agriculture news in Marathi, special feature on farmers Diwali, Maharashtra | Agrowon

आले तर येईल उभ्या उभ्या...
ज्ञानेश उगले
सोमवार, 23 ऑक्टोबर 2017

दिवाळीबाई तुझं दिवाळं काढील
चोळी अंजिरी फाडील, गाय खुट्याची सोडील...

दिवाळीबाई तुझं दिवाळं काढील
चोळी अंजिरी फाडील, गाय खुट्याची सोडील...

बहिणींना मूळ लावायला जायचंय, पण द्राक्षावर डाऊनीचं सावट...छाटणीनंतर...पावसाच्या तडाख्यानंतरही वेलीवर नुकतेच बाहेर आलेले इवलेसे घड पाहून मन हरखून गेलंय...आधी फवारणी करू...मग बहिणीकडं जाऊ, असं ठरवलेलं... पण दोन गल्ल्यांत कसा तरी ट्रॅक्‍टर फिरला...अन जो रुतून बसला तो काही केल्या निघेना...वडील, भाऊ, भावजयी सगळ्यांचा आटापिटा सुरू झाला...हे मागील तीन दिवसांपासून रोज सुरू आहे. रोज ट्रॅक्‍टर काढतोय...गाळात रुततोय...पुन्हा आटापिटा सुरूच राहतो...बाग अत्यंत संवेदनशील अवस्थेत...आता धावपळ नाही केली तर वर्षभराचं पीक हातातून जाईल ही भीती...कामाच्या वेळी लाईट गेलेली...ऐन दिवाळीत धनत्रयोदशीच्या दिवशीच विंचुरी गवळी (ता. जि. नाशिक) येथील दत्तात्रय काळे यांच्या बागेतलं सकाळी साडेदहा, अकराच्या दरम्यानचं दृश्य. बहिणीच्या शेतशिवारातही तीच लढाई..."आले तर येईल उभ्या उभ्या...नाही तर दोन चार दिवसांनी येईल''...बहिणीचं उत्तर काळीज चिरून जाणारं...

फवारणी करताना ट्रॅक्‍टर रुतलाय..मागच्या पुढच्या सगळ्याच चाकांना मातीचं भलंमोठं पेंडकावन चिकटून बसलंय..चालवणारा गडी गियरसारखे गियर बदलतोय..उलटा रेस करतोय..चाक जागीच फिरतंय..घुर्रर्रर्र...आवाजानं नुस्ता ट्रॅक्‍टरच नाही, वेलीचे बाबूं अन तारही हादरतेय..नुस्ता आटापिटा..तब्बल तासाभराच्या हातघाईच्या लढाईनंतर ट्रॅक्‍टर चिखलाच्या दलदलीतून बाहेर निघालाय..दूरवर जाताना चारी चाकांना जणू दुसरं मातीचं चाक उगवून आलेलं.

बहिणीच्या शेतातही तीच लढाई
सबंध द्राक्षपट्ट्यातली दिवाळी अशीच गाळात रुतलेली.. सलग नऊ दिवस पाऊस रोज धुवांधार कोसळत राहिला..पीक वाचविण्याची लढाई शिवारात सुरू असताना दिवाळी कधी आली ते कळलंही नाही..पाऊस उघडल्यावर तर अधिकच कामांची धामधूम सुरू झालेली..लक्ष्मीपूजन, पाडवा तर यातच जाणार..भाऊबीजेला तरी उसंत मिळेल की नाही सांगता येत नव्हते..बहिणींना मूळ लावायला जाताच आलं नाही..दिवस मावळतीला त्यांना फोन करून सांगताना, बोलताना कंठ दाटून आलेला..बहिणीच्या शेतशिवारातही तीच लढाई.."आले तर येईल उभ्या उभ्या..नाही तर दोन चार दिवसांनी येईल''..बहिणीचं उत्तर काळीज चिरून जाणारं..

मेळ बसता बसेना..
"सकाळी उजाडल्यापासूनच पंडितराव काळे यांच्या घरातली माणसं बागेत काम करताहेत..एकाच वेळी फवारणी, छाटणीच्या काड्या गोळा करणं..पाण्याने आच्छादलेल्या द्राक्षाच्या फांद्या हाताने हलवून त्यातील पाणी काढून देणं ही कामं सुरू आहे. मध्येच लाईट जाते. तेव्हा सगळं काम खोळंबतं..मजूर नसल्यानं हाल सुरू आहेत..खूप खर्च वाढलाय..औषधं सगळी उधारीत घ्यावी लागत आहेत. रोज फवारणी करावी लागत आहे..पोरांना दिवाळीच्या सुट्या लागल्यात. त्यांचाही शेतीच्या कामांना उपयोग होतोय..बाकी दिवाळीचं घर कसं आवरायचं? फराळ कसा करायचा? हे प्रश्‍न तर घरातल्या बायांसमोर आ वासून उभे आहेत..असंख्य प्रश्‍नांनी धास्तावलेल्या घरातील बाया घरात अन बाहेर दोन्हीकडंही मेळ बसविण्याची कसरत करताहेत...

मजूर दिवाळीत सुटीवर गेलेत..
खूप म्हणजे खूप पाऊस..पावसात बाग वाचल म्हणून वाटत नव्हतं..पण अजूनही चांगला बहर दिसू लागलाय..आज डिपिंग करायची होती. पण मान्संच नाहीयेत. दिवाळीला गावाला परत गेलेत..आम्ही दोघंच नवरा बायको गनपंपानं जीए फवारतोय..बागेच्या कडेला टाकीतील फवारणीचं द्रावण ढवळताना मंगला निमसे सांगत होत्या. दिवाळी सुरू झालीय..पण शेतकऱ्याची अडचण वाढलीय..मजूर सुट्टीवर निघून गेलेत...जीएची फवारणी खरंतर आधुनिक स्प्रेयरने केली जाते. ते पुरवणारी यंत्रणाही आहे. पण त्याचं भाडंही परवडणारं नाहीय..एक एकर द्राक्षबाग जगविण्यासाठी दोघं पती पत्नी धडपडताहेत..द्राक्षपिकासोबत पंधरा वीस गुंठे क्षेत्रावर शेपू, कांदापात, मेथी असा भाजीपाला केला जातो. हा भाजीपाला शहरा लगतच्या भाजीबाजारात विक्री केला जातो. यंदाही त्यांनी मागील महिन्यात बेणं टाकलं होतं. शेतात गच्च पाणी साचलंय. पण सततच्या पावसाने बीज उतरण्याआधीच सडून गेलंय. मागच्या दिवाळीला भाजीपाल्यानं द्राक्षाच्या मजुरीचा खर्च भागवला होता. हे सांगताना मंगलाताईंच्या बोलण्यातली खंत लपत नाही..
 

इतर अॅग्रो विशेष
आश्‍वासनानंतर कडू यांचे विमा आंदोलन...पुणे : फळ पीकविमा योजनेतील गलथानपणामुळे...
वैशिष्ट्यपूर्ण, मूल्यवर्धित उत्पादनांत...औरंगाबाद येथील सौ. मनीषा संतोष चव्हाण यांनी...
मुंबईमध्ये शेतकरी ते ग्राहक सेंद्रिय...नाशिक : सिन्नर तालुक्यात दुष्काळी परिस्थिती...
अकोली जहाॅंगीर येथे एचटीबीटी...अकोला ः देशात प्रतिबंधित असलेले एचटीबीटी कापूस...
कर्नाटक आगमनानंतर, मॉन्सूनच्या...पुणे : अरबी समुद्रातील ‘वायू’ चक्रीवादळामुळे...
सांगली जिल्ह्यात बेदाणा उत्पादनात वाढ,...सांगली ः बेदाणा निर्मितीसाठी प्रतिकूल वातावरण...
तिसऱ्या दिवशीही समुद्राला उधाणसिंधुदुर्ग : वायुवादळामुळे समुद्राला आलेले...
खरीप हंगामासाठी भेंडीची नवी जातचिपळूण ः दापोली येथील डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण...
कोकणात बरसणार पूर्वमोसमीच्या सरीपुणे : ‘वायू’ चक्रीवादळाच्या प्रभावामुळे कोकणात...
दुष्काळ सांगतो ‘जपून वापरा पाणी’हवामानाच्या नुकत्याच व्यक्‍त झालेल्या अंदाजानुसार...
‘असर’दार शिक्षणासाठी...कृषी पदवीधर आता माध्यमिक शिक्षकांच्या नोकरीसाठी...
मॉन्सूनची दक्षिण कर्नाटकपर्यंत चालपुणे : अरबी समुद्रातील ‘वायू’ चक्रीवादळामुळे...
गुजरातवरील ‘वायू' संकट तूर्त टळलेअहमदाबाद/ नवी दिल्ली : गुजरात किनाऱ्याच्या दिशेने...
मोगरा शेतीतून दरवळला यशाचा सुगंध...ॲग्रोवनमध्ये मोगरा शेतीची यशकथा वाचून कवठेमहांकाळ...
‘राजवाडी पॅटर्न’द्वारे शंभर एकर जमीन...पावसाळ्यात भरपूर पाऊस, उन्हाळ्यात पाण्याचे...
छत्रपती शाहू महाराज यांनी...कागल, जि. कोल्हापूर ः महाराष्ट्रात राजर्षी शाहू...
राज्यात तुरळक ठिकाणी पावसाचा अंदाज पुणे ः अरबी समुद्रात धुमाकूळ घालणाऱ्या वायू...
'पशुसंवर्धन'मध्ये अखेर नव्याने बदल्यानागपूर ः विश्‍वासात न घेताच बदल्या केल्याचा ठपका...