agriculture news in marathi, processing on turmeric | Agrowon

हळदकंदांवर प्रक्रियेसाठी सुधारित तंत्रज्ञान फायद्याचे
डॉ. जितेंद्र कदम, डॉ. केशव पुजारी
शुक्रवार, 19 जानेवारी 2018

हळदकंदांची काढणी केल्यानंतर हळदीवर प्रक्रिया करून हळद भुकटीची निर्मिती केली जाते. मात्र या प्रक्रियेत हळदकंद शिजविणे, सुकविणे आदी क्रिया अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत. त्यासाठी पारंपरिक पद्धतीचा अवलंब केल्यास हळदीमध्ये अनेक त्रुटी राहतात. त्यामुळे आधुनिक शास्त्रीय पद्धतीचा अवलंब करावा.

कच्च्या हळदीला बाजारपेठेमध्ये फारशी मागणी नसते. फक्त लोणचे तयार करण्यासाठी थोडीफार ओली हळद खरेदी केली जाते.

हळद प्रक्रियेतील टप्पे :

हळदकंदांची काढणी केल्यानंतर हळदीवर प्रक्रिया करून हळद भुकटीची निर्मिती केली जाते. मात्र या प्रक्रियेत हळदकंद शिजविणे, सुकविणे आदी क्रिया अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत. त्यासाठी पारंपरिक पद्धतीचा अवलंब केल्यास हळदीमध्ये अनेक त्रुटी राहतात. त्यामुळे आधुनिक शास्त्रीय पद्धतीचा अवलंब करावा.

कच्च्या हळदीला बाजारपेठेमध्ये फारशी मागणी नसते. फक्त लोणचे तयार करण्यासाठी थोडीफार ओली हळद खरेदी केली जाते.

हळद प्रक्रियेतील टप्पे :

  • हळद प्रक्रियेमध्ये प्रामुख्याने हळदीचे कंद शिजविणे, वाळविणे आणि त्यांना आकर्षक पिवळा रंग येण्यासाठी पॉलिश करणे या बाबींचा समावेश होतो.
  • हळदीचे कंद जमिनीमधून काढल्यानंतर त्याची मोडणी करून मातृकंद, बगलगड्डे आणि हळकुंडे वेगळे करावेत. त्यानंतर हळद शिजवावी. हळद जमिनीतून काढल्यावर शक्‍य तेवढ्या लवकर हळद शिजविण्याची प्रक्रिया करावी.

हळद शिजविण्याची गरज :

  • हळदीमध्ये असलेले कुरकुमीन (पिवळेपणास कारणीभूत घटक) सर्व हळकुंडांमध्ये एकसारखे पसरण्यासाठी.
  • हळद शिजविल्याने तिच्या सालीमध्ये असलेली लहान छिद्रे उघडी होऊन साल मऊ होते. त्यामुळे हळद लवकर सुकते.
  • हळदीची पुनरोत्पादन शक्ती नष्ट करणे.
  • हळदीमध्ये येत असलेला उग्रवास नष्ट करणे.

हळद शिजविण्याच्या पद्धती :
पारंपरिक पद्धत : 
या पद्धतीमध्ये गूळ तयार करण्यासाठी वापरण्यात येणारे चुलवान वापरले जाते. हळद कायलीमध्ये शिजवली जाते. या पद्धतीमध्ये प्रामुख्याने आठ ते दहा क्विंटल क्षमतेच्या कायलीचा वापर केला जातो. कायलीमध्ये हळद सपाट, शंकवाकृती भरून किंवा तिचा ढीग लावून त्यावर हळदीचा पाला टाकून त्यावर गोणपाट टाकतात. त्यामुळे पाण्याची वाफ बाहेर जात नाही. हळद शिजल्यानंतर पाणी तोटीने बाहेर काढले जाते. नंतर हळद बाहेर काढली जाते.

त्रुटी :

  • या पद्धतीमध्ये हळद आणि पाणी यांचा संपर्क येत असल्याने हळदीमधील कुरकुमीनचे प्रमाण पाण्यामध्ये उतरते. त्यामुळे हळदीची प्रत खालावते.
  • या पद्धतीमध्ये एक एकरमधील हळद शिजविण्यासाठी ३ ते ४ दिवस लागतात. कायलीमध्ये शीग लावल्यामुळे खालील हळद लवकर शिजते तर वरची हळद अर्धकच्ची राहते.
  • हळकुंडास चिकटलेला मातीचा थर कायलीच्या तळाशी साचून त्या थरातील हळद जास्त शिजते व करपण्याची शक्‍यता असते.
  • या पद्धतीत प्रत्येक वेळी गरम पाणी बाहेर सोडून दुसऱ्या कायलीच्या वेळी थंड पाणी टाकावे लागते. परिणामी वेळ आणि इंधन मोठ्या प्रमाणात वाया जातो.

संपर्क : डॉ. जितेंद्र कदम, ९८२२४४९७८९
(काढणीपश्‍चात व्यवस्थापन पदव्युत्तर संस्था,रोहा, जि. रायगड)

फोटो गॅलरी

इतर कृषिपूरक
तेजस्विनीच्या साथीने बचतीतून...तेजस्विनी लोकसंचालित साधन केंद्राच्या...
प्रथमोपचाराने बरे होतील जनावरांतील आजारजनावरांमध्ये विविध प्रकारचे विषाणूजन्य व...
वाढत्या तापमानाचा जनावरांवर होणारा...जनावरांमध्ये दिसून येणाऱ्या उष्मा तणावासाठी...
शेळ्या-मेंढ्यांमधील गर्भाशयाच्या...जनावरांना विशेषतः शेळ्या-मेंढ्यांना गर्भाशयाचे...
नियोजन स्वच्छ दूध उत्पादनाचे...दुग्ध व्यवसायात आर्थिक परिस्थिती, शास्त्रोक्त...
अॅझोला, हायड्रोपोनिक्स चाऱ्यातून करा...चाराटंचाईवर मात करण्यासाठी उपलब्ध चाऱ्याची...
संवर्धन खिलार गोवंशाचे...जातिवंत खिलार जनावरांची पैदास वाढवण्यासाठी...
शेळ्या-मेंढ्यांमधील गर्भाशयाचे आजार,...शेळ्या मेंढ्यांना गर्भाशयाचा आजार झालेला आहे हे...
झलक क्रिमोना आंतरराष्ट्रीय पशू...इटली देशात दरवर्षी क्रिमोना आंतरराष्ट्रीय पशू...
जनावरांच्या संतुलित आहार...जनावरांना दिवसभरात किती चारा दिला पाहिजे आणि तो...
जनावरांच्या आहारात कोरडा चारा वापरताना...महाराष्ट्रातील बहुतांशी भागात फेब्रुवारी ते...
कमी जागेत, कमी पाण्यात अळिंबी...कमी जागेत, कमी पाण्यात अळिंबीची लागवड करता येत...
जनावरांच्या खाद्यामध्ये अचानक बदल करणे...कोवळा चारा, निकृष्ट दर्जाचा चारा किंवा बुरशीची...
जनावरांतील रोगनिदानासाठी प्रयोगशाळा...तात्काळ रोगनिदान व योग्य उपचार केल्यामुळे औषधांचा...
गाई, म्हशींची दुग्धोत्पादन क्षमता वाढवा...सध्याच्या काळात सेक्स सीमेन किंवा सॉर्डेड सीमेन,...
ओळखा लिस्टेरिओसिस आजाराची लक्षणेजनावरापासून माणसास होणारे आजार प्रामुख्याने...
पशुसल्लावाढत्या तापमानात जनावरांच्या आहार...
प्रजननक्षमता सक्षम करण्यासाठी...सुयोग्य व समतोल आहारातून जनावरांना ऊर्जा, प्रथिने...
जनावरांमध्ये प्रसूतीनंतर येणाऱ्या समस्याजनावर गाभण असताना व विताना जर व्यवस्थित लक्ष दिले...
प्रक्रियेमुळे वाढेल ऊस वाढ्याची...वाढ्यातील आॅक्झलेट या घटकामुळे जनावराच्या शरीरात...