agriculture news in marathi, return monsoon would be helpful, AGROWON, Maharashtra | Agrowon

परतीचा पाऊस ठरेल दिलासादायक
संदीप नवले
गुरुवार, 28 सप्टेंबर 2017

परतीचा पाऊस जेव्हा सुरू होतो, त्या वेळी वातावारणामध्ये काही ठिकाणी पाऊस थांबतो. काही ठिकाणी तापमान वाढून उकाडा वाढण्यास सुरवात होते. तसेच हवेचे दाबही वाढलेले असतात.
- ए. के. श्रीवास्तव, वैज्ञानिक, हवामान विभाग, पुणे

पुणे ः राजस्थानच्या पश्चिम भागातून परतीचा पाऊस सुरू होण्याचा अंदाज हवामान विभागाने दिला आहे. यंदा हा परतीचा पाऊस दिलासादायक ठरण्याचे संकेत आहेत.

परतीच्या पावसाच्या वेळी वातावरणात विविध बदल घडत असतात. या बदलामध्ये काही ठिकाणी हवेचे दाब वाढतात, तर काही ठिकाणी हवेचे दाब कमी होऊन वातावरणात उकाडा वाढण्यास सुरवात होते. त्यामुळे काही भागांत कमाल तापमानात चढ-उतार होतात, या वेळी आॅक्टोबरची चाहूल लागली असे ओळखले जाते.

जूनमध्ये माॅन्सूनचे आगमन झाल्यानंतर टप्प्याटप्प्याने माॅन्सून उत्तर भारताकडे जातो. त्यानंतर भारताच्या पश्चिमेकडील भागात मॉन्सून दाखल होतो. या पश्चिमेकडील भागात साधारणपणे पंधरा ते वीस दिवस जोरदार पाऊस पडतो. त्या वेळी सप्टेंबर महिना उजाडलेला असतो.

त्या वेळी हवामानात काही ठिकाणी कमी दाबाचा पट्टा तयार होतो. त्यामुळे वायव्य भारतात जोरदार पाऊस पडतो. पूर्वेकडे पावसाचे प्रमाण कमी अधिक असते. त्यामुळे राज्यात काही ठिकाणी ढगाळ हवामान असते, तर काही ठिकाणी ऊनही पडते. त्यामुळे वातावरणात दमटपणा वाढतो.

वायव्य भारतात पाऊस थांबतो
परतीच्या प्रवासाच्या काही दिवस आधी भारताच्या वायव्य भागात जोरदार पडतो. त्यानंतर पावसाचा जोर ओसरून पाऊस थांबतो. साधारणपणे पाच ते सहा दिवस पाऊस थांबल्यानंतर परतीचा सुरू होतो. या कालावधीत काही वेळा ऊन पडते. काही ठिकाणी ढगाळ हवामान असते. त्या वेळी वाऱ्याची दिशा बदलून ती वायव्य, उत्तरेकडून दक्षिणेकडे वाहण्यास सुरवात होते. त्या वेळी राजस्थान, मध्य प्रदेश, हरियाना या भागांतील पाऊस थांबलेला असतो.

असा होतो परतीचा प्रवास
हवामान विभागाकडून पाच दिवस आधी परतीच्या प्रवासाचा अंदाज दिला जातो. साधारणपणे राजस्थानच्या पश्चिम भागातून एक सप्टेंबर रोजी परतीचा प्रवास होण्याचा अंदाज असतो. परंतु बदलत्या हवामानामुळे काही वेळा या भागात पाऊस सुरू असल्यास उशीरही होतो. एकंदरीत परतीच्या प्रवासाच्या वेळी मध्य प्रदेश, छत्तीसगड, त्रिपुरा, उत्तराखंड, गुजरात, झारखंड या भागांतही पावसाचे प्रमाण कमी होऊन परतीच्या पावसास अनुकूल स्थिती तयार होते.

त्या वेळी राजस्थानच्या पश्चिम भागातून परतीचा पाऊस सुरू होऊन हा पाऊस जम्मू आणि काश्मीर, उत्तराखंड, दिल्ली, उत्तर प्रदेश, बिहार, आसाम, उत्तर प्रदेश, गुजरात, मध्य प्रदेश, छत्तीसगड, महाराष्ट्र, कर्नाटक, आंध्र प्रदेश, तमिळनाडू असा परतीचा प्रवास सुरू होतो. त्या कालावधीत देशातील काही ठिकाणी कमी-अधिक पाऊस होतो.

उत्तरेकडे हवेचे दाब वाढतात
परतीच्या पावसाच्या वेळी वायव्य भागात हवेचे दाब वाढून ते साधारणपणे १००८ हेप्टापास्कलपर्यंत गेलेले असतात. दक्षिणेकडील हवेचे दाब कमी म्हणजे १००६ हेप्टापास्कलएवढे असते. हळूहळू त्यात वाढ होते. त्या वेळी ईशान्येकडील हवेचे दाब जास्त असल्याने वारे ईशान्येकडून बाष्प घेऊन दक्षिणेकडे येतात.

टप्प्याटप्प्याने हे वारे दक्षिणेकडे सरकत असल्यामुळे अनेक भागांत जोरदार पाऊस होतो. या वेळी वाऱ्यांचा वेग ताशी आठ ते बारा किलोमीटर एवढा असतो. त्या वेळी हिंदी महासागर, अरबी समुद्र व बंगालच्या उपसागरातील पाण्याचे तापमान सामान्य असते.

दक्षिण भारतात तापमान वाढते
परतीच्या पावसाच्या वेळी उत्तर भारतातील जम्मू आणि काश्मीर ते दक्षिणेकडील कन्याकुमारीपर्यंत १००८ हेप्टापास्कल हवेचे दाब झालेले असतात. त्या वेळी महाराष्ट्राच्या मध्यावर व कोकणातही हवेचे दाब कायम असतात. त्या वेळी राजस्थान, उत्तरेकडील काश्मीरच्या भागात मॉन्सूनचा पाऊस थांबलेला असतो. परंतु हिंदी महासागराच्या पाच अक्षांश उत्तर विषुववृत्तीय भागात व ५० ते ८० रेखांशामध्ये तुरळक ठिकाणी समुद्राच्या पाण्याचे पृष्ठभागाचे तापमान किंचित वाढत असते. त्या वेळी सूर्य दक्षिणेकडे काहीसा झुकलेला असून, सूर्यकिरणे तिरपी पडण्यास सुरवात होते. परंतु काही वेळा ढगाळ हवामान, ऊन पडलेले असते. त्यामुळे देशातील तापमानातही बदल होऊन उत्तरेकडील तापमानात घट, दक्षिणेकडील तापमान वाढण्यास सुरवात होते.

कमी अधिक होतो पाऊस
ईशान्येकडील हवेचे दाब जास्त असल्याने तिकडील वारे बाष्प घेऊन दक्षिणेकडे येतात. टप्याटप्याने हे वारे जम्मू आणि काश्मिर, उत्तराखंड, दिल्ली, उत्तर प्रदेश, बिहार, आसाम, उत्तरप्रदेश, गुजरात, मध्य प्रदेश, छत्तीसगड, महाराष्ट्र, कर्नाटक, आंध्र प्रदेश, तमिळनाडू या राज्यांतून दक्षिणेकडे सरकत असल्यामुळे अनेक भागांत जोरदार पाऊस होतो. काही ठिकाणी कमी पाऊस पडतो. दक्षिणेकडील तमिळनाडूच्या भागात परतीचा पाऊस थांबून ईशान्येकडील पाऊस नोव्हेंबर, डिसेंबरपर्यंत सुरू असतो.

महाराष्ट्राच्या पूर्व भागाला मिळतो दिलासा
परतीच्या पावसाच्या वेळी मध्य प्रदेशाकडून वारे वाहतात. त्यामुळे महाराष्ट्रातील पूर्वेकडील मराठवाडा, विदर्भ, मध्य महाराष्ट्र या भागांतही परतीचा चांगला पाऊस पडतो, परंतु कोकणात परतीचा पाऊस कमी होतो. मराठवाडा, विदर्भ आणि मध्य महाराष्ट्रात झालेला हा पाऊस रब्बी पिकांना दिलासादायक ठरत असल्याने अनेक शेतकरी ज्वारी, हरभरा यांसारख्या पिकांच्या पेरण्या करतात.

इतर अॅग्रो विशेष
रसायन विरहित फायद्याची शेती शक्य भारतात आज नेमकी सेंद्रिय व नैसर्गिक शेती...
राज्यातील जमिनीत जस्त, लोह, गंधक,...डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाच्या मृद...
केवळ जमीन आरोग्यपत्रिकेचा उपयोग नाही :...परभणी :जमीन आरोग्यपत्रिकेतील शिफारशीनुसार...
विदर्भात किमान तापमानात सरासरीच्या...पुणे : विदर्भाच्या काही भागांत थंडीत वाढ झाली आहे...
मातीची हाक मातीचा कस घटल्यामुळे मरणपंथाला लागलेल्या जमिनी...
मातीच्या घनीकरणाने घटते उत्पादनजमीन खराब होण्याचे एक महत्त्वाचे कारण   ...
समजून घ्या जमिनीची आरोग्यपत्रिकाबऱ्याच शेतकऱ्यांकडे जमिनीची आरोग्यपत्रिका उपलब्ध...
सावधान, सुपीकता घटते आहे... पुणे : महाराष्ट्रातील भूभागाचे मोठ्या...
अॅग्रोवनच्या कृषी प्रदर्शनाला जालन्यात...जालना : सर्वांची उत्सुकता लागून असलेल्या सकाळ-...
शून्य मशागत तंत्रातून कस वाढविला...मी १९७६ पासून आजपर्यंत जमिनीची सुपीकता...
सेंद्रिय कर्बावर अवलंबून जमिनीची सुपीकताजमिनीस भौतिक, रासायनिक व जैविक गुणधर्म हे...
भूमिगत निचरा तंत्राद्वारे क्षारपड...सुरू उसात दक्षिण विभागात पहिला क्रमांक उरुण...
अतिपाण्यामुळे क्षारपड होतेय जमीनक्षारपड-पाणथळ जमिनीची उत्पादनक्षमता वाढविण्यासाठी...
जैवइंधन, जैवखते, ठिबक उपकरणांच्या...२९ वस्तू आणि ५३ सेवांच्या जीएसटी दरामध्ये कपात...
प्रगतीच्या दिशेने पाऊलराज्यात कृषी विद्यापीठांच्या स्थापनेपासून ते १९९०...
सहकारी बॅंका डिजिटाइज केव्हा होणार?डिजिटल बॅंकिंग याचा अर्थ आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या...
कारखाने, ऊस उत्पादकांचे नुकसान...नवी दिल्ली : साखरेच्या घाऊक दरात घसरण होऊनही...
इंडोनेशिया, चीनला द्राक्ष निर्यातीत...नाशिक : रशिया, चीन, इंडोनेशिया अशा काही देशांनी...
किमान तापमानाचा पारा वाढू लागलापुणे : दक्षिण कर्नाटकाच्या परिसरात चक्राकार...
कृषी संजीवनी प्रकल्पाची मंजुरी अंतिम...मुंबई : दुष्काळापासून शेतीचे संरक्षण आणि खारपाण...