agriculture news in Marathi, success story of Sericulture farming farmer family | Agrowon

रेशीम उद्योगाने आणली कौटुंबिक स्थिरता
संतोष मुंढे
शनिवार, 25 ऑगस्ट 2018

पूर्वी पूरक म्हणून सुरू केलेला रेशीम उद्योग आता मुख्य बनला आहे. कुटुंबाच्या साडेतीन एकर शेतीपैकी तीन एकरांवर तुतीची चार वर्षांपासून लागवड केली जाते. पत्नी वैशाली यांच्या साथीने चालविलेल्या चॉकी सेंटरमुळे कुटुंबातील सर्वांच्या हाताला काम मिळते आहे. कुटुंबाला कार्यकुशल बनवत आर्थिक स्थिरता आणण्याचं काम याच रेशीम उद्योगानं केल्याचं औरंगाबाद जिल्ह्यात फूलंब्री तालुक्‍यातील डोंगरगाव कवाड येथील विजय डकले अभिमानाने सांगतात. 

पूर्वी पूरक म्हणून सुरू केलेला रेशीम उद्योग आता मुख्य बनला आहे. कुटुंबाच्या साडेतीन एकर शेतीपैकी तीन एकरांवर तुतीची चार वर्षांपासून लागवड केली जाते. पत्नी वैशाली यांच्या साथीने चालविलेल्या चॉकी सेंटरमुळे कुटुंबातील सर्वांच्या हाताला काम मिळते आहे. कुटुंबाला कार्यकुशल बनवत आर्थिक स्थिरता आणण्याचं काम याच रेशीम उद्योगानं केल्याचं औरंगाबाद जिल्ह्यात फूलंब्री तालुक्‍यातील डोंगरगाव कवाड येथील विजय डकले अभिमानाने सांगतात. 

पूर्वीची शेती 
विजय यांनी साधारण २००६ मध्ये शेतीची जबाबदारी सांभाळण्यास सुरवात केली. त्यापूर्वी वडील पुंडलीकराव पारंपरिक शेती करताना कपाशी, मका आदी पिके घ्यायचे. पाऊस पूरक राहिला तर जेमतेम ५० ते ६० हजार रुपये उत्पन्न साडेतीन एकरांतून मिळायचे. कुटुंबाचा चरितार्थ भागविताना घालमेल व्हायची. 

रेशीम शेतीने दाखविली पाउलवाट 
सन २००६ च्या सुमारास विजय यांनी अर्थप्राप्ती वाढवण्यासाठी आणि शेतीला पूरक म्हणून रेशीम विभागाच्या मार्गदर्शनांतर्गत रेशीम उद्योगाची कास धरली. तुतीची एक एकरवर लागवड केली. ‘कोलार गोल्ड’ या पिवळे कोष तयार करणाऱ्या कोषांचे उत्पादन घेण्यास सुरवात केली. आता ते  ‘डबल हायब्रीड’ पांढऱ्या कोषांचे उत्पादन घेतात. काही वर्षे पाच ते सहा बॅचेस ते घ्यायचे. पुढे २०१० नंतर ‘डबल हायब्रीड वाणा’ तून वर्षाला ५ ते ६ बॅचेस घेत उत्पादन वाढवले.  सन २००४ नंतर तुती क्षेत्रात दोन एकरांची वाढ केली.  

डकले यांचा रेशीम शेती उद्योग दृष्टिक्षेपात 

  •    सन २०१० ते १४ या काळात कोषांना ३०० ते ४०० रुपये प्रतिकिलो दर मिळाला. 
  •    त्यानंतर मागील वर्षापर्यंत हा दर ३०० ते ५०० रुपये मिळाला. 
  •    सन २०१० पासून कर्नाटकातील रामनगरम बाजारात रेशीम कोषांची विक्री होते. 
  •    प्रतिबॅच खर्च- ३२ हजार रुपयांपर्यंत  
  •    चॉकी सेंटर- प्रतिबॅच खर्च- २० हजार रुपये. 

 चॉकी सेंटरचा मोठा आधार 
रेशीम उद्योगाकडे जसजसे शेतकरी मोठ्या प्रमाणात वळू लागले तसतसे हा उद्योग अधिक फायद्याचा व कमी वेळेत करण्याचे तंत्र शेतकरी हाताळू लागले. त्यातूनच पत्नी सौ. वैशाली यांच्या मदतीने विजय यांनी २०१३-१४ मध्ये चॉकी सेंटर सुरू केले. कुटुंबाला त्यातून मोठा आर्थिक आधार मिळू लागला. कुटुंबातील सदस्य या व्यवसायात राबू लागले. रेशीम उत्पादक विजय यांच्याकडे बाल्यावस्थेतील अळ्यांची मागणी नोंदवितात. मिळालेल्या अंडीपूंजांमधून संगोपन करीत दहा दिवसांत संबंधित अळी अवस्था विजय शेतकऱ्यांना पुरवतात.  

 वैशिष्ट्ये 

  •    चाळीसगाव, धुळे, जळगाव, जालना, औरंगाबाद जिल्ह्यांत चॉकीला मागणी 
  •    जवळपास शंभर शेतकरी संपर्कात 
  •    प्रत्येक महिन्याला ७० ते ८० शेतकऱ्यांना चॉकी पुरवली जाते. 
  •    प्रति शंभर अंडीपुंजांमागे सुमारे १२०० रुपये उत्पन्न मिळते. 
  •  रेशीम उद्योगाने साध्य केलेल्या बाबी  
  •    तीन मुलींची शिक्षणे  
  •    शेतात पाण्याच्या शाश्वततेसाठी स्वखर्चातून दोन विहिरींची निर्मिती  
  •    चॉकी सेंटर उभारण्यासाठी पाच ते सहा लाख खर्च कुठल्याही मदतीविना स्वत: करणे झाले शक्‍य. 

रेशीम शेतीने आमचे जीवन सुकर केले आहे. आठ सदस्यांच्या कुटुंबाचा खर्च या व्यवसायातून करणे शक्य झाले आहे. स्वखर्चातून चॉकी सेंटर उभारणेही शक्‍य झाले. 
- विजय पुंडलीक डकले , सौ. वैशाली विजय डकले
: ९४२३६६२१८१ , ८३२९०५२९६९

इतर अॅग्रो विशेष
सिंधुदुर्गात पाऊस; आंबा, काजूला मोठा...कणकवली, जि. सिंधुदुर्ग : जिल्ह्यातील काही भागात...
पीक कर्जवाटपात करा आमूलाग्र बदलराज्यातील काही भागांतील कापूस आणि तूर ही पिके...
आपत्ती निर्मूलनासाठी विद्यार्थ्यांनो...अमेरिकेमधील टेक्सास ए. एम. कृषी विद्यापीठांतर्गत...
अन्नद्रव्यांचा समतोल वापर आवश्यक...जमिनीतील अन्नद्रव्यांचा मोठ्या प्रमाणावर होत...
पाणी चोरी करणाऱ्यांवर फौजदारी कारवाईमुंबई : राज्यातील दुष्काळी परिस्थिती लक्षात घेऊन...
फुलांवर रुंजन रोबो मधमाश्‍यांचे...नागपूर : विविध आकर्षक रंगसंगतीसह काही वेळ...
कोल्हापूरात कामगार-अडत्यांच्या वादात...कोल्हापूर : येथील बाजार समितीत तोलाइदार, अडते...
चवगोंडा पाटील, सौरभ कोकीळ, मारुती शिंदे...पुणे : राज्यातील ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांची...
जेजुरीत कुलधर्म कुलाचारासाठी भाविकांची...जेजुरी, जि. पुणे : चंपाषष्ठी उत्सवानिमित्त...
नाशिक जिल्ह्यातील माती परीक्षणासाठी ‘...नाशिक : नाशिक जिल्ह्यातील शेती, गावतळे, जलसंपदा,...
राज्यात थंडीत चढउतारपुणे : छत्तीसगडचा दक्षिण भाग, तेलंगणा आणि...
दोन टप्प्यांत ‘एफआरपी’ला विरोधसातारा : साखरेचे दर कोसळल्याने उसाचा पहिला हप्ता...
पीककर्जासाठी उपोषणकर्त्या शेतकऱ्याचे...पाथरी, जि. परभणी  : पीककर्जाच्या मागणीसाठी...
कांदाप्रश्‍नी मुख्यमंत्र्यांकडून आढावानाशिक : हवालदिल झालेल्या कांदा उत्पादक...
केळीच्या विलियम्स वाणाचा आश्वासक प्रयोग...परभणी जिल्ह्यातील सिंगणापूर येथील वसंतराव कदम...
वालाच्या शेंगा, मेहरुणी बोरांची ...दुष्काळी स्थितीत खानदेश व लगतच्या भागातील शेती...
मका भुशाला तीन हजारांचा भावजायखेडा, जि. नाशिक : यंदा तालुक्‍यात अत्यल्प...
ऐन दुष्काळात राज्याला सहकार आयुक्त नाही पुणे  : तीव्र दुष्काळाकडे राज्याची सुरू...
कात्रज मिठाईसाठी वापरणार नायट्रोजन...पुणे  : पुणे जिल्हा दूध उत्पादक संघ अर्थात...
कुलगुरू निवड प्रक्रियेतील विलंब ...मुंबई : राज्यातील कृषी विद्यापीठांच्या...