agriculture news in marathi, Vaghoti usefull in Stomachache | Agrowon

पोटदुखीवर गुणकारी वाघेटी
अश्विनी चोथे
रविवार, 16 सप्टेंबर 2018

वाघेटीच्या काटेरी वेली जंगलात डोंगरकपारीला मोठ्या प्रमाणात वाढलेल्या दिसतात. महाराष्ट्रात कोकण, पश्चिमघाटात मोठ्या प्रमाणात वाघेटीच्या वेली आढळतात.  

 वनस्पतीची ओळख ः

वाघेटीच्या काटेरी वेली जंगलात डोंगरकपारीला मोठ्या प्रमाणात वाढलेल्या दिसतात. महाराष्ट्रात कोकण, पश्चिमघाटात मोठ्या प्रमाणात वाघेटीच्या वेली आढळतात.  

 वनस्पतीची ओळख ः

  • वाघेटी हा बहुवर्षीय काटेरी वेल आहे. याचे खोड गोलाकार असून फांद्या मोठ्या प्रमाणात इतरत्र पसरतात.
  • पाने साधी, एका आड एक, लांबट-गोल टोकदार व चमकणारी असतात. काटे टोकदार, वाकडे, चपटे असून जोडीने पानाच्या बेचक्यातून येतात.
  • काटे वाघाच्या नखासारखे असल्यामुळे या वेलीला वाघेटी किवा व्याघ्रनखी असे म्हणतात. फुले पांढरी किंवा फिकट गुलाबी, द्विलिंगी, नियमित असून पानांच्या बगलेतून एक किंवा दोन अशी येतात. 
  • पुष्प कोश ४ दलांचा, ४ पाकळ्या मोकळ्या असतात. फिकट गुलाबी पुंकेसर पाकळ्यापेक्षा लांब असते. बीजांडकोशाचा देठ पुंकेसरापेक्षा किंचित लांब असतो. 
  • फळ गोल, हिरवट-तांबूस अनेक बिया (काळ्या) आणि गरयुक्त असून फळ पिकल्यावरती लाल होऊन तडकते.

 औषधी गुणधर्म 

  •  वाघाटी उष्ण, उत्तेजक, असून पित्तनाशक आहे. 
  •  उष्णतेमुळे अंगावर वळ उठल्यावर मूळ उगाळून लेप लावतात. 
  •  वाघाटी क्षयरोगावर अत्यंत गुणकारी औषध आहे.
  •  वाघाटीचे फळ कफ, वायू यांचा नाश करते.
  •  फळ उगाळून पाण्यातून पोटदुखीवर इलाज म्हणून पिण्यासाठी देतात. 
     
स्थानिक नाव वाघेटी/वाघाटी /गोविंदफळ/गोविंदी/कडू वाघांटी
शास्त्रीय नाव Capparis zeylanica L.
कूळ Capparaceae
इंग्रजी नाव Thorny Capper Brush, Ceylon Caper
संस्कृत नाव व्याघ्रनखी, कराम्भा, तपसप्रिय
उपयोगी भाग कोवळे फळ
उपलब्धीचा काळ कोवळे फळ- जून-ऑगस्ट,  फेब्रुवारी- एप्रिल
अभिवृद्धी बिया
वापर भाजी

पाककृती : कोवळ्या फळाची भाजी 
साहित्य 
२०० ग्रॅम वाघेटीची कोवळी फळे, २-३ बारीक चिरलेले कांदे, ३-५ ठेचलेल्या लसूण पाकळ्या, १ चमचा हळद, १-२ चमचा लाल मिरची पावडर,१ चमचा धने पावडर, फोडणीसाठी जिरे, मोहरी, हिंग, कडीपत्ता, तेल, चवीपुरते मीठ व कोंथिबीर. 

 कृती
प्रथम वाघेटीची कोवळी फळे स्वच्छ धुऊन देठाचा भाग कापून घ्यावा. बारीक फोडी करून बिया काढून टाकाव्यात. कढईत तेल गरम करून कडीपत्ता, जिरे, हिंग, मोहरीची फोडणी तयार करावी. नंतर कांदा व लसूण तेलात चांगला शिजवून घ्यावा. त्यात  हळद, लाल मिरची पावडर, धने पावडर व फोडी टाकून चांगले परतवून घ्यावे. झाकण ठेऊन मऊ होईपर्यत  शिजवून घ्यावे. चवीप्रमाणे मीठ मिसळावे.  बारीक चिरलेली कोंथिबीर भाजीवर पसरावी.

टीप : ही भाजी आषाढी एकादशीच्या दिवशी उपवास सोडण्यासाठी खातात.

 : अश्विनी चोथे, ७७४३९९१२०६
(क. का. वाघ उद्यानविद्या महाविद्यालय, नाशिक)

इतर अॅग्रो विशेष
मराठवाड्यात रब्बीची केवळ १९ टक्‍केच...औरंगाबाद : मराठवाड्यात यंदा दुष्काळाची छाया किती...
केळीच्या आगारातून आखातात जाणार ४००...जळगाव ः केळीचे आगार असलेल्या जळगाव जिल्ह्यातून...
महाकॉट ब्रॅण्डची चमक पडली फिकीजळगाव ः पूर्व विदर्भ, उत्तर मराठवाडा व खानदेशातील...
शेतीला मिळाली पूरक उद्योगाची साथअंबाणी (जि. सातारा) येथील सौ. सुरेखा पांडुरंग...
दक्षिण कोकण, पश्‍चिम महाराष्ट्रात आज...पुणे : दक्षिण भारतामध्ये असलेल्या ‘गज’...
अभ्यास अन् नियोजनातून शेती देते समाधाननाशिक शहरातील प्रख्यात हृदयरोगतज्ज्ञ डॉ. अनिरुद्ध...
‘सीसीआय’ची कापूस खरेदी मंगळवारपासून...जळगाव : कापूस खरेदीसंबंधी जिनिंगमध्ये केंद्र...
दुष्काळ, मराठा आरक्षण अधिवेशनात गाजणारमुंबई : उद्यापासून (ता. १९) मुंबईत सुरू होत...
शेतकऱ्यांच्या विधवांचे २१ला मुंबईत...मुंबई : देशभरात विविध शेतकऱ्यांचे मोर्चे...
बा सरकार, प्रश्न जगण्याचा आहे!‘‘ज रा कुठे दुष्काळ पडला, गारपीट झाली,  पूर...
विना `सहकार` नाही उद्धारग्रामीण आणि शहरी भागांचा संतुलित विकास साधत...
राज्यातील धरणांमध्ये ५५ टक्के पाणीसाठापुणे   : राज्यात पाणीटंचाईची तीव्रता वाढू...
महाबळेश्र्वरमध्ये ३५०० एकरांवर...सातारा  ः महाबळेश्वरसह वाई, जावली, कोरेगाव...
दुष्काळात तीन श्रेणींत कामांचे नियोजन...पुणे : राज्यात आलेल्या दुष्काळात मदतीचा...
ओडिशात भाडोत्री ट्रॅक्टर योजनेस प्रारंभभुवनेश्‍वर ः राज्यातील शेतकऱ्यांना अद्ययावत...
सोयाबीन वधारण्याची चिन्हेपुणे: राज्यात सध्या सोयाबीनचे दर गडगडले असले...
राज्याच्या दक्षिण भागात पावसाची शक्यतापुणे : राज्यात थंडी वाढण्यास सुरुवात झाली आहे....
कापूस खरेदीला आजपासून प्रारंभनागपूर : पणन महासंघाव्दारे कापूस खरेदीला आजपासून...
चारा लागवडीसाठी शासकीय जमिनी देणारमुंबई : राज्यावरील दुष्काळाचे संकट लक्षात...
दुष्काळात २५ एकरांत शेवगा, रंगबिरंगी...मुंबई येथील ‘कोचिंग क्लास’चा व्यवसाय असलेले तपन...