agriculture news in marathi, On the way to the extinction of the safflower area in Jalgaon | Agrowon

जळगावमधील करडई क्षेत्र नामशेष होण्याच्या मार्गावर
टीम अॅग्रोवन
गुरुवार, 22 फेब्रुवारी 2018

जळगाव : एकेकाळी तेलबियांच्या उत्पादनात अग्रेसर असलेल्या जळगाव जिल्ह्यात आजघडीला गळीत धान्य किंवा तेलबियांचे क्षेत्र नामशेष झाल्याची स्थिती आहे. मजूरटंचाई, उत्पादनात झालेली मोठी घसरण व पाण्याची समस्या आदी संकटांमुळे करडईसह भुईमुगाचे क्षेत्र मोठ्या प्रमाणात कमी झाल्याची माहिती आहे.

जळगाव : एकेकाळी तेलबियांच्या उत्पादनात अग्रेसर असलेल्या जळगाव जिल्ह्यात आजघडीला गळीत धान्य किंवा तेलबियांचे क्षेत्र नामशेष झाल्याची स्थिती आहे. मजूरटंचाई, उत्पादनात झालेली मोठी घसरण व पाण्याची समस्या आदी संकटांमुळे करडईसह भुईमुगाचे क्षेत्र मोठ्या प्रमाणात कमी झाल्याची माहिती आहे.

जिल्ह्यात रब्बी हंगामात भुईमुगाचे क्षेत्र २००० पर्यंत १७ ते १८ हजार हेक्‍टर असायचे. तर करडई हे दादरसारखे प्रमुख कोरडवाहू पीक होते. करडईचे क्षेत्र सुमारे १२ ते १३ हजार हेक्‍टर असायचे; परंतु १९९५ पासून करडईवर सातत्याने मावा व करपा रोग आला. त्यात उत्पादकता एवढी घटली की बियाणे व मजुरीचा खर्च निघणेही अशक्‍य झाले. करडईच्या पिकावर शेतकरी घरातील मोठे कार्य पार पाडायचे, एवढी वित्तीय मदत या पिकामुळे व्हायची.

यावल, जळगाव, चोपडा भागांतील काळी कसदार जमीन करडईसाठी उपयुक्त अशी आहे. आजघडीला फक्त आसोदे, नशिराबाद, यावल भागांत कुठेतरी करडईचे क्षेत्र नजरेस पडते. उत्पादकता एकरी ९ क्विंटलपर्यंत होती. ती १९९८ मध्ये एकरी दीड क्विंटलपर्यंत खाली आली होती. मावा व करपा या रोगांवरचे उपायही न परवडणारे झाले. त्यामुळे हळूहळू पेरणी कमी होत गेली व सद्यःस्थितीत फक्त ८० एकरवर करडई आहे. शिवाय करडईला काटे असल्याने मजूरही कापणी व मळणीला नाक मुरडायचे.

भुईमुगाचे क्षेत्रही १८ ते १९ हजार हेक्‍टवरवरून अडीच हजार हेक्‍टरवर आले आहे. चोपडा, यावल, रावेर, मुक्ताईनगर, पाचोरा भागांत भुईमूग अधिक असायचा. या भागातील जमीन भुईमुगाला मानवते; परंतु चोपडा व यावलमधील सातपुडा पर्वतालगत पाण्याचे स्रोत कमी झाले. मुक्ताईनगर व रावेरात भुईमुगाची जागा केळीने घेतली. भुईमूग काढणी किंवा पिळण्यासाठीही मजूर फारसे मिळत नाहीत, अशी माहिती मिळाली.

नशिराबाद, आसोदा, भादली, विदगाव भागातील ६० टक्के क्षेत्र करडईखाली व्यापायचे. परंतु सध्या करडई पीक नामशेष झाले आहे. मावा व करपा रोग निर्मूलन न झाल्याने हे पीक जिल्ह्यातून जणू हद्दपार झाले.

- किशोर चौधरी, शेतकरी, आसोदा.

करडईचे तेल घेणाऱ्यांची संख्या जशी कमी झाली, तसे तिचे दरही पडले. करडई जिल्ह्यात अधिक होती, म्हणून स्वतंत्र राष्ट्रीय स्तरावरचे संशोधन केंद्रही जळगावला होते. १९८८ मध्ये हे केंद्र सोलापूरला हलविले. नंतर क्षेत्र कमी होत गेले. करडईचे पीक नामशेष होण्यामागे फक्त कमी दर हे प्रमुख कारण आहे.

- डॉ. सुदाम पाटील, प्रमुख, तेलबिया संशोधन केंद्र, जळगाव

इतर ताज्या घडामोडी
भाजीपाला पिकांची रोपवाटिका तयार करतानाभाजीपाला पिकांची रोपवाटिका करताना योग्य ती काळजी...
परभणीत फ्लाॅवर प्रतिक्विंटल २००० ते...परभणी ः येथील जुना मोंढा भागातील फळे भाजीपाला...
पुण्यात फुलांची ७ काेटींची उलाढालपुणे ः फूल उत्पादक शेतकऱ्यांची भिस्त असणाऱ्या...
योग्य प्रमाणातच वापरा युरियानत्र पानांच्या पेशीमध्ये हरित लवकाची निर्मिती...
वनस्पतीतील संजीवकांमुळे अवकाशातही...पोषक घटकांची कमतरता आणि गुरुत्वाकर्षण कमी असणे या...
राज्यातील काही भागात अंशतः ढगाळ वातावरणमहाराष्ट्राच्या पश्‍चिम किनारपट्टीवर म्हणजेच कोकण...
सांगली जिल्हा बॅंकेला कर्जमाफीसाठी...सांगली ः राज्य शासनाच्या छत्रपती शिवाजी महाराज...
गूळ, बेदाणा, काजू महोत्सवास पुणे येथे...पुणे : दिवाळीच्या निमित्ताने ग्राहकांना रास्त...
'सरकारला दुष्काळाची दाहकता लक्षात येईना'पुणे  : यंदा ऑक्टोबर महिन्यातच धरणांमधील...
कर्नाटकात दुष्काळ जाहीर, मग...मुंबई  : ग्रामीण महाराष्ट्र दुष्काळात...
ऊसतोड मजूर महामंडळाला शंभर कोटींचा निधी...बीड   : याआधीच्या सरकारने दहा वर्षांत अडीच...
हिवरेबाजारमध्ये मांडला पाण्याचा ताळेबंदनगर  ः आदर्श गाव हिवरेबाजारमध्ये...
माण, खटाव तालुक्यांत पाणीटंचाई वाढलीसातारा   ः रब्बी हंगामाच्या तोंडावर पाऊस...
पुणे जिल्ह्यात खरिपात ६९ टक्के पीक...पुणे ः यंदा पाऊस वेळेवर न झाल्याने शेतकऱ्यांकडून...
बुलडाणा जिल्ह्यात १ लाख ६५ हजार...बुलडाणा  ः या रब्बी हंगामात जिल्ह्यात एक लाख...
यवतमाळ जिल्ह्यात जिल्हा प्रशासन उभारणार...यवतमाळ  ः शेतीला पूरक व्यवसायाची जोड देत...
अकोल्याला रब्बीसाठी हरभऱ्याचे वाढीव...अकोला  ः जिल्ह्यात रब्बी हंगामासाठी...
दुष्काळाची व्यथा मांडताना महिला...निल्लोड, जि. औरंगाबाद : विहिरींनी तळ गाठला, मक्‍...
कोल्हापूर जिल्ह्यात खरीप पिकांच्या...कोल्हापूर  : खरीप पिकांची काढणी वेगात...
सोलापुरातील अडचणीतील शेतकऱ्यांसाठी आश्‍...सोलापूर  ः सोलापूर जिल्ह्यात दुष्काळाची...