agriculture news in marathi, Story of Hostel mess run by girl students, VNMAU, Parbhani | Agrowon

कृषी विद्यार्थिनी चालवितात सहकारी तत्त्वावर मेस
माणिक रासवे
गुरुवार, 8 मार्च 2018

सहकारी मेसमुळे तुलनेने कमी खर्चामध्ये विद्यार्थिनींना आरोग्यदायी पोटभर जेवण मिळते. बाजारातून शिधासामग्री खरेदीचे व्यवहार ज्ञान, तसेच पाककलेसह मेस मॅनेजमेंटचे प्रशिक्षण मिळते. आईप्रमाणे वसतिगृहांतील विद्यार्थिनींची आम्ही काळजी घेतो.
- प्रा. विशाला पटणम, मुख्य वसतिगृह अधीक्षक
 

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाअंतर्गत विविध विद्याशाखांतील विद्यार्थिनी वसतिगृहांमधील सहकारी तत्त्वावरील मेसमुळे माफक खर्चामध्ये पोटभर सकस जेवण मिळते. यासोबत विद्यार्थिनी मेस मॅनेजमेंटचा धडाही गिरवित आहेत. 

 विद्यापीठाच्या स्थापनेनंतर सुरवातीची काही वर्षे विविध विद्याशाखांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थिनींची संख्या जेमतेम ६० ते ७० असायची. यामध्ये आसाम, मणिपूर, बिहार, राजस्थान, आंध्र प्रदेश, केरळ आदी राज्यांतील विद्यार्थिनींची संख्या ५० टक्के होती. तेव्हा विद्यार्थिनींसाठी एक वसतिगृह होते, परंतु मेस नव्हती. विद्यार्थिनींना जेवणासाठी परभणी शहरातील खासगी मेसमध्ये जावे लागत असे. विद्यार्थिनींची अडचण लक्षात घेऊन विद्यापीठ व्यवस्थापनाने वसतिगृहामध्ये मेस सुरू केली. परंतु पुढे अपुऱ्या मनुष्यबळअभावी मेस बंद पडली.

गृहविज्ञान महाविद्यालयाच्या तत्कालीन प्राचार्य डाॅ. श्यामला हारोडे यांच्या संकल्पनेतून १९८० मध्ये  दक्षिण भारतातील विद्यार्थिनींच्या मेसच्या धर्तीवर विद्यार्थिनी वसतिगृहामध्ये सहकारी तत्त्वावर मेस सुरू करण्यात आली. सध्या सामाजिक विज्ञान महाविद्यालयाच्या परिसरातील चार वसतिगृहामध्ये दरवर्षी ५२० ते ५६० विद्यार्थिनी वास्तव्यास असतात. त्यांना या सहकारी मेसचा फायदा होत आहे. दोन वेळच्या जेवणासाठी खाजगी मेसमध्ये महिन्याला २,००० ते ४,००० रुपये खर्च येतो. परंतु सहकारी मेसमध्ये प्रत्येक विद्यार्थिनीकडून महिन्याला ७०० ते ७५० रुपये मेस शुल्क तसेच स्वयंपाकी महिलांचे लेबर चार्जेस दरमहा १२० रुपये याप्रमाणे प्रत्येक सहा महिन्याचे ७२० रुपये शुल्क आगाऊ घेतले जाते. दररोजच्या जेवणाचे पदार्थ विद्यार्थिनीच ठरवतात. वरण, भाजी, पोळी, भात, कोशिंबीर असे पोटभर जेवण मिळते. आठवड्यातून एकवेळ गोड जेवण असते. सणावारांनुसार पक्वांनाचा बेत असतो.

विद्यार्थिनी करतात मेसचे व्यवस्थापन 

  • महिन्यातील प्रत्येक पंधरवड्यामध्ये आलटून पालटून आठ विद्यार्थिनींवर मेस व्यवस्थापनाची जबाबदारी.
  •  प्रत्येकी चार विद्यार्थिनींना हिशेब आणि मेस व्यवस्थापनाचे काम. प्रत्येक विद्यार्थिनीचा कोणत्या न कोणत्या वर्षी मेस व्यवस्थापनामध्ये सहभाग.
  • धान्य, भाजीपाला, किराणा खरेदी करून मेस मॅनेजर काम करणाऱ्या विद्यार्थिनींकडे नियोजनाची जबाबदारी.
  • विद्यार्थिनींच्या संख्येनुसार दररोजच्या जेवणाचे नियोजन. त्या प्रमाणात स्वयंपाकी महिलांना शिधासामग्रीचे वाटप. उपलब्ध सामग्रीचा काटकसरीने वापर.
  •  ३० ते ५० विद्यार्थिनींमागे एक याप्रमाणे प्रत्येक मेसमध्ये परभणी शहरातील चार गरीब गरजू महिलांची स्वयंपाकी म्हणून नियुक्ती. त्यांना जेवणासोबतच दरमहा रोख मजुरी.
  •  डायनिंग हाॅलच्या स्वच्छतेची जबाबदारी विद्यापीठ कर्मचाऱ्यांकडे. दरमहा मेस खर्चाचे लेखा परीक्षण. 
  • माफक दरामध्ये दर्जेदार जेवण

आवडीनुसार जेवण तयार करता येते. अन्य मेसच्या तुलनेत कमी खर्चात दर्जेदार जेवण मिळते. व्यवस्थानाचे कौशल्यदेखील आत्मसात होत आहे.
- ज्योती गरड, विद्यार्थिनी

सहकारी मेसमध्ये भाजीपाला, किराणा आम्ही काटकसरीने वापरतो. याचा पुढील काळात निश्चित उपयोग होणार आहे.
- सोनल जाधव, विद्यार्थिनी

 

इतर अॅग्रो विशेष
गोकुळानं ‘गणित’ नाही मांडलंपशुपालनातून दूध व्यवसाय म्हणजे मुळातच उद्योग आहे...
ब्राझीलचा धडा घेणार कधी?सातत्याने दोन वर्षांच्या चांगल्या पाऊसमानानंतर...
उत्तर प्रदेशातील कारखान्यांची अतिरिक्त...नवी दिल्ली ः बाजारात साखरेचे पडलेले दर आणि...
भारतात गोड्या पाण्याची उपलब्धता घटलीवॉशिंग्टन ः भारतात उपलब्ध पाण्याचा आणि पाणी...
कापसाच्या ३७० वाणांच्या विक्रीला...नगर  ः बोंड अळीच्या नियंत्रणासाठी कमी आणि...
अधिकाऱ्यांनी कोंडून दिली खुनाची धमकीपुणे  : कृषी खात्यातील पाणलोट व मृद्संधारण...
उन्हाचा चटका कायम राहणारपुणे : राज्यात उन्हाचा ताप वाढल्याने विदर्भ, मध्य...
वादळाने बाष्प खेचून नेले; अरबी समुद्रात...पुणे : अरबी समुद्रात मंगळवारी कमी तीव्रतेचे वादळ...
हिरापूरच्या बैल बाजारात चार कोटींवर...बीड : हिरापूर (ता. गेवराई) येथे बैलांचा आठवडे...
दापोलीत उद्यापासून जॉइंट ॲग्रेस्कोपुणे ः यंदा ४६ वी संयुक्त कृषी संशोधन व विकास...
बफर स्टॉकच्या शक्‍यतेने साखर १००...कोल्हापूर : गेल्या अनेक दिवसांपासून मंदीच्या...
कापूस बियाणे सत्यता पडताळण्यासाठी ‘क्‍...जळगाव ः बोगस कापूस बियाण्याला आळा घालण्यासह...
फळपिकांसह एकत्रित क्रॉपसॅप योजना...मुंबई : राज्यातील प्रमुख फळ पिके व इतर पिकांवरील...
‘महावेध’ देणार शेतकऱ्यांना अचूक...मुंबई : लहरी हवामानामुळे नेहमीच नुकसान सहन करीत...
‘वनामकृवि’ कुलगुरू पदासाठी उद्या मुलाखतीपरभणी : वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी...
सिंचनक्षमता बळकट करून फळबागशेती केली...केळीचे मुख्य पीक, त्याचे निर्यातक्षम उत्पादन,...
‘त्या’ कृषी पर्यवेक्षकांच्या ‘डिमोशन’ला...अकोला ः सन २०११ मध्ये कृषी पर्यवेक्षक पदावर...
फळबाग शेती, रायपनिंग चेंबर, थेट विक्रीडोंगरकडा (जि. हिंगोली) येथील वयाच्या पासष्टीमध्ये...
अकोला जिल्हा प्रशासन शेतकऱ्यांना देणार...अकोला ः देशात राबवल्या जात असलेल्या प्रधानमंत्री...
दक्षिण महाराष्ट्रातील कारखान्यांत ८०...सांगली/कोल्हापूर ः साखरेला दर नसल्याने निराश...