Agriculture News in Marathi, low organic carbon in the soil of marathwada region | Agrowon

मराठवाड्यातील जमिनीत सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण कमी
माणिक रासवे
मंगळवार, 5 डिसेंबर 2017
परभणी ः सेंद्रिय घटकांचा कमी वापर तसेच रासायनिक खतांच्या असंतुलित वापरामुळे मराठवाड्यातील जमिनीतील सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण गेल्या दहा वर्षांत कमी झाल्याचे आढळून आले आहे.
 
परिणामी जमिनीची सुपिकता कमी झाली असून, पिकांची उत्पादकता घटली आहे. मराठवाड्यातील शेतकरी सूक्ष्म अन्नद्रव्यांचा अत्यंत कमी वापर करतात. त्यामुळे शेतीमालाची प्रत खालावते. परिणामी कमी बाजार मिळतो, अशी माहिती वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठातील मृदाविज्ञान आणि कृषी रसायनशास्त्र विभागप्रमुख डाॅ. सय्यद ईस्माइल यांनी ‘अॅग्रोवन’शी बोलताना दिली.
 
परभणी ः सेंद्रिय घटकांचा कमी वापर तसेच रासायनिक खतांच्या असंतुलित वापरामुळे मराठवाड्यातील जमिनीतील सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण गेल्या दहा वर्षांत कमी झाल्याचे आढळून आले आहे.
 
परिणामी जमिनीची सुपिकता कमी झाली असून, पिकांची उत्पादकता घटली आहे. मराठवाड्यातील शेतकरी सूक्ष्म अन्नद्रव्यांचा अत्यंत कमी वापर करतात. त्यामुळे शेतीमालाची प्रत खालावते. परिणामी कमी बाजार मिळतो, अशी माहिती वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठातील मृदाविज्ञान आणि कृषी रसायनशास्त्र विभागप्रमुख डाॅ. सय्यद ईस्माइल यांनी ‘अॅग्रोवन’शी बोलताना दिली.
 
डाॅ. सय्यद म्हणाले, की पिकांच्या वाढीसाठी आवश्यक अन्नद्रव्यांच्या असंतुलित वापरामुळे गेल्या २० वर्षांत मराठवाड्यातील १२.८ टक्के जमीन नापिक झाली आहे. मराठवाड्यातील १७ ते १८ टक्के शेतजमीन खोल (भारी) आहे. ५७ टक्के जमीन मध्यम, तर उर्वरित जमीन उथळ (हलकी) आहे.
 
जमिनीमध्ये नत्र, स्फुरद, गंधक, जस्त, लोह, बोराॅन या सहा अन्नद्रव्यांची कमतरता आहे. सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण ०.७५ पेक्षा अधिक असल्यास पुरेसे असते; परंतु गेल्या दहा वर्षांत ते ०.५ पर्यंत कमी झाले आहे. सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण कमी झाल्यामुळे जमिनीची जलधारण क्षमता कमी झाली आहे.
 
पाण्याचा थोडा जरी ताण पडला तरी पिके सुकू लागतात. जिवाणूंची संख्या कमी झाल्यामुळे पिकांना पुरेशा प्रमाणात अन्नद्रव्ये मिळत नाहीत. जमिनीची सुपिकता कमी होण्यामागे अतिवृष्टीमुळे होणारी जमिनीची धूप, सेंद्रिय पदार्थांचा नगण्य वापर, रासायनिक खतांचा असंतुलित वापर, सूक्ष्म अन्नद्रव्यांचा तसेच हिरवळीच्या खतांचा अल्प वापर आदी कारणे आहेत. जमिनीतून अन्नद्रव्यांचा उपसा वाढला; परंतु त्या प्रमाणात अन्नद्रव्ये टाकली जात नाहीत. त्यामुळे जमिनिची सुपिकता टिकून राहिली नाही. धूप टाळण्यासाठी जलसंधारणाचे विविध उपाय करावे लागतील. 
 
सेंद्रिय अन्नघटक वाढविणे गरजेचे
जमिनिची सुपिकता वाढविण्यासठी सेंद्रिय अन्नघटक वाढविणे गरजेचे आहे. सेंद्रिय अन्नघटकांचे प्रमाण वाढविण्यासाठी हिरवळीचे खत, पालापाचोळ्याचे खत, पिकांचे अवशेष, गांडुळ खत, जैविक खते, साखर कारखान्यांतील ऊस मळीचा वापर केल्यास सेंद्रिय घटकांचे प्रमाण वाढून उत्पादकता वाढेल.
 
४३ टक्के जमिनी चुनखडीयुक्त
मराठवाड्यातील सरासरी ४३ टक्के जमिनी चुनखडीयुक्त आहेत. नांदेड जिल्ह्यात चुनखडीयुक्त जमिनीचे प्रमाण सर्वाधिक ७७ टक्के आहे, असे डाॅ. सय्यद यांनी सांगितले.
 
सुपीकता टिकवून ठेवण्यासाठी जमिनीतील अन्नद्रव्यांचे प्रयोगशाळेत पृथ्थकरण करून घेऊन त्यानुसार कमी असलेल्या अन्नद्रव्य घटकांचा वापर करावा. मुख्य अन्नद्रव्यांएवढीच सूक्ष्म अन्नद्रव्येदेखील महत्त्वाची आहेत. जमिनीचे आरोग्य सुधारण्यासाठी सेंद्रिय घटकांचे प्रमाण वाढविण्यावर भर देणे आवश्यक आहे.
- डाॅ. सय्यद ईस्माईल, विभागप्रमुख, मृदविज्ञान आणि कृषी रसायनशास्त्र, ‘वनामकृवि’, परभणी.

इतर ताज्या घडामोडी
पेरूबागेसाठी सघन लागवडीचे तंत्रपेरू बागेमध्ये उत्पादकता वाढवण्यासाठी सघन...
जळगाव बाजार समितीकडून आवाराबाहेर...जळगाव : फळे-भाजीपाला नियमनमुक्तीनंतर बाजार समिती...
जीएम ई. कोलाय जैवइंधननिर्मितीसाठी...जैवइंधनाच्या निर्मितीसाठी जनुकीय तंत्रज्ञानाने...
पुणे विभागात पाणीटंचाई वाढतेयपुणे : वाढत्या उन्हाबरोबरच पुणे विभागातील...
जळगाव जिल्ह्यातील पाणीटंचाई होतेय भीषणजळगाव  ः जिल्ह्यातील पश्‍चिम पट्ट्यात...
गनिमी काव्याने राष्ट्रीय किसान...नाशिक : राष्ट्रीय किसान महासंघातर्फे...
बीड जिल्ह्यात एक लाख क्विंटल तुरीचे...बीड  : शासनाने नाफेडमार्फत केलेल्या तूर...
पुणे जिल्ह्यात भात लागवडीसाठी...पुणे: जिल्ह्यातील भातपट्ट्यातील शेतकऱ्यांनी खरीप...
शिवसेना-भाजपच्या कुरघोडीने युतीवरचे...मुंबई : विधान परिषदेच्या सहा जागांसाठी राज्यातील...
पीककर्ज वाटप सुरू करण्याची स्वाभिमानीची...परभणी : उत्पादनात घट आल्यामुळे तसेच...
सांगली जिल्ह्यात पाणीटंचाई वाढलीसांगली : जिल्ह्यातील ताकारी, म्हैसाळ आणि टेंभू...
नांदेड विभागातील साखर कारखान्यांची...नांदेड : नांदेड विभागातील परभणी, हिंगोली, नांदेड...
नवीन ९९ लाख लाभार्थी घेतील...मुंबई : राष्ट्रीय अन्नसुरक्षा योजनेअंतर्गत आता...
नगर जिल्ह्यातील सहा ठिकाणी हरभरा खरेदी...नगर  ः खरेदी केलेला हरभरा साठवणुकीसाठी जागा...
शेतकऱ्याने तयार केली डिझेलवरची बाईकसांगली : वाढत्या पेट्रोलच्या सुटकेसाठी...
शेतकऱ्यांना फसविणारे विक्रेते,...सोलापूर : शेतकरी केंद्रबिंदू मानून...
धुळे जिल्ह्यात पूर्वहंगामी कापूस...धुळे : जिल्ह्यात पूर्वहंगामी कापूस लागवडीची...
जळगाव जिल्ह्यात खरिपासाठी मुबलक खतेजळगाव : जिल्ह्यात आगामी खरिपासाठी शेतकऱ्यांची...
सोलापुरात गाजर, काकडीचे दर वधारले,...सोलापूर ः सोलापूर कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या...
कारखान्यांनी थकीत `एफआरपी' त्वरीत...सोलापूर : जिल्ह्यातील साखर कारखान्यांनी थकवलेले...