agriculture news in Marathi, new SABA banana variety develop, Maharashtra | Agrowon

पाण्याचा ताण सहन करणारा केळीचा ‘साबा' वाण लवकरच
सुदर्शन सुतार
रविवार, 28 ऑक्टोबर 2018

आम्ही आतापर्यंत ३४२ देशी वाण आणि १२५ परदेशी वाणांवर काम करत आहोत. त्यामध्ये देशी वाणावर भर आहे. पाण्याचा ताण सहन करणाऱ्या वाणावर विशेष संशोधन करीत आहोत. त्यातूनच उदयम वाण निवडले.  आता साबा, बॅंगियर, नमवाकोम या वाणावर अंतिम संशोधन सुरू आहे. त्यापैकी "साबा'' हा वाण विकसित झाला आहे, पाण्याचा ताण सहन करू शकणारा हा वाण लवकरच शेतकऱ्यांपर्यंत पोचेल. 
- डॉ. सौ. एस. उमा, केंद्र संचालक, राष्ट्रीय केळी संशोधन केंद्र, त्रिची

त्रिची, तमिळनाडू ः कमी पाऊसमान आणि सातत्याच्या दुष्काळी स्थितीमुळे केळी उत्पादकांना पाण्याच्या समस्येला तोंड द्यावे लागते. या परिस्थितीत केळी पिकाचे मोठे नुकसान होते. या समस्येचा विचार करून त्रिचीच्या राष्ट्रीय केळी संशोधन केंद्रात गेल्या काही वर्षापासून विविध वाणांवर संशोधन सुरू असून, पाण्याचा ताण सहन करू शकणाऱ्या केळी वाणावरील संशोधन अंतिम टप्प्यात आले आहे. `साबा' असे या वाणाचे नाव असून, लवकरच हा वाण शेतकऱ्यांच्या शेतावर पोचणार आहेत. विशेषतः महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांना त्याचा सर्वाधिक फायदा होणार आहे. 

केळी हे तसे भरपूर पाणी पिणारे फळपीक आहे. त्यामुळे पाण्याच्या प्रदेशातच केळीचे सर्वाधिक उत्पादन होते. पण पाण्याचा ताण सहन करणाऱ्या या वाणामुळे एक चांगला पर्याय महाराष्ट्रातील केळी उत्पादकांना मिळणार आहे.  दक्षिण भारतात सर्वाधिक लोकप्रिय असलेली लालकेळी, विलायची, मुंथन, नेंद्रन, तर महाराष्ट्रासह अन्य काही प्रदेशात चालणारे ग्रॅण्ड-९ हे वाण आपली वेगळी ओळख राखून आहेत. या सगळ्या वाणावर राष्ट्रीय केळी संशोधन केंद्रात आतापर्यंत बरेचसे संशोधन झाले आणि अद्यापही होत आहे.

पण गेल्या आठ-दहा वर्षापासून केळीच्या नव्या वाणावरही संशोधन केंद्राने भर दिला आहे. त्यातूनच कर्पूरवल्ली या स्थानिक देशी वाणातून निवड पद्धतीने तयार झालेले ‘दयम' हे वाण सध्या शेतकऱ्यांच्या शेतावर पोचले आहे. पण देशातील बहुतांश भागात सातत्याने पडत असलेल्या दुष्काळ आणि कमी पाऊसमानाच्या स्थितीवर मात करणाऱ्या वाणावरही केंद्राने गेल्या काही वर्षात संशोधन सुरू केले. त्याचाच भाग म्हणून केंद्राने पहिल्या टप्प्यात १२ वाण त्यासाठी निवडले. त्यातून टप्प्याटप्प्याने पाच आणि आता अंतिमतः एक असा अभ्यास करत ‘साबा' हा दुष्काळी आणि कमी पाण्यावर येऊ शकणारा वाण विकसित केला आहे. चांगली उत्पादनक्षमता आणि चव ही या वाणाची वैशिष्ट्ये आहेत.

असा आहे ‘साबा' वाण
फिलिपाइन्समधील केळी वाणातून निवडलेला हा वाण आहे. पाण्याचा ताण सहन करणारा विशेषतः दुष्काळी आणि कमी पाऊसमानाच्या प्रदेशात त्याची लागवड होऊ शकते. याचे झाड मध्यम आकाराचे आहे, सर्वाधिक साडेतीन मीटर उंचीपर्यंत ते जाऊ शकते. पाने गडद हिरवी आणि चमकदार आहेत. या झाडाला नऊ ते दहा गुच्छ येतात. एका घडाचे वजन साधारण २६ ते २९ किलोपर्यंत मिळते. ३६० ते ३८० दिवसात ते परिपक्व होते. पिकवून खाण्यायोग्य केळीसाठी त्याचा सर्वाधिक उपयोग आहे. केळीचा आकार काहीसा लहान आहे, पण चव, रंग आणि गुणवत्ता खूपच चांगली आहे. गेल्या काही वर्षापासून प्रयोग केल्यांतर २०१६-२०१७ मध्ये पहिल्यांदा त्याची चाचणी घेण्यात आली. आता या वाणाचे संशोधन अंतिम टप्प्यात आहे.

केळी उत्पादनात भारत अव्वल
केळी हे भारतातील अनन्यसाधारण फळपीक आहे. ऊर्जावर्धक अशी ओळख असलेल्या या फळाचे उत्पादन जगभरातील १२० देशांमध्ये घेतले जाते. पण त्यात सर्वाधिक केळी उत्पादक देश म्हणून भारताकडे पाहिले जाते. फिलिपाइन्स, बेल्जियम आदी देश केळी उत्पादनात भारताशी स्पर्धा करतात. पण प्रत्येक वेळी भारत या देशांना मागे टाकते आहे. आजही वर्षाकाठी भारतात १६.९ दशलक्ष टन इतके केळीचे उत्पादन होते. एकूणच भारतीय देशी केळीची गुणवत्ता, चव, रंग आणि विशेषतः त्याच्यातील पोषक अन्नघटक या जोरावर भारतीय केळीला युरोपसह अरब अमिराती देशांमध्ये मोठी पंसती मिळते.

इतर अॅग्रो विशेष
पीक कर्जवाटपात करा आमूलाग्र बदलराज्यातील काही भागांतील कापूस आणि तूर ही पिके...
आपत्ती निर्मूलनासाठी विद्यार्थ्यांनो...अमेरिकेमधील टेक्सास ए. एम. कृषी विद्यापीठांतर्गत...
अन्नद्रव्यांचा समतोल वापर आवश्यक...जमिनीतील अन्नद्रव्यांचा मोठ्या प्रमाणावर होत...
पाणी चोरी करणाऱ्यांवर फौजदारी कारवाईमुंबई : राज्यातील दुष्काळी परिस्थिती लक्षात घेऊन...
फुलांवर रुंजन रोबो मधमाश्‍यांचे...नागपूर : विविध आकर्षक रंगसंगतीसह काही वेळ...
कोल्हापूरात कामगार-अडत्यांच्या वादात...कोल्हापूर : येथील बाजार समितीत तोलाइदार, अडते...
चवगोंडा पाटील, सौरभ कोकीळ, मारुती शिंदे...पुणे : राज्यातील ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांची...
जेजुरीत कुलधर्म कुलाचारासाठी भाविकांची...जेजुरी, जि. पुणे : चंपाषष्ठी उत्सवानिमित्त...
नाशिक जिल्ह्यातील माती परीक्षणासाठी ‘...नाशिक : नाशिक जिल्ह्यातील शेती, गावतळे, जलसंपदा,...
राज्यात थंडीत चढउतारपुणे : छत्तीसगडचा दक्षिण भाग, तेलंगणा आणि...
दोन टप्प्यांत ‘एफआरपी’ला विरोधसातारा : साखरेचे दर कोसळल्याने उसाचा पहिला हप्ता...
पीककर्जासाठी उपोषणकर्त्या शेतकऱ्याचे...पाथरी, जि. परभणी  : पीककर्जाच्या मागणीसाठी...
कांदाप्रश्‍नी मुख्यमंत्र्यांकडून आढावानाशिक : हवालदिल झालेल्या कांदा उत्पादक...
केळीच्या विलियम्स वाणाचा आश्वासक प्रयोग...परभणी जिल्ह्यातील सिंगणापूर येथील वसंतराव कदम...
वालाच्या शेंगा, मेहरुणी बोरांची ...दुष्काळी स्थितीत खानदेश व लगतच्या भागातील शेती...
मका भुशाला तीन हजारांचा भावजायखेडा, जि. नाशिक : यंदा तालुक्‍यात अत्यल्प...
ऐन दुष्काळात राज्याला सहकार आयुक्त नाही पुणे  : तीव्र दुष्काळाकडे राज्याची सुरू...
कात्रज मिठाईसाठी वापरणार नायट्रोजन...पुणे  : पुणे जिल्हा दूध उत्पादक संघ अर्थात...
कुलगुरू निवड प्रक्रियेतील विलंब ...मुंबई : राज्यातील कृषी विद्यापीठांच्या...
जपला एकीचा वसा, उमटवला प्रगतीचा ठसा,...रावळगुंडवडी (ता. जत, जि. सांगली) येथील...