कीटकनाशकांच्या फवारणीवेळी खबरदारी घ्या : कृषी विभाग
मारुती कंदले
रविवार, 8 ऑक्टोबर 2017

संरक्षक कीटचा वापर करणे, प्रतिबंधात्मक उपाययोजना राबविणे, खबरदारी घेऊनही विषबाधा झाल्यास बाधित व्यक्तीवर तातडीने प्रथमोपचार करून त्यासंदर्भात शासकीय यंत्रणेला कळविणे आवश्यक आहे.

मुंबई: यवतमाळसह विदर्भातील काही जिल्ह्यांत कापूस व सोयाबीनवर कीटकनाशकांची फवारणी करताना शेतकऱ्यांना विषबाधा झाली. या पार्श्वभूमीवर कृषी विभागामार्फत कीटकनाशकांची फवारणी करताना खबरदारीच्या मार्गदर्शक सूचना जाहीर करण्यात आल्या आहेत. तसेच विषबाधा झालेल्या व्यक्तींची शासकीय यंत्रणेला तातडीने माहिती द्यावी, असे आवाहनही कृषी विभागाचे प्रधान सचिव बिजयकुमार यांनी केले आहे.  

अशा प्रकारच्या घटना भविष्यात घडू नयेत, यासाठी कीटकनाशकांची अथवा कीडनाशकांची फवारणी करताना आवश्यक ती खबरदारी घेणे आवश्यक आहे. संरक्षक कीटचा वापर करणे, प्रतिबंधात्मक उपाययोजना राबविणे, खबरदारी घेऊनही विषबाधा झाल्यास बाधित व्यक्तीवर तातडीने प्रथमोपचार करून त्यासंदर्भात शासकीय यंत्रणेला कळविणे आवश्यक आहे. तसेच कीटकनाशकांची फवारणी करताना सर्व शेतकरी व शेतमजूर यांनी हातमोजे, चष्मा, मास्क, टोपी इत्यादीचा वापर करावा. 

कीटकनाशकांची फवारणी शेतमजुरांमार्फत केली जात असताना शेतमजुरांना संरक्षक कीट पुरवून, त्यांना आवश्यक त्या सूचना देण्याची जबाबदारी शे‍तमालकाची आहे. कीटकनाशकांची फवारणी करतेवेळी प्रथमोपचाराचे साहित्य शेतावर उपलब्ध ठेवावे. पिकावर कीटकनाशकांची फवारणी शक्यतो सकाळच्या सत्रात वारे नसताना करावी. उष्ण, दमट व प्रखर उन्हामध्ये कीटकनाशकाशी संपर्क आल्यास शरीरात विष भिनण्याची प्रक्रिया वेगाने होऊ शकते.

फवारणी करताना वारे वाहणाऱ्या दिशेला तोंड करून फवारणी करावी. वारे वाहण्याच्या विरुद्ध दिशेला तोंड करून कीटकनाशकांची फवारणी केल्यास त्याचा फवारा मोठ्या प्रमाणात शरीरावर पडून शरीरात विष भिनण्याची शक्यता असते. फवारणी करताना जवळपास अन्य असंबंधित व्यक्ती अथवा जनावरे असणार नाहीत याची काळजी घ्यावी.

ऑर्गेनोफॉस्फरस अथवा कार्बामेट अथवा क्लोरिन गटातील कीटकनाशके (उदा. प्रोफॅनोफॉस, प्रोफॅनोफॉस + सायपरमेथ्रीन यांचे मिश्रण, मोनोक्रोटोफॉस, डायफेन्युरॉन, इत्यादी.) ही जहाल असल्याने त्यांच्या फवारणीच्या वेळी आवश्यक ती खबरदारी घ्यावी. फवारणी करताना कंपनीकडून प्राप्त झालेल्या माहिती पत्रकातील सूचनांचे काटेकोरपणे पालन करण्यात यावे, तसेच कीटकनाशकांचे पाण्यामध्ये मिश्रण तयार करताना कंपनीने दिलेल्या प्रमाणानुसारच मिश्रण तयार करावे.

शेतमालकाने माणुसकी व सामाजिक कर्तव्याचे भान ठेवून विषबाधेच्या घटनेची माहिती कृषी सहायकाला अथवा पंचायत समितीच्या कृषी अधिकाऱ्याला अथवा तहसीलदार यांना अथवा पोलिस ठाणे अंमलदारास अथवा आरोग्य अधिकाऱ्याला अथवा जिल्हा परिषदेच्या कृषी विकास अधिकाऱ्याला अथवा जिल्हा शल्यचिकित्सकाला अथवा जिल्हाधिकारी यांना तातडीने माहिती कळवावी, असे असे आवाहन कृषी विभागाने केले आहे.

मार्गदर्शक सूचनांचे पालन आवश्‍यक
कीटकनाशकांची फवारणी केल्यानंतर, शिल्लक राहिलेले कीटकनाशक, कीटकनाशकाचे डबे, पॅकिंग, बॉक्स, इत्यादी साहित्य काळजीपूर्वक नष्ट करावे अथवा सुरक्षित ठिकाणी ठेवावे. कीटकनाशकांची फवारणी करणाऱ्या शेतमालकाने अथवा शेतमजुरांनी फवारणी दरम्यान, अथवा फवारणी पूर्ण झाल्यानंतर साबणाने स्वच्छ हात व तोंड धुतल्याशिवाय काहीही खाऊ अथवा पिऊ नये.

शेतमालकाने कीटकनाशकांची फवारणी करणाऱ्या शेतमजुराची सरकारी दवाखान्यामार्फत वर्षातून किमान एकदा शारीरिक तपासणी करून घ्यावी. या मार्गदर्शक सूचनांचे पालन शेतकरी व शेतमजूर यांनी करणे आवश्यक आहे, जेणेकरून संभाव्य जीवितहानी टाळता येऊ शकेल, असे आवाहन कृषी विभागाने केले आहे.

इतर अॅग्रो विशेष
खुल्या शेतीतील गुलाब लागवड तंत्रज्ञान गुलाबाच्या फुलांचा उपयोग...
ज्ञानाचा प्रकाशदिवाळी... प्रकाशाचा, उत्साहाचा सण! सारी दुखं...
साडेआठ लाख शेतकऱ्यांच्या खात्यामध्ये ४...मुंबई : छत्रपती शिवाजी महाराज शेतकरी सन्मान...
जिभाऊ... बापू तुमले दिवाईन्या सुभेच्छा...जळगाव ः जिभाऊ... बापू तुमले दिवाईन्या सुभेच्छा...
पोषक तत्त्वांनीयुक्त खजूर, अक्रोड, काजूपोषक तत्त्वे आणि आरोग्याच्या दृष्टीने अक्रोड अाणि...
रब्बी हंगामासाठी कांदा जाती अन्‌...महाराष्ट्रात रब्बी कांदा पिकाचे क्षेत्र मोठ्या...
बाजरी चारा पीक लगवड तंत्रज्ञान बाजरी हे पीक पालेदार, रसाळ, गोड व मऊ असते....
जळगाव जिल्ह्यात दादर ज्वारी तरारली जळगाव  ः खानदेशात यंदा परतीच्या पावसामुळे...
कांद्यावर डिसेंबरपर्यंत 'स्टॉक लिमिट'नवी दिल्ली : नफेखोरपणा, साठेबाजी, वाढते दर आणि...
सांगली जिल्ह्यात भाजपच्या वारुला ब्रेकसांगली ः लोकसभा, विधानसभा, जिल्हा परिषद, पंचायत...
कर्जमाफी योजनेस प्रारंभ...राज्य सरकारची...मुंबई : कर्जमाफी देण्यासाठी जाहीर करण्यात आलेल्या...
वाढत्या लोकसंख्येसाठी व्हर्टिकल फार्म...भारतासारख्या उच्च लोकसंख्या असलेल्या देशांसाठी...
निशिगंध लागवड तंत्रज्ञान निशिगंधाची फुले अत्यंत सुवासिक व आकर्षक असतात....
बरसीम पीक लागवड बरसीम हे मेथीघासाप्रमाणे बहुगुणी वैरणीचे पीक आहे...
‘जीवनसंगिनी’ची प्रकाशवाटनैसर्गिक आपत्तींचा कहर आणि अनिश्चित बाजार अशा...
बीजी ३ च्या विनापरवाना विक्रीवर...मुंबई : तणनाशक सहनशील (हर्बिसाईड टाॅलरंट)...
रब्बी पिकांचे पाणी व्यवस्थापन महत्त्वाचेरब्बी हंगामामध्ये घेतल्या जाणाऱ्या पिकांसाठी...
राज्यात कापूस खरेदी २५ पासूननागपूर : राज्यात बुधवार (ता. २५) पासून पणन...
नेताओं की दिवाली, किसानों का दिवालादोन दिवसांपूर्वी मला अमरावती जिल्ह्यातील शेतकरी...
ऊसावरील कीडींचे एकात्मिक व्यवस्थापन तपशील : पूर्व मशागत     कीड...