agriculture news in marathi, milk producers are in financial crisis | Agrowon

दूध उत्पादकांचे मोडले कंबरडे
राजकुमार चौगुले
मंगळवार, 9 जानेवारी 2018

गेल्या दोन महिन्यांत माझ्या नऊ गायींच्या उत्पादनापासून फायदा होण्याऐवजी सुमारे ३८ हजार रुपयांपर्यंतचा तोटा या व्यवसायातून झाला आहे. दर कमी करताना इतर गोष्टींचेही दर कमी होणे अपेक्षित आहे; पण पशुखाद्यांच्या किमतीत वाढ आणि दूध दरात कमी असे विपरीत चित्र राहिल्याने आम्ही अनुभवी दुग्धव्यावसायिकसुद्धा कोलमोडलो आहोत.
-जोतिराम घोडके, दूध उत्पादक, वडणगे

कोल्हापूर : वाढता उत्पादनखर्च व दुधाच्या खरेदी दरकपातीने दूध उत्पादकांचे कंबरडे मोडले आहे. पशुखाद्यासह अन्य खर्चात नियमित वाढ होत असली, तरी त्या तुलनेत दुधाचा खरेदी दर वाढण्याऐवजी त्यात कपातच होत आहे. यामुळे शेतीपूरक असणाऱ्या दुग्धव्यवसायाचे गणित बिघडले आहे. अगोदरच दुग्धव्यवसाय संकटात असताना गायीच्या दूधदरात लिटरमागे दोन रुपयांची कपात झाल्याने त्याचा जबदरस्त फटका उत्पादकांना बसत आहे.

पशुखाद्यासह अन्य खर्चात वाढ
दुग्धव्यवसायाच्या दृष्टीने दोन महिने हे उत्पादकांची अक्षरश: परीक्षा पाहाणारे गेले आहेत. गेल्या दोन महिन्यांत पशुखाद्याचे दर एका पोत्यामागे तब्बल १०० रुपयांनी वाढले; तर खासगी पशवैद्यकीय अधिकाऱ्यांनीही तपासणी शुल्कात दीडपट ते दोनपट वाढ केली आहे. सलाइनच्या किमतीही एका बॉटलमागे १०० रुपयांच्या आसपास वाढल्या. या तुलनेत दूधखरेदी दरवाढ तर झाली नाहीच; परंतु उलट दर कमी झाल्याने तोट्याच्या दुष्टचक्रात उत्पादक अडकत चालल्याचे दृश्‍य आहे. दोन महिन्यांतील उलाढालीचा विचार केल्यास सरासरी १५ लिटर दूध देणाऱ्या एका गायीमागे दररोज ३० रुपयांचा उत्पादनखर्च वाढला, तर १५ लिटरला प्रतिलिटर रुपये २ रुपये याप्रमाणे दरात कपात गृहीत धरल्यास तब्बल ७० ते ८० रुपये तोटा झाला. पशुखाद्य व उत्पादनखर्चाची वाढ धरल्यास एका गायीमागचा तोटा १०० रुपयांहून अधिक रुपये होत असल्याचे चित्र आहे. यातून कसे बाहेर यायचे, याच चिंतेत दुग्धउत्पादक आहेत.

हिशेबात नफा शून्यच
दूधदर कपातीच्या खेळात दूध उत्पादकाचा जीव जात आहे. दररोज चोवीस तास या व्यवसायात देऊनही न सोसणारा तोटा होत नसल्याने उत्पादकांत खळबळ उडाली आहे. दूध संघाचे तोटे आकडेवारीने सामोरे येत असले, तरी प्रत्यक्षात उत्पादकांच्या तोट्याबाबत कुठेच वाच्यता होत नसल्याचे चित्र आहे.

कोल्हापूर जिल्ह्यातील वडणगे (ता. करवीर) येथील जोतिराम घोडके हे सुमारे पस्तीस वर्षांपासून दुग्धव्यवसायात आहेत. त्यांच्याकडे नऊ गायी आहेत. दररोज सरासरी सत्तर लिटर दुधाचा पुरवठा श्री. घोडके दूध संघास करतात; परंतु दूध संघाने दोन रुपये दर कमी केल्या केल्या पहिला दणका घोडके यांना बसला. दुधाच्या तुलनेत पशुखाद्य व अन्य खाद्याचे वाढलेले दर; तसेच ठेवून खरेदी दरात कपात केल्याने प्रत्यक्ष नुकसानास प्रारंभ झाला. घरची सगळी ताकद या व्यवसायात लावूनही आता हा व्यवसाय टिकणे अशक्‍य असल्याचे घोडके सांगतात. तोट्याच्या बनत चाललेल्या या व्यवसायाकडे कोणीच
गांभीर्याने पाहात नसल्याची हतबलता श्री. घोडके यांनी व्यक्त केली.

घोडके यांनी सांगितलेला त्यांच्या गोठ्यातील गायीपासून मिळणारे उत्पन्न असे :
एक गायीचा व्यवस्थापन खर्च (दररोज पंधरा लिटर देणारी गाय) (प्रतिदिन)
सर्व प्रकारचे पशुखाद्य-२५०
चारा-५०
मनुष्यबळ-१००
लाईट बिल-15
बॅंक व्याज-३०
एकूण खर्च-४४५ रुपये

जुन्या दराप्रमाणे म्हणजे अंदाज २७ रुपये प्रतिलिटर होणारी रक्कम ः ४०५ रुपये
(या दराप्रमाणे होणारा दररोजचा तोटा- ४० रुपये प्रतिदिन, प्रतिगाय)

कमी केलेल्या दराप्रमाणे म्हणजे २५ रुपये लिटरप्रमाणे होणारी रक्कम ः ३७५
(याप्रमाणे होणारा दररोजचा तोटा ः ७० रुपये प्रतिदिन प्रतिगाय)
(गेल्या दोन महिन्यांत पशुखाद्यासह अन्य किमतीत वाढ झाल्याने १०० रुपयांपर्यंत नुकसान होत आहे)

 

इतर अॅग्रो विशेष
नागपूर : रब्बीची पैसेवारी काढली खरीप...नागपूर : खरीप आणि रब्बी हंगामात वेगवेगळी पिके...
अॅग्रोवन समृद्ध शेती योजनेचे...नांदेड: `अॅग्रोवन’च्या माध्यमातून...
मराठवाड्यातील २९२ लघुप्रकल्प कोरडेऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील ७४९ लघुप्रकल्पांपैकी २९२...
दक्षिण आशियात यंदा सर्वसामान्य मॉन्सून...पुणे  : भारतासह दक्षिण आशियातील देशांच्या...
कृषिउद्योग महामंडळाकडून ‘बायोकॅप्सूल’चा...पुणे : सेंद्रिय शेतीकडे वळालेल्या शेतकऱ्यांच्या...
शासन दरबारी रब्बी हंगामात नागपूर...नागपूर  : खरिपानंतर पाण्याअभावी रब्बी...
बीटी बियाणे १५ मेपूर्वी विक्रीस मनाईपुणे : राज्यातील बियाणे उत्पादक कंपन्यांनी १५...
जमिनीचे जैविक पृथक्करणआजकाल शेतकऱ्यांना मातीचा पृथक्करण अहवाल करून...
सांगलीतून १२ टन द्राक्षे निर्यातसांगली ः यंदा प्रतिकूल परिस्थतीतही जिल्ह्यातील...
काळजी घ्या : उन्हाच्या झळा वाढल्यापुणे : उन्हाच्या झळा वाढल्याने विदर्भ,...
शून्यातून राऊत दांपत्याने उभारली...लातूर जिल्ह्यात नागरसोगा (ता. औसा) येथील राऊत...
संत्रा बागेत काटेकोर पाणी व्यवस्थापन संत्रा पिकात पाणी व्यवस्थापन अत्यंत चोख ठेवावे...
दक्षिण अशियात मॉन्सूनचा पाऊस सरासरी...पुणे : भारतासह दक्षिण आशियातील देशांच्या बहुतांशी...
विश्वासावर बहरेल व्यापारचीन-अमेरिकेमध्ये चालू असलेल्या व्यापार युद्धाच्या...
निवडणुकीने दुष्काळ खाऊन टाकू नये म्हणून...लोकसभेच्या निवडणुकीमुळे राजकीय हवामान-बदल होत...
उपलब्ध पाण्याचे गणित मांडा...अनेक कारणांमुळे जलसंधारण ही सोपी वाटणारी म्हणून...
उत्कृष्ठ कारली पिकवण्यात पाटील यांचा...लोणी (ता. चोपडा, जि. जळगाव) येथील भरत, गणेश व...
पेरू, अॅपलबेरमधून पीक बदल, कष्टातून...पारंपरिक शेती पद्धतीत बदल करून व सेंद्रिय...
राज्यात उरले अवघे ३०५ टीएमसी पाणीपुणे (प्रतिनिधी) : उन्हाच्या झळांना होरपळ वाढून...
केंद्राकडून यंदा खरिपात १२ टक्के अधिक...पुणे : राज्यासाठी गेल्या खरीप हंगामाच्या तुलनेत...