हा प्रशासन शेतकऱ्यांना देणार...अकोला ः देशात राबवल्या जात असलेल्या प्रधानमंत्री...
दक्षिण महाराष्ट्रातील कारखान्यांत ८०...सांगली/कोल्हापूर ः साखरेला दर नसल्याने निराश...
सीताफळाच्या योग्य जातींची करा लागवडमहाराष्ट्रात सीताफळाच्या झाडांचे काही नैसर्गिक...
उत्पादकांसाठी बेदाणा गोडसांगली ः यंदाच्या बेदाणा हंगामात बेदाण्याच्या...
केळी दरात किंचित सुधारणाजळगाव ः रावेर, यावलमध्ये केळीची आवक वाढलेली...
मका चार वर्षांतील नीचांकी पातळीवरनवी दिल्ली ः बजारात मका आवक वाढल्यांतर मागणी कमी...
कामाच्या अतिरिक्त ताणामुळे पणन संचालक...पुणे ः पणन संचालकपदी पूर्णवेळ नियुक्ती असताना...
​​राज्य सरकार राबविणार मधुमक्षिका मित्र...पुणे : शहरी भागात मधुमक्षिकांचे पोळे दिसले, की ते...
ग्रामस्वच्छता अभियानात प्रभाग, गटातून...नगर ः ग्रामीण भागात स्वच्छतेची व्यापी...
केसर आंबा पाडाला आलाय...औरंगाबाद : आपली चव, गंध आणि रूपाने ग्राहकांना...
बदल्या समुपदेशनानेच...पुणे : राज्याच्या कृषी विभागात समुपदेशनाने बदल्या...
अरबी समुद्रात चक्रीवादळाचे संकेतपुणे : ‘सागर’ चक्रीवादळापाठोपाठ अरबी समुद्रात...
पाणलोट, मृदसंधारण घोटाळ्याचा पर्दाफाशपुणे : कृषी खात्यातील पाणलोट व मृदसंधारण...
ब्राझील, थायलंडचा यंदा इथेनॉलकडे वाढता...कोल्हापूर : आंतरराष्ट्रीय बाजारात सर्वत्रच...
बारमाही भाजीपाला शेतीला नर्सरी...ब्राह्मणगाव (जि. नाशिक) येथील केवळ वाघ पूर्वी...
सुधारित तंत्राची मिळाली गुरुकिल्लीअकोला जिल्ह्याचे मुख्य उन्हाळी पीक कांद्याची...
भाराभर चिंध्या राज्यात १२७ वा पशुसंवर्धन दिन नुकताच साजरा...
मथुरेचं दूध का नासलं?राज्यात मे महिन्याचे तापमान यंदा नैसर्गिक आणि...
चिमुरड्याच्या कॅमेऱ्यात कैद आनंदी शेतकरीआपल्याकडील शेतकरी आनंदी असू शकतो का? उत्तर...
‘अ’तंत्र निकेतनपुरेसा अभ्यास आणि तयारीअभावी, यंत्रणेचा विरोध...