Agriculture news in Marathi, Marathwada cotton under pest attack | Agrowon

मराठवाड्यातील कपाशी कीड-रोगांचा चक्रव्यूहात
संतोष मुंढे
रविवार, 3 सप्टेंबर 2017

कपाशीवर ढगाळ, दमट वातावरणामुळे विविध किडी-रोगांचा प्रादुर्भाव झाला. आधीच पीक कुपोषित त्यानंतर ऑगस्टच्या दुसऱ्या आठवड्याअखेर मराठवाड्यातील बहुतांश भागात अचानक पडलेल्या व दोन दिवसांत उघडलेल्या पावसामुळे कपाशीला लागलेली पाते, फुले, बोंडे गळून पडली.

औरंगाबाद : मराठवाडा कपाशीचे आगार म्हणून ओळखले जाते. यंदा मात्र या आगाराला आधी पावसाचा मोठा खंड आणि नंतर अनेक कीड- रोगांसह आकस्मिक मर रोगाने ग्रासले आहे. काही भागात कीड-रोगांचे प्रमाण वाढले असून, यावर नियंत्रण मिळविताना शेतकऱ्यांच्या उत्पादन खर्चात वाढ झाली आहे. आधीच संकटांच्या गर्तेत अडकलेल्या शेतकऱ्यांच्या कपाशी उत्पादनात ४० ते ५० टक्‍के घटीचा अंदाज आहे.   

मराठवाड्यात यंदा खरिपात सरासरी १७ लाख १७ हजार ४५१ हेक्‍टरवर कपाशी लागवड होईल, असे कृषी विभागाने सांगितले होते. परंतु यंदा सरासरीच्या ९१ टक्‍के क्षेत्रावरच अर्थात १५ लाख ६४ हजार ९४ हेक्‍टरवरच कपाशीची लागवड झाली. हवामान विभागाने यंदा चांगल्या पावसाचा अंदाज वर्तविल्याने उपलब्ध पाण्यावर काही शेतकऱ्यांनी मेअखेरपर्यंत कपाशीची लागवड केली. तर बहुतांश शेतकऱ्यांनी जूनच्या पहिल्या किंवा दुसऱ्या आठवड्यात पडलेल्या अवकाळी पावसावर लागवड केली होती. परंतु मराठवाड्यात काही ठिकाणी १५ जूनपासून, तर काही ठिकाणी २५ जूनपासून हलका तुरळक वगळता पाऊसच झाला नाही. ऐन वाढीच्या काळातच पाऊस नसल्याने कपाशीची वाढ खुंटली. ऑगस्टच्या दुसऱ्या आठवड्याअखेरपर्यंत पावसाने हजेरीच लावली नाही. 

ज्या शेतकऱ्यांकडे थोडीबहुत सिंचनाची सोय होती त्यांच्या कपाशीवर ढगाळ, दमट वातावरणामुळे विविध किडी-रोगांचा प्रादुर्भाव झाला. आधीच पीक कुपोषित त्यानंतर ऑगस्टच्या दुसऱ्या आठवड्याअखेर मराठवाड्यातील बहुतांश भागात अचानक पडलेल्या व दोन दिवसांत उघडलेल्या पावसामुळे कपाशीला लागलेली पाते, फुले, बोंडे गळून पडली. त्यानंतर पुन्हा आलेल्या जोरदार पावसामुळे कपाशीत ‘आकस्मिक मर’सह, रस शोषण करणाऱ्या किडींचा मोठा प्रादुर्भाव झाला. औरंगाबाद, जालना, परभणी, नांदेड जिल्ह्यांतील जवळपास २० ते २५ टक्‍के क्षेत्रावरील कपाशीच्या पिकात रसशोषक किडींच्या प्रादुर्भावाने आर्थिक नुकसानाची पातळी गाठली आहे. तर मोठ्या प्रमाणात झालेल्या पावसामुळे भारी जमिनीतील कपाशीच्या आकस्मिक मरचे प्रमाण ५ ते १० टक्‍क्‍यांपर्यंत आढळून आले आहे. पांढरी माशी, पिठ्या ढेकूण, मावा यांचे प्रमाण १ ते ५ टक्‍क्‍यांपर्यंत आहे. पावसाचा प्रदीर्घ खंड, प्रतिकूल हवामान, अन्नद्रव्यांची कमतरता, पाऊस झाल्यानंतरच्या काळात झाडांमध्ये अन्नद्रव्य ओढण्याची क्षमता नसणे, रसशोषक किडींचा मोठ्या प्रमाणात प्रादुर्भाव आदी समस्यांना शेतकऱ्यांना सामोरे जावे लागले आहे. पंचवीस ते ३० टक्‍के क्षेत्रावर लाल्या विकृतीचा प्रादुर्भाव झाल्याची माहिती समोर आली आहे. औरंगाबाद, जालना जिल्ह्यांत हे प्रमाण अधिक असल्याचे शेतकरी व तज्ज्ञांनी सांगितले. 

शिफारसीनुसार कृषी विद्यापीठातील पीक संरक्षण विषयातील तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा, असे वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाचे विस्तार कृषी विद्यावेत्ता डॉ. एस. बी. पवार यांनी सांगितले आहे. 

मराठवाड्यातील कपाशी लागवडीची स्थिती (हेक्‍टरमध्ये)
जिल्हा...........सरासरी क्षेत्र ...............प्रत्यक्ष लागवड
औरंगाबाद........३८७३५४................३९५१०७
जालना............२९७९९२..................२७८८७०
बीड................३२९३२१.................३६१६५५
लातूर...............४५८६...................४८९२
उस्मानाबाद........२४६३२................२२६९२
नांदेड..............३२३७५४................२६९७७९
परभणी.............२५७१९९................१७६४९४
हिंगोली.............९२६१३.................५४६०५

कपाशीवर आढळलेले कीड-रोग
फूलकीडे, तुडतुडे, पांढरी माशी, मावा, पिठ्या ढेकूण, लाल्या(विकृती), आकस्मिक मर

उत्पादनात ५० टक्‍क्‍यांपर्यंत घट
यंदा कृषी विभागाने औरंगाबाद, जालना व बीड जिल्ह्यांसह मराठवाड्यात सर्वदूर हेक्‍टरी सरासरी १४ क्‍विंटल ८८ किलो कपाशीची उत्पादकता प्रस्तावित केली होती. या तीनही जिल्ह्यांत २०१५-१६ मध्ये कपाशीच्या उत्पादकतेत सरासरी उत्पादकतेच्या तुलनेत ६५ टक्‍के घट आली होती. तर २०१६-१७ मध्ये कृषी विभागाने प्रस्तावित केलेल्या उत्पादकतेच्या तुलनेत जवळपास २५ टक्‍के घट आलीच होती. यंदा मात्र पुन्हा ढगाळ, दमट वातावरणामुळे विविध किडी-रोगांचा प्रादुर्भाव झाल्याने उत्पादकतेत ५० टक्क्यांपर्यंत घट येण्याची शक्‍यता वर्तविली जात आहे. 

शेतकऱ्यांनी किडींच्या आर्थिक नुकसानाची पातळी पाहून कीटकनाशकांच्या शिफारशीप्रमाणे फवारण्या घ्याव्यात. एकापेक्षा जास्त कीटकनाशके मिळून फवारणी करू नये. चिकट सापळे, निंबोळी अर्काच्या फवारणीचा उपयोग करावा. 
- डॉ. एस. बी. पवार, विस्तार कृषी विद्यावेत्ता, ‘वनामकृवी’ परभणी. 

कुपोषित कपाशीवर रसशोषक किडींच्या प्रादुर्भावासोबतच लाल्याचा प्रादुर्भाव आहे. कोरडवाहू कपाशी आधीच संपल्यात जमा आहे. शासनाने मंडळ, गावस्तरावर नुकसानाची पाहणी करायला हवी.
- निवृत्ती घुले, शेतकरी, वखारी, जि. जालना.

इतर अॅग्रो विशेष
होय, आम्हीच खरे लाभार्थी!राज्यभर झालेल्या मृद संधारणाच्या अनेक कामांवर...
शेतीमाल हमीभाव : एक सापळासरकारने शेतकऱ्यांपुढे लटकवलेले हमीभावाचे एक गाजरच...
थंडी पुन्हा परतण्याची चिन्हेपुणे : गेल्या दहा ते बारा दिवसांपासून गायब झालेली...
कापूस उत्पादकांना एकरी २५ हजारांची मदत...नागपूर : बोंडअळीमुळे कापूस पट्ट्यातील शेतकऱ्यांचे...
कारखान्यांपुढे शॉर्ट मार्जिनचे संकटकोल्हापूर ः गेल्या तीन महिन्यांपासून साखरेच्या...
मावळातील शेतकऱ्यांची इंद्रायणी भाताला...कामशेत, जि. पुणे ः मावळ तालुक्‍याची ओळख असलेला...
"स्वामिनाथन'बाबत पुन्हा सर्वोच्च...पुणे : शेतीमालाचा उत्पादन खर्च अधिक पन्नास टक्के...
अन्नसुरक्षा मुद्दाच भारतासाठी महत्वाचा ब्युनाॅर्स अायर्स, अर्जेंटिना : येथे होत असलेल्या...
कर्जमाफी, यवतमाळ विषबाधा,...नागपूर : ऑनलाइन कर्जमाफीतील घोळ, पाच...
अवघ्या ३०० रुपयांत बनविले हरभरा शेंडे...एक एकर हरभरा खुडणीसाठी पाच ते सहा मजुरांची...
सोयाबीनच्या दर्जेदार बीजोत्पादनासाठी...महाराष्ट्राचे प्रमुख पीक म्हणून कापूस व सोयाबीनचा...
कोणताही पक्ष, सरकार, शेतकऱ्यांना न्याय...शेतकरी प्रश्‍नांबाबत रघुनाथदादांची खंत आजपासून...
ट्रेलर्स ट्रॅक्‍टरला स्वयंचलित ब्रेक...सातारा : ॲग्रिकल्चरल ट्रेलर्स ट्रॅक्‍टर्सला...
कापूस उत्पादकांकडून बोनसची मागणीनागपूर : कापसावर गुलाबी बोंड अळीचा प्रकोप...
‘माफसू’ची कुलगरू निवड प्रक्रिया २४...नागपूर ः महाराष्ट्र पशु व मत्स्य विज्ञान...
विदर्भात काही ठिकाणी बुधवारी पावसाचा...पुणे  ः बंगालच्या उपसागरातील कमी दाबाचा...
कीटकनाशक प्रयोगशाळांमध्ये विश्लेषकांची...पुणे : कीटकनाशकांची विक्री वाढत असताना राज्यातील...
भडगावला अडतीच्या नावाखाली शेतकऱ्यांची...जळगाव ः बाजार समितीत अडत वसुली बंदचा निर्णय होऊन...
सीताफळाला फळमाशीचा डंखसोलापूर ः कोरडवाहू शेतकऱ्यांचा आधार ठरू पाहणाऱ्या...
शेतीमध्येही गिरविले आधुनिकतेचे धडेघाटकोपर (मुंबई) येथील तानाजी मोहिते यांनी...