agriculture news in marathi, 'Mafsu's Hi-tech Dairy | Agrowon

‘माफसू’ची हायटेक डेअरी अडकली लाल फितीत
विनोद इंगोले
मंगळवार, 9 जानेवारी 2018

नागपूर : राज्यात दुग्ध उत्पादनवाढीसाठी पूरक तंत्रज्ञान देण्यात अपयशी ठरलेल्या महाराष्ट्र पशू व मत्स्य विज्ञान विद्यापीठातील (माफसू) हायटेक डेअरी प्रकल्प लाल फितीत अडकला आहे. गेल्या वर्षभरापासून या प्रकल्पाची अंमलबजावणी रखडली आहे. 3 डिसेंबर 2000 पासून महाराष्ट्र पशू व मत्स्य विज्ञान विद्यापीठ स्वतंत्ररीत्या अस्तित्वात आले. आजवर 17 वर्षांचा कालावधी उलटूनही दुग्धोत्पादन क्षेत्रासाठी विद्यापीठाद्वारे एकही नवीन तंत्रज्ञान उपलब्ध केले नसल्यामुळे आश्‍चर्य व्यक्‍त होत आहे.

नागपूर : राज्यात दुग्ध उत्पादनवाढीसाठी पूरक तंत्रज्ञान देण्यात अपयशी ठरलेल्या महाराष्ट्र पशू व मत्स्य विज्ञान विद्यापीठातील (माफसू) हायटेक डेअरी प्रकल्प लाल फितीत अडकला आहे. गेल्या वर्षभरापासून या प्रकल्पाची अंमलबजावणी रखडली आहे. 3 डिसेंबर 2000 पासून महाराष्ट्र पशू व मत्स्य विज्ञान विद्यापीठ स्वतंत्ररीत्या अस्तित्वात आले. आजवर 17 वर्षांचा कालावधी उलटूनही दुग्धोत्पादन क्षेत्रासाठी विद्यापीठाद्वारे एकही नवीन तंत्रज्ञान उपलब्ध केले नसल्यामुळे आश्‍चर्य व्यक्‍त होत आहे.

कधीकाळी दुग्धोत्पादनात आघाडीवर असलेला महाराष्ट्र नजीकच्या काळात दुधाच्या स्वयंपूर्णतेबाबत पिछाडला आहे. विदर्भात तर या संदर्भात परिस्थिती अतिशय खराब आहे. नजीकच्या काळात एनडीडीबी (नॅशनल डेअरी डेव्हल्पमेंट बोर्ड)च्या माध्यमातून विदर्भ व मराठवाड्यात दुग्धोत्पादनाला चालना देण्याचा प्रयत्न सरकारकडून होत आहे; परंतु या प्रयत्नांमध्ये माफसूचा वाटा मात्र नसल्यासारखाच आहे.

माफसूचे कामकाज यापूर्वी डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठअंतर्गत चालत होते. नवीन स्वतंत्र विद्यापीठाच्या निर्मितीनंतरही विदर्भ आणि मराठवाड्याच्या वातावरणात तग धरणाऱ्या नव्या दुधाळ जाती संशोधनाचे कार्य माफसूकडून हाती घेण्यात आले नाही. यामुळे नवीन संशोधनाअभावी अशी विद्यापीठे पांढरा हत्ती ठरत असल्याच्या चर्चेला बळ मिळत आहे.

कामाला सुरवातच नाही
माफसूकडे तंत्रज्ञान नसल्याने विद्यापीठाला भेट देणाऱ्या शेतकरी, पशुपालकांना काय दाखविणार, असा प्रश्‍न होता. त्यावर तोडगा म्हणून मॉडेल डेअरी फार्म विकसित करण्याचा निर्णय दोन वर्षांपूर्वी घेण्यात आला. तत्कालीन कुलगुरू डॉ. आदित्यकुमार मिश्रा यांनी याकरिता सुमारे 5 कोटी रुपयांची तरतूद केली. कॅटल ब्रीडिंग फार्मजवळची जागा निश्‍चित झाली. त्या ठिकाणी विविध जातींच्या चाऱ्याची पहिल्या टप्प्यात लागवड झाली. परंतु त्यानंतर आजवर या कामाला हातच लागला नाही. विद्यापीठातील तज्ज्ञांकडून हा प्रकल्प तडीस जात नसल्याचे पाहून त्याच वेळी एनडीडीबीच्या तज्ज्ञांची मदत घेण्याचेही ठरले. परंतु त्यानंतरही प्रकल्पाचे कार्यान्वयन झाले नाही.

प्रशासनात यासंबंधी प्रकल्पाच्या अंमलबजावणीविषयक चर्चा सुरू आहेत. मॉडेल डेअरी फार्मचा आराखडा अंतिम झाल्यानंतर तो राबविला जाईल. एनडीडीबीच्या तज्ज्ञांनी तत्कालीन कुलगुरू डॉ. मिश्रा यांच्या सांगण्यावरून पाहणी केली होती. त्यांच्याकडून आजवर कोणताच अहवाल मिळाला नाही. मॉडेल डेअरी फार्म खऱ्या अर्थाने मॉडेल हवे यावर भर दिला जात असल्याने अंमलबजावणीस वेळ लागत आहे.
- दिलीपसिंग रघुवंशी, उपसंचालक व डेअरी प्रकल्प व्यवस्थापक, माफसू, नागपूर.

इतर अॅग्रो विशेष
कोल्हापुरी गुळाचा गोडवा यंदा वाढणारकोल्हापूर : यंदाच्या पावसाळ्यात गुजरात,...
कमी दरांवरून जिनर्सचा ‘सीसीआय’च्या...जळगाव ः भारतीय कापूस महामंडळाच्या (सीसीआय) कापूस...
होय, आम्ही बदलू शेतीचे चित्र... ‘शाळेत सुरू असलेल्या कृषी शिक्षण अभ्यासक्रमातून...
‘पंदेकृवि’च्या सुवर्णमहोत्सवी वर्षाचा...अकोला :  डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ...
शेतीपासून जितके दूर जाल तितके दुःख...पुणे : शेतीशी जोडलेली माणसं ही निसर्ग आणि मानवी...
नाबार्डच्या व्याजदरातच जिल्हा बँकांना...मुंबई : राज्य बँकेला नाबार्डकडून मिळणाऱ्या...
कोकण, पश्‍चिम महाराष्ट्रात काही ठिकाणी...पुणे : कोकण अाणि पश्‍चिम महाराष्ट्रात काही ठिकाणी...
अकोला, बुलडाणा जिल्ह्यांत कोरडवाहू...अकोला : अकोला आणि बुलडाणा जिल्ह्यात कोरडवाहू...
अठरा गावांनी केली कचऱ्यापासून गांडूळखत...गावे आणि वाडीवस्त्याही स्वच्छतेत अग्रभागी...
‘सीसीआय’च्या खरेदीला दिवाळीत मुहूर्तमुंबई : देशातील महत्त्वाच्या कापूस उत्पादक...
सिंचन योजनांचे अर्थसाह्य महामंडळाच्या...मुंबई : पंतप्रधान कृषी सिंचन योजनेतील...
मुरघास : चाराटंचाईवर उत्तम पर्यायउन्हाळ्यामध्ये किंवा चारा तुटीच्या काळात...
बाजारात टंचाईमुळे ‘पांढऱ्या सोन्या'च्या...जळगाव ः देशात कापसाची सर्वाधिक सुमारे ४० लाख हेक्...
दिवसा वीजपुरवठ्याचे स्वप्न प्रत्यक्षात...मुंबई : मुख्यमंत्री सौर कृषी पंप...
विजयादशमीनिमित्त फुलांना मागणी वाढलीपुणे ः गुरुवारी (ता. १८) साजऱ्या हाेणाऱ्या...
कोकण, पश्‍चिम महाराष्ट्रात पावसाची...पुणे: राज्याच्या कमाल तापमानात चढ-उतार सुरू...
मराठवाड्यात यंदा शेतकऱ्यांचे...औरंगाबाद : कमी पाऊस आणि मोठा खंड यामुळे...
ऊर्जा विभागाच्या योजनांचा शेतकऱ्यांना...मुंबई  : ऊर्जा विभागाने लोकहिताच्या व...
राज्यात २७ लाख हेक्टरवर होणार ज्वारी...पुणे : केंद्र सरकारच्या नव्या धोरणाप्रमाणे...
सणासुदीत अर्थकारण उंचावणारे पेरीडकरांचे...गणपती उत्सवापासून ते अगदी दसरा, दिवाळीस तुळशीच्या...