agriculture news in marathi, milk producers are in financial crisis | Agrowon

दूध उत्पादकांचे मोडले कंबरडे
राजकुमार चौगुले
मंगळवार, 9 जानेवारी 2018

गेल्या दोन महिन्यांत माझ्या नऊ गायींच्या उत्पादनापासून फायदा होण्याऐवजी सुमारे ३८ हजार रुपयांपर्यंतचा तोटा या व्यवसायातून झाला आहे. दर कमी करताना इतर गोष्टींचेही दर कमी होणे अपेक्षित आहे; पण पशुखाद्यांच्या किमतीत वाढ आणि दूध दरात कमी असे विपरीत चित्र राहिल्याने आम्ही अनुभवी दुग्धव्यावसायिकसुद्धा कोलमोडलो आहोत.
-जोतिराम घोडके, दूध उत्पादक, वडणगे

कोल्हापूर : वाढता उत्पादनखर्च व दुधाच्या खरेदी दरकपातीने दूध उत्पादकांचे कंबरडे मोडले आहे. पशुखाद्यासह अन्य खर्चात नियमित वाढ होत असली, तरी त्या तुलनेत दुधाचा खरेदी दर वाढण्याऐवजी त्यात कपातच होत आहे. यामुळे शेतीपूरक असणाऱ्या दुग्धव्यवसायाचे गणित बिघडले आहे. अगोदरच दुग्धव्यवसाय संकटात असताना गायीच्या दूधदरात लिटरमागे दोन रुपयांची कपात झाल्याने त्याचा जबदरस्त फटका उत्पादकांना बसत आहे.

पशुखाद्यासह अन्य खर्चात वाढ
दुग्धव्यवसायाच्या दृष्टीने दोन महिने हे उत्पादकांची अक्षरश: परीक्षा पाहाणारे गेले आहेत. गेल्या दोन महिन्यांत पशुखाद्याचे दर एका पोत्यामागे तब्बल १०० रुपयांनी वाढले; तर खासगी पशवैद्यकीय अधिकाऱ्यांनीही तपासणी शुल्कात दीडपट ते दोनपट वाढ केली आहे. सलाइनच्या किमतीही एका बॉटलमागे १०० रुपयांच्या आसपास वाढल्या. या तुलनेत दूधखरेदी दरवाढ तर झाली नाहीच; परंतु उलट दर कमी झाल्याने तोट्याच्या दुष्टचक्रात उत्पादक अडकत चालल्याचे दृश्‍य आहे. दोन महिन्यांतील उलाढालीचा विचार केल्यास सरासरी १५ लिटर दूध देणाऱ्या एका गायीमागे दररोज ३० रुपयांचा उत्पादनखर्च वाढला, तर १५ लिटरला प्रतिलिटर रुपये २ रुपये याप्रमाणे दरात कपात गृहीत धरल्यास तब्बल ७० ते ८० रुपये तोटा झाला. पशुखाद्य व उत्पादनखर्चाची वाढ धरल्यास एका गायीमागचा तोटा १०० रुपयांहून अधिक रुपये होत असल्याचे चित्र आहे. यातून कसे बाहेर यायचे, याच चिंतेत दुग्धउत्पादक आहेत.

हिशेबात नफा शून्यच
दूधदर कपातीच्या खेळात दूध उत्पादकाचा जीव जात आहे. दररोज चोवीस तास या व्यवसायात देऊनही न सोसणारा तोटा होत नसल्याने उत्पादकांत खळबळ उडाली आहे. दूध संघाचे तोटे आकडेवारीने सामोरे येत असले, तरी प्रत्यक्षात उत्पादकांच्या तोट्याबाबत कुठेच वाच्यता होत नसल्याचे चित्र आहे.

कोल्हापूर जिल्ह्यातील वडणगे (ता. करवीर) येथील जोतिराम घोडके हे सुमारे पस्तीस वर्षांपासून दुग्धव्यवसायात आहेत. त्यांच्याकडे नऊ गायी आहेत. दररोज सरासरी सत्तर लिटर दुधाचा पुरवठा श्री. घोडके दूध संघास करतात; परंतु दूध संघाने दोन रुपये दर कमी केल्या केल्या पहिला दणका घोडके यांना बसला. दुधाच्या तुलनेत पशुखाद्य व अन्य खाद्याचे वाढलेले दर; तसेच ठेवून खरेदी दरात कपात केल्याने प्रत्यक्ष नुकसानास प्रारंभ झाला. घरची सगळी ताकद या व्यवसायात लावूनही आता हा व्यवसाय टिकणे अशक्‍य असल्याचे घोडके सांगतात. तोट्याच्या बनत चाललेल्या या व्यवसायाकडे कोणीच
गांभीर्याने पाहात नसल्याची हतबलता श्री. घोडके यांनी व्यक्त केली.

घोडके यांनी सांगितलेला त्यांच्या गोठ्यातील गायीपासून मिळणारे उत्पन्न असे :
एक गायीचा व्यवस्थापन खर्च (दररोज पंधरा लिटर देणारी गाय) (प्रतिदिन)
सर्व प्रकारचे पशुखाद्य-२५०
चारा-५०
मनुष्यबळ-१००
लाईट बिल-15
बॅंक व्याज-३०
एकूण खर्च-४४५ रुपये

जुन्या दराप्रमाणे म्हणजे अंदाज २७ रुपये प्रतिलिटर होणारी रक्कम ः ४०५ रुपये
(या दराप्रमाणे होणारा दररोजचा तोटा- ४० रुपये प्रतिदिन, प्रतिगाय)

कमी केलेल्या दराप्रमाणे म्हणजे २५ रुपये लिटरप्रमाणे होणारी रक्कम ः ३७५
(याप्रमाणे होणारा दररोजचा तोटा ः ७० रुपये प्रतिदिन प्रतिगाय)
(गेल्या दोन महिन्यांत पशुखाद्यासह अन्य किमतीत वाढ झाल्याने १०० रुपयांपर्यंत नुकसान होत आहे)

 

इतर अॅग्रो विशेष
उपाय आहेत, इच्छाशक्ती हवी ! पुणे : राज्यात दुधाच्या गडगडलेल्या दरामुळे...
किफायतशीर दुग्ध व्यवसायासाठी...आपण आंतरराष्ट्रीय पातळीवर दूध उत्पादनात अग्रेसर...
शालेय पोषण आहार, अंगणवाडीत दूध पुरवा :...राज्यात सध्या दूध दराचा प्रश्‍न चव्हाट्यावर आहे....
दूधधंदा मोडून पडल्यास शेतीतील समस्या...शेतकऱ्यांना वस्तुस्थिती न सांगता त्यांच्या...
दूधदर प्रश्‍नी हवी ठोस उपाययोजना : संघदूध भुकटीला मागणीला नसल्याने अतिरिक्त दूध बाजारात...
दूधकोंडी फोडण्यासाठी शासनाचे सर्वतोपरी...दूध उत्पादक शेतकरी दर मिळत नसल्याने अडचणीत आले...
उत्पादकता, गुणवत्ता सुधारणे आवश्‍यकपुणे : भारत दूध उत्पादनात जगात आघाडीवर असला तरी...
दूध उत्पादकांना २८ रुपये दर देणे शक्य...सरकारने जाहीर केलेल्या दरापेक्षा लिटरमागे दररोज...
दूध भुकटीसंदर्भात मुख्यमंत्र्यांनी...देशात दुधाचा ओघ वाढ आहे. इतरवेळी जेवढी मागणी...
दुग्ध व्यवसाय टिकण्यासाठी शाश्वत दर...पुणे ः महत्त्वाचा शेतीपूरक व्यवसाय म्हणून दूध...
दूध पावडर उत्पादनाबाबत सरकार गाफीलपुणे  : राज्यातील दूध उत्पादक शेतकऱ्यांचे...
राज्यात ३० लाख लिटर दूध अतिरिक्तमंचर, जि. पुणे : राज्यात दररोज दोन कोटी वीस लाख...
राज्यात बुधवारपर्यंत कोरडे हवामानपुणे : राज्याच्या तापमानात चढ-उतार होत असून, मध्य...
शक्तिपरीक्षेआधीच येडियुरप्पांची माघार नवी दिल्ली : बी. एस. येडियुरप्पा यांनी बहुमाताचा...
दूध उत्पादकांसाठी ९५:५ फॉर्म्यूला करावा...वाढलेले पशुखाद्याचे दर आणि वैरणीची अडचण अशा...
दूध दराच्या प्रश्नावर संघर्षाचा बिगुललाखगंगा, जि. औरंगाबाद : फुकट दूधवाटप केल्यानंतर...
येडियुरप्पांची आज अग्निपरिक्षानवी दिल्ली  : कर्नाटकात सत्ता स्थापन...
पिकांच्या अवशेषांपासूनही बनणार इथेनॉलनवी दिल्ली ः देशात मोठ्या प्रमाणात होणारी...
निवृत्त शिक्षक झाला प्रयोगशील शेतीतील...वडगाव निंबाळकर (ता. बारामती, जि. पुणे) येथील...
मॉन्सूननिर्मितीसाठी पोषक वातावरणपुणे : समुद्राच्या पृष्ठभागाच्या वाढलेल्या...