agriculture news in marathi, quality control inspector, Yavatmal poisoning issue | Agrowon

चौदा जिल्ह्यांना गुणवत्ता निरीक्षकच नाहीत
मनोज कापडे
गुरुवार, 16 नोव्हेंबर 2017

गुणनियंत्रण विभागाची दैना भाग -
पुणे : राज्यातील समस्याग्रस्त शेतकरीवर्गात तांत्रिक माहितीचा अभाव असल्यामुळे परिस्थितीचा फायदा घेत अप्रमाणित कीटकनाशके, खते आणि बियाण्यांमधील वाटमारी भरमसाठ वाढली आहे. मात्र, गुणनियंत्रणाचा मुद्दा नाजूक असतानाही १४ जिल्ह्यांना 'गुणवत्ता नियंत्रण निरीक्षक' नेमण्यात आलेले नाहीत.

गुणनियंत्रण विभागाची दैना भाग -
पुणे : राज्यातील समस्याग्रस्त शेतकरीवर्गात तांत्रिक माहितीचा अभाव असल्यामुळे परिस्थितीचा फायदा घेत अप्रमाणित कीटकनाशके, खते आणि बियाण्यांमधील वाटमारी भरमसाठ वाढली आहे. मात्र, गुणनियंत्रणाचा मुद्दा नाजूक असतानाही १४ जिल्ह्यांना 'गुणवत्ता नियंत्रण निरीक्षक' नेमण्यात आलेले नाहीत.

तालुका ते राज्यस्तर अशी गुणनियंत्रण विभागाची रचना असली तरी अधिकाऱ्यांच्या नियुक्त्या केल्या जात असल्यामुळे गुणनियंत्रणाचे कामे वाऱ्यावर आहेत. त्यातूनच यवतमाळसारख्या कीटकनाशक विषबाधा प्रकरणाच्या घटना घडल्याचे अधिकारी सांगतात.

'पोलिस नसल्यावर गुंड मोकाट सुटतात, त्याचप्रमाणे जिल्हा गुणवत्ता नियंत्रण निरीक्षक नसल्यामुळे राज्यात खते-बियाणे-कीटकनाशकांचे बोगस विकेते, एजंट आणि भेसळखोर उदयाला आले आहेत. गुणवत्ता नियंत्रणासाठी इतर अधिकारी केवळ पाकीट संस्कृतीला चालना देत असून कीटकनाशकांचे नमुने काढण्यापासून ते कारवाईपर्यंत सर्व कामे संशयास्पद होत राहिली. अप्रमाणित कीटकनाशकांबाबत कोर्टकेसेस न करता अहवाल दडपले गेले, असे सूत्रांचे म्हणणे आहे.

'जिल्हा गुणवत्ता नियंत्रण निरीक्षक' हा कृषी विभागाच्या जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकाऱ्यांच्या अखत्यारित काम करतो. खते, बियाणे व कीटकनाशकांमधील गुणवत्ता नियंत्रणासाठी जिल्ह्याप्रमाणेच विभागासाठीदेखील कृषी सहसंचालकांकडे दोन अधिकारी कार्यरत असतात. सध्या राज्यात १४ जिल्ह्यांमध्ये गुणवत्ता नियंत्रण निरीक्षक नाहीतच, पण नागपूर, लातूर, नाशिक कृषी सहसंचालक कार्यालयात गुणवत्ता नियंत्रणाचे काम करणारे तंत्र अधिकारीदेखील नाहीत.

'जिल्हा गुणवत्ता नियंत्रण निरीक्षकाप्रमाणेच जिल्ह्याच्या ठिकाणी अधीक्षक आणि उपसंचालकांनादेखील गुणनियंत्रणाचे अधिकार असतात. मात्र, दोन्ही अधिकारी गुणनियंत्रणात फारसे लक्ष घालत नाहीत.

कृषी सहसंचालक कार्यालयात तंत्र अधिकारी (विभागीय गुणवत्ता नियंत्रण) असतो. त्याने विभागीय गुणवत्ता नियंत्रण निरीक्षकाकडून गुणनियंत्रणासाठी काटेकोर देखरेख ठेवणे अपेक्षित आहे. मात्र, अनेक ठिकाणी दोघांचीच मिलिभगत असल्यामुळे बोगस कंपन्यांचे फावते, असे कर्मचारी सांगतात.

विभागीय सहसंचालकांच्या कार्यालयात तंत्र अधिकारी आणि निरीक्षकांवर नजर ठेवण्याची भूमिका सहसंचालकाने बजावणे अपेक्षित आहे. मात्र, सहसंचालक कार्यालये केवळ अपिले चालविण्यात आणि कंपन्यांशी साटेलोटे करून भानगडी मिटवण्यात धन्यता मानतात.

जिल्हा पातळीवर कीटकनाशकाचा काढलेला नमुना फेल गेल्यानंतर कंपन्या पुन्हा कृषी सहसंचालकांकडे धाव घेतात. या कंपन्यांकडून फेरतपासणीची मागणी होते. ही मागणी मंजूर करण्याचे अधिकार सहसंचालकांचे आहेत. रॅन्डम पद्धतीने कोणता नमुना, कोणत्या प्रयोगशाळेला पाठविण्याबाबत देखील सहसंचालकच निर्णय घेतो. 'अनेक वेळा याच कामात गोलमाल होतो. काही कंपन्या लॅबपर्यंत संधान बाधतात. त्यामुळे गुणनियंत्रणाचे काम एक नाटक ठरते, असे कर्मचारी सांगतात.

राज्यात चालू वर्षात सप्टेंबरअखेर 4631 कीटकनाशकांच्या नमुन्यांची तपासणी करण्यात आली, त्यापैकी 64 अप्रमाणित नमुने आढळून आले आहेत. गुणनियंत्रण विभागाकडून या अप्रमाणित नमुन्यांबाबत काय कारवाई केली जाते, हे शेतकऱ्यांना कधीही कळत नाही.

वर्षानुवर्षे वेटोळे घालून बसलेल्यांना हटवा
गुणनियंत्रणाचे काम अतिशय नाजूक व शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचे असते. या कामात कुचराई झाल्यास शेतकऱ्यांचा जीव जाणे किंवा पिके वाया जाण्याचे प्रकार होतात. मात्र, गुणनियंत्रणाचा बाजार मांडलेल्या अधिकाऱ्यांनी काही जिल्ह्यांमध्ये 'इन्स्पेक्टर राज' आणले आहे. त्यातून काही अधिकारी वर्षानुवर्षे इन्सपेक्टरचे काम करीत आहेत. कृषी खात्यातील काही इन्सपेक्टर हे पोलिस खात्याच्या इनस्पेक्टरलाही 'भारी' आहेत, असे कर्मचारी सांगतात. वर्षानुवर्षे वेटोळे घालून बसलेल्या या निरीक्षकांना हटवून प्रामाणिक अधिकाऱ्यांना गुणनियंत्रण व्यवस्थेत संधी द्यावी, अशी मागणी कर्मचाऱ्यांची आहे.
क्रमशः

इतर अॅग्रो विशेष
दोन आठवड्यांनंतर मॉन्सूनची प्रगती..पुणे : नैऋत्य मोसमी वाऱ्यांनी (मॉन्सून)...
राज्यात दमदार पाऊस; कोकण, विदर्भात...पुणे : मॉन्सून सक्रिय झाल्याने कोकण, मध्य...
नांदेड, परभणी, हिंगोली जिल्ह्यांत...नांदेड : नांदेड, परभणी, हिंगोली जिल्ह्यांतील १३९...
बाजारात कांदा टप्प्याटप्प्याने आणा..नाशिक : येत्या काळात देशभरातील कांदा बाजारात आवक...
दागिने गहाण टाकून पीककर्ज भरले...कोल्हापूर ः कारखान्यांनी एफआरपी देताना हात आखडता...
राज्यातील सोसायट्यांच्या दहा हजार...नाशिक : विविध कार्यकारी सेवा सहकारी संस्थांमार्फत...
राज्यातील पाच नदी खोऱ्यांच्या जल...मुंबई : राज्यातील महत्त्वपूर्ण अशा कृष्णा,...
जमिनीची सुपीकता जपत वाढविले पीक उत्पादनकुडजे (ता. हवेली, जि. पुणे) येथील शुभांगी विनायक...
शिक्षण, जलसंधारणातून ग्रामविकासाला गतीमराठवाडा ग्रामीण विकास संस्थेचा आरोग्य सेओवा,...
बॅंकेच्या चकरा अन् कागदपत्रांच्या...धुळे ः मागील दोन - तीन महिन्यांपासून पीककर्जासाठी...
‘ई-नाम’मधील १४५ बाजार समित्यांसाठी हवेत...पुणे ः शेतकऱ्यांना त्यांचा शेतीमाल देशातंर्गत...
सुमारे साठ एकरांवर ‘ड्रीप अॅटोमेशन’पाणी व खतांचा काटेकोर वापर करण्याबाबत अनेक शेतकरी...
भारताकडून अमेरिकेच्या हरभरा, तुरीच्या...नवी दिल्ली ः अमेरिकेने भारतातून आयात होणाऱ्या...
राज्यात अनेक ठिकाणी जोरदार पावसाची हजेरीपुणे ः राज्यातील अनेक भागांत शुक्रवारी (ता. २२)...
माॅन्सून पुढे सरकण्यास अनुकूल स्थितीपुणे : माॅन्सूनला राज्यातून पुढे सरकण्यास अनुकूल...
राज्यात आजपासून प्लॅस्टिकबंदी...मुंबई : राज्य सरकारच्या प्लॅस्टिकबंदीच्या...
धान्याला कीड लागताच सेन्सर देणार माहितीकऱ्हाड, जि. सातारा : साठवणूक केलेल्या ठिकाणी अथवा...
साखर निर्यातीचा कोटा ८० लाख टन करण्याची...कोल्हापूर : साखर निर्यातीची कोटा ८० लाख टन करावा...
सुकाणू समितीच्या कार्यकारिणीची जवळगाव...अंबाजोगाई, जि. बीड : शेतकरी संघटना व सुकाणू...
शेती म्हणजे तोटा हे सूत्र कधी बदलणार? शेती कायम तोट्यात कंटूर मार्करचे संशोधक व शेती...