हमीभावात सुधारणेची गरज
वृत्तसेवा
शनिवार, 26 ऑगस्ट 2017

शेतमालाच्या एमएसपी (हमीभाव)ने पीक पद्धत यंत्रणा विस्कळित झाली अाहे. विशेषतः पूर्वेकडील राज्यांमध्ये शेतमालाची एमएसपी कमी असल्याचे अायागाने नमूद केले अाहे.

नवी दिल्ली (वृत्तसंस्था) ः शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुपटीने वाढविण्यासाठी शेतमालाच्या किमान अाधारभूत किमतीत (एमएसपी) सुधारणा, विपणनासाठी चांगल्या पायाभूत सुविधा उभारण्याची गरज निती अायोगाने व्यक्त केली अाहे.

तसेच पीक उत्पादकता वाढविण्याच्या दृष्टीने अापल्या देशातील संस्था अाणि कंपन्यांनी विकसित केलेल्या जनुकीयदृष्ट्या सुधारित (जीएम) बियाण्यांचा मर्यादित वापर करण्यास परवानगी देण्यासही निती अायोगाने समर्थता दर्शविली अाहे. याबाबतचा तीन वर्षांचा अजेंडा दस्तावेज अायोगाच्या थिंक टॅंकने तयार केला अाहे. त्यात विशेषतः शेतमाल उत्पादनवाढीसाठी महत्त्वाच्या उपाययोजना सुचविण्यात अाल्या अाहेत. 

जीएम तंत्रज्ञान चांगले अाहे. मात्र, जीएम तंत्रज्ञानावर बहुराष्ट्रीय कंपन्यांची मक्तेदारी निर्माण होऊन शेतकऱ्यांचे शोषण होऊ शकते, अशी चिंताही अायोगाने व्यक्त केली अाहे. त्यासाठी अापल्या देशातच विकसित केलेल्या जीएम वाणाला परवानगी देणे हा त्यावरील उपाय असल्याचे अायोगाने नमूद केले अाहे.

गेल्या एक-दोन दशकांपासून जीएम बियाणे तंत्रज्ञान हे उच्च उत्पादकता, दर्जात सुधारणा, खते, तणनाशके, कीडनाशकांचा कमी वापर करणारे प्रभावी तंत्रज्ञान ठरले अाहे. भारतातील शेतकऱ्यांनी बीटी कापसाची लागवड करून जीएम तंत्रज्ञान स्वीकारले अाहे.  

शेतमालाच्या एमएसपीने पीक पद्धत यंत्रणा विस्कळित झाली अाहे. या यंत्रणेत गहू, भात, ऊस या पिकांवर भर देण्यात अाला अाहे. तर कडधान्ये, तेलबिया, भरडधान्ये पिकांकडे दुर्लक्ष ठेवण्यात अाले अाहे. विशेषतः पूर्वेकडील राज्यांमध्ये शेतमालाची एमएसपी कमी असल्याचे अायागाने नमूद केले अाहे.

गरजेनुसार खरेदी केलेल्या शेतमालाची एमएसपी सुरू ठेवायला हवी. जर शेतमालाचे दर एमएसपीच्या खाली घसरले तर अनुदान पुरविण्याची गरज अाहे. तसेच अधिक महत्त्वाचे म्हणजे देशातील सर्व प्रदेशांतील उत्पादकांना त्यांच्या शेतमालास हमीभाव द्यायला हवा. सर्व पिकांना शेतमाल हमीभाव देण्याचा विचार व्हायला हवा, असेही सूचित करण्यात अाले अाहे.   

बाजार समितीत शेतकऱ्यांची नोंदणी हवी
प्रत्येक शेतकऱ्यांची तसेच त्यांच्या शेतातील पिकाची अाणि पेरणी केलेल्या क्षेत्राची जवळच्या कृषी उत्पन्न बाजार समितीत नोंद व्हायला हवी. जर बाजारातील दर हमीभावाच्या खाली घसरले तर एमएसपीच्या १० टक्के रक्कम संबंधित शेतकऱ्यांच्या बॅंक खात्यात थेट हस्तांतरित करावी, अशीही सूचना केली अाहे. जागतिक व्यापार संघटनेने (डब्ल्यूटीओ) काही शेतमाल अनुदानावर काही बंधने लादली अाहेत. ही पद्धत प्रायोगिक तत्त्वावर काही जिल्ह्यातील एक-दोन जिल्ह्यांत काही पिकांसाठी अमलात अाणू शकतो, असेही निती अायागाने म्हटले अाहे.  

निती अायोगाने सुचविलेल्या उपाययोजना

  • शेतमाल विपणनासाठी चांगल्या पायाभूत सुविधा उभारण्याची गरज 
  • देशात विकसित केलेल्या जुनकीयदृष्ट्या सुधारित (जीएम) बियाण्यांचा मर्यादित वापर शक्य
  • जर बाजारातील दर हमीभावाच्या खाली घसरले तर एमएसपीच्या १० टक्के रक्कम शेतकऱ्यांना द्यायला हवी
  • जवळच्या बाजार समितीत शेतकऱ्यांची नोंदणी गरजेची
  • सर्व पिकांना शेतमाल हमीभाव देण्याचा विचार व्हायला हवा

इतर ताज्या घडामोडी
चार हजार एकरांतील बटाटा पीक गेले वायामंचर, जि. पुणे : आंबेगाव तालुक्‍यात सातगाव पठार...
मन्याड, बहुळा प्रकल्पांतील पाणीसाठ्यात... जळगाव : जिल्ह्यातील मृतसाठा स्थितीत गेलेले...
अकोला जिल्ह्यात करार तत्त्वावर पिकणार... अकोला ः केळीच्या उत्पादनासाठी जिल्ह्यातील अकोट...
तब्बल २५१ ग्रामपंचायतींचा वीजपुरवठा...जळगाव : जिल्हाभरातील जवळपास २५१...
साडेसहा हजार शेतकऱ्यांचे तुरीचे चुकारे...परभणी : नांदेड, परभणी, हिंगोली जिल्ह्यात यंदाच्या...
औरंगाबादमध्ये हिरवी मिरची १५०० ते १६००... औरंगाबाद : येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये...
पर्यावरणपूरक उपायातून पोल्ट्री...कॅनडा : येथील अंडी व त्यापासून पदार्थांचा वापर...
हरभरा पीक प्रात्यक्षिकातून धुळ्याला...धुळे : राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा अभियानांतर्गत...
बेळगाव जिल्ह्यात ऊसटंचाईने गाळप... संकेश्‍वर, कर्नाटक ः बेळगाव जिल्ह्यातील काही...
शेतमाल विपणन यंत्रणा बदलायला हवी ः मोदी नवी दिल्ली ः शेतकरी अनेक समस्यांना तोंड देत...
प्रशासनाला समजते आंदोलनांचीच भाषा अकोला ः शासनाने या हंगामात सुरवातीला हमीभाव व...
तुरळक ठिकाणी हलक्‍या सरींचा अंदाजपुणे ः सध्या राज्यात अनेक भागांतील हवेचा दाब 1004...
रयत क्रांतीसमोर संघटना बांधणीचे अाव्हान कोल्हापूर : कृषी राज्यमंत्री सदाभाऊ खोत यांनी...
साताऱ्यातील प्रमुख धरणांत ९३ टक्‍क्‍...सातारा : जिल्ह्यातील सर्वच धरणांच्या पाणलोट...
वऱ्हाडात पिकांचे नुकसान; प्रकल्पांतील...अकोला : गेल्या तीन दिवसांपासून ढगाळ वातावरण...
पालघर जिल्ह्यात पावसाने पिकांचे नुकसानवाडा, जि. पालघर  : तालुक्‍यात दोन दिवस...
खानदेशात पाऊस, वाऱ्यामुळे पूर्वहंगामी...जळगाव  ः जिल्ह्यासह नंदुरबार व धुळे...
कसमादे पट्टयात पावसामुळे कांदा पिकाला...देवळा, जि. नाशिक : येथील देवळा- चांदवडसह कसमादे...
नियमित कर्जदार शेतकऱ्यांच्या भावना...जळगाव : कर्जमाफीची प्रक्रिया शेतकऱ्यांसाठी राज्य...
सोलापूर जिल्ह्यातील भीमा, सीना...सोलापूर  ः पुणे जिल्ह्याकडून उजनी धरणाच्या...