agriculture news in marathi, Onion trade up-down formula | Agrowon

कांद्यातील तेजी-मंदीचे सूत्र
दीपक चव्हाण
मंगळवार, 2 जानेवारी 2018

कांदा बाजाराच्या दृष्टीने नव्या वर्षाची सुरवात चांगली झाली आहे. सध्या रांगड्या कांद्याची आवक सुरू आहे. दिवाळीच्या आसपास पोळ कांदा बाजारात असतो, तर डिसेंबर- जानेवारी महिन्यात रांगडा कांदा बाजारात असतो. नावाप्रमाणेच रांगडा, म्हणजे एकरी उत्पादकता, आकार, चव अशा सर्वच बाबतीत हा कांदा सरस असतो. नाशिक जिल्ह्यातील गिरणा खोऱ्यात चांगले हवामान असल्यास एकरी १५ ते २० टन उत्पादन मिळते. गेल्या महिनाभरापासून कांद्यात सातत्यपूर्ण तेजी आहे. डिसेंबर २०१७ मध्ये चांगल्या गुणवत्तेच्या कांद्याचा सरासरी विक्री दर विक्रमी २५०० रु. प्रतिक्विंटल राहिला.

कांदा बाजाराच्या दृष्टीने नव्या वर्षाची सुरवात चांगली झाली आहे. सध्या रांगड्या कांद्याची आवक सुरू आहे. दिवाळीच्या आसपास पोळ कांदा बाजारात असतो, तर डिसेंबर- जानेवारी महिन्यात रांगडा कांदा बाजारात असतो. नावाप्रमाणेच रांगडा, म्हणजे एकरी उत्पादकता, आकार, चव अशा सर्वच बाबतीत हा कांदा सरस असतो. नाशिक जिल्ह्यातील गिरणा खोऱ्यात चांगले हवामान असल्यास एकरी १५ ते २० टन उत्पादन मिळते. गेल्या महिनाभरापासून कांद्यात सातत्यपूर्ण तेजी आहे. डिसेंबर २०१७ मध्ये चांगल्या गुणवत्तेच्या कांद्याचा सरासरी विक्री दर विक्रमी २५०० रु. प्रतिक्विंटल राहिला.

गेल्या वर्षी पावसाळी कांद्याच्या उत्पादनात मोठी घट झाली. बियाणे कंपन्यांकडील निरीक्षणानुसार मे ते जुलैदरम्यान गेल्या दहा वर्षांतील सर्वांत कमी विक्री झाली होती. अर्थात तसे होणे स्वाभाविक होते. कारण डिसेंबर २०१५ ते जून २०१७ अशी १९ महिने चाललेली अभूतपूर्व मंदी बाजाराने पाहिली. रांगडा कांद्याचे दोन हंगाम आणि एक पावसाळी व एक रब्बी असे चार हंगाम बाजाराच्या दृष्टीने फेल ठरले. या हंगामांतील सरासरी विक्री दर हा उत्पादन खर्चापेक्षा कमी होता. नाशिक-नगर-पुण्यातील कांदा उत्पादक गावे आर्थिकदृष्ट्या उजाड होण्याच्या मार्गावर होती. अर्थात, मंदीनंतर तेजी येणारच हा ठाम विश्वास असणाऱ्या व्यावसायिक कांदा उत्पादकांनी हार मानली नव्हती.

उन्हाळ हंगामात दणकून कांदा लागवड झाली आणि नेहमीप्रमाणे तो व्यवस्थित साठवला गेला. जून २०१७ पासून कांदा बाजारात तेजी अपेक्षित होती; पण या महिन्यांतील शेतकरी संपामुळे १५ दिवस बाजार विस्कळित झाला. त्यामुळे तेजी सुरू होण्यासाठी जुलैच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत वाट पाहावी लागली. जुलै २०१७ पासून कांदा बाजाराच्या इतिहासातील सर्वांत दिमाखदार तेजीला प्रारंभ झाला आणि आजतागायत ती टिकून आहे. गिरणा-गोदावरी खोऱ्यातील ज्या ज्या शेतकऱ्यांनी कांदा व्यवस्थित स्टॉक केला होता, त्यांना किफायती उत्पन्न मिळाले आहे.

अनूकूल हवामानामुळे चाळीमधील कांदा शेवटपर्यंत म्हणजे नोव्हेंबर २०१७ च्या शेवटच्या आठवड्यापर्यंत व्यवस्थित होता. २० ते ३० टकक्यापर्यंत प्रमाणित घट होऊनही अडीच हजार रु. प्रतिक्विंटलवर बाजार टिकून राहिल्याने चांगला पैसा झाला. सामान्य शेतकऱ्यांनी ५० ते २०० क्विंटल, मध्यम शेतकऱ्यांनी २०० ते ५०० क्विंटल तर काही मोठ्या शेतकऱ्यांनी ५०० ते ८०० क्विंटल माल या तेजीत काढला आहे. सुमारे ९० टक्के उन्हाळ कांदा तेजीत विकला, असे म्हणावे लागेल. शिवाय १५ नोव्हेंबरपासून नव्या मालासही किफायती बाजार मिळत आहे. परिणामी १९ महिन्यातील महामंदीमुळे गावागावांत आलेली आर्थिक मरगळ झटकली गेली आहे.

ॲग्रोवनमधील १५ ऑगस्ट २०१६ रोजी याच सदरात 'दीर्घकालीन मंदीत तेजीची बीजे' या शीर्षकाचा लेख प्रसिद्ध झाला होता. २०१७ हे वर्ष कांद्यासाठी चांगले जाईल, शेतकऱ्यांनी उन्हाळ कांद्याची लागवड नियमित ठेवावी, असे आवाहन केले होते. त्यामागचे गृहीतक असे होते, की ऑगस्टपर्यंत मंदीला ८ महिने झाले होते आणि स्टॉकमधील उन्हाळ कांदा हा जून २०१७ पासून विक्रीला येणार होता. त्या वेळच्या दीर्घ मंदीमुळे पर राज्यातील उन्हाळ व त्यानंतरच्या पावसाळी अशा दोन्ही हंगामातील उत्पादन कमी होणार, हे स्पष्टच होते. नेमके तसेच झाले. ऑगस्ट २०१६ ते जून २०१७ पर्यंत मंदी सुरुच होती आणि याच मंदीत पिकवलेला कांदा पुढे जुलैपासून मोठ्या तेजीत आला, हे आपण पाहिलेच आहे...खरे तर या तेजीचे श्रेय द्यावे लागेल ते कांदा उत्पादनातील संशोधनाला. मार्चनंतर हार्वेस्ट झालेला कांदा आठ-आठ महिने साध्या पत्र्याच्या चाळीत सुरक्षित राहतो व चांगला मोबदला मिळवून देतोय, ही अत्यंत समाधानाची बाब होय. या तेजीच्या श्रेयात कांदा निर्यातीचा मोठा वाटा आहे. २०१६-१७ मध्ये ३० लाख टनाहून अधिक कांदा निर्यात झाल्यामुळे शिल्लक साठा वेगाने देशाबाहेर गेला आणि  पुढे मागणी-पुरवठ्यात शेतकऱ्याला परवडेल, अशी तफावत तयार झाली. 

पूर्वी कांद्याचा एक हंगाम किंवा चार-सहा महिने मंदी टिकायची. आता अठरा-अठरा महिने आणि चार-चार हंगाम मंदीत जाताहेत. याचे प्रमुख कारण म्हणजे आपल्याकडील वाढलेली साठवण क्षमता होय. आजघडीला मार्चनंतर आपण सहा-सहा महिन्यांची इन्व्हेंटरी (साठा) घेवून चालतोय. यामुळे स्वाभाविकपणे पावसाळी कांद्याचे महत्त्व कमी झालेय. कारण हा कांदा ज्या सप्टेंबर-ऑक्टोबर महिन्यात येतो, तोपर्यंत जून कांदा बाजारात शिल्लक असतो. यंदा तर हा कालावधी नोव्हेंबरपर्यंत लांबला आहे. आगाप लागवड विचारात घेता मार्च ते नोव्हेंबर या नऊ महिन्यांवर उन्हाळ कांद्याचा बाजारावर प्रभाव असतो, हे लक्षात घेतले पाहिजे. उन्हाळ मालातील दीर्घ मंदीमुळे ज्या ज्या वेळी पावसाळी लागवड मोठ्या प्रमाणावर घटेल, त्यानंतर पुढे तेजी असेल, हे सूत्र पुढील काळात रूढ होईल, असे दिसते.

(लेखक शेतीमाल बाजार अभ्यासक आहेत.)

इतर अॅग्रोमनी
ऑक्टोबरमध्ये प्रथमच ब्रॉयलर बाजार...ब्रॉयलर्सचे बाजारभाव वर्षातील उच्चांकी पातळीवर...
सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रमांची गोचीकोणतेही तातडीचे, आतबट्टायचे काम करायचे असेल तर...
पीक संरक्षण क्षेत्रात ‘महिंद्रा’ची...मुंबई : कृषी अवजारे आणि शेती उत्पादनात देशात...
व्यापारी बँका वित्तीय निरक्षरतेचा फायदा...व्यापारी बँका सामान्य कर्जदारांमधील वित्तीय...
संतुलित पुरवठ्यामुळे ब्रॉयलर्सच्या...नवरात्रोत्सवामुळे चिकनच्या सर्वसाधारपण खपात मोठी...
नवीन हंगामात कापसाची अडखळती सुरवातदेशात कापसाच्या २०१८-१९ च्या नवीन विपणन हंगामाची...
हमीभाव मनमोहनसिंग सरकारपेक्षा कमी;...नरेंद्र मोदी सरकारने जुलै महिन्यात पिकांच्या...
तेल द्या आणि तांदूळ घ्या; भारताकडून '...अमेरिकेच्या डॉलरच्या तुलनेत भारतीय रुपया दररोज...
थेट विक्रीचे देशी मॉडेलमहाराष्ट्रात शेतकऱ्यांच्या पुढाकारातून सेंद्रिय व...
शेतीशी नाळ जोडणारा फॅब्रिकेशन व्यवसायफॅब्रिकेशन व्यवसाय एक उत्तम लघू उद्योग आहे. या...
हेमंतरावांची शेती नव्हे ‘कंपनी’च!लखमापूर (ता. दिंडोरी, जि. नाशिक) येथील हेमंत...
खरीप मका, हळदीच्या भावात घसरणया सप्ताहात कापूस, रब्बी मका, सोयाबीन व हरभरा...
कृषी व्यवसाय, उद्योगाकरिता व्यवहार्यता...कृषी व्यवसाय किंवा उद्योगामध्ये अपेक्षित उत्पन्न...
सोयाबीन, कापूस वगळता इतर पिकांच्या...या सप्ताहात सोयाबीन व कापूस वगळता इतर वस्तूंच्या...
सोयामील निर्यात ७० टक्के वाढण्याचा अंदाजदेशाची सोयामील (सोयापेंड) निर्यात २०१८-१९ या...
आधुनिक मत्स्यपालन : एक शाश्वत...पुणे ः नाशिक रस्त्यावर मंचरपासून जवळच अवसरी खुर्द...
यंदा कापसाची विक्रमी सरकारी खरेदी होणारमुंबई (कोजेन्सिस वृत्तसंस्था)ः यंदा एक...
ऑक्टोबर हीटमुळे पुरवठा घटला, ब्रॉयलर्स...मागणीच्या प्रमाणात योग्य पुरवठा आणि त्यातच...
सेंद्रिय निविष्ठांमुळे उत्पादन खर्चात...कोरडवाहू शेती, उत्पादनाची अशाश्वता, त्यातच आलेले...
वायदे बाजार : मका, हळद यांच्या भावात वाढया सप्ताहात मका व हळद यांचे भाव वाढले. इतरांचे...