agriculture news in marathi, Why there is not campaign to stop farmers' suicides? | Agrowon

शेतकरी आत्महत्या रोखण्यासाठी अभियान का नाही?
ज्ञानेश उगले
गुरुवार, 12 ऑक्टोबर 2017

नाशिक : ‘‘शेती नीट पिकत नाही. पाणीही कमीच आहे. आई-वडील खूपच कष्ट करतात; पण त्यांचं मोल मिळत नाही. स्वत: चांगले कपडे घालत नाहीत, मात्र आम्हाला काहीही कमी पडू देत नाहीत. सुटी दिवशी शेतात जाते, तेव्हा त्यांचे कष्ट पाहवत नाहीत. खूप शिकून त्यांचं स्वप्नं पूर्ण करणार आहे...’’ सातवीत शिकणारी साक्षी सांगत होती...

नाशिक : ‘‘शेती नीट पिकत नाही. पाणीही कमीच आहे. आई-वडील खूपच कष्ट करतात; पण त्यांचं मोल मिळत नाही. स्वत: चांगले कपडे घालत नाहीत, मात्र आम्हाला काहीही कमी पडू देत नाहीत. सुटी दिवशी शेतात जाते, तेव्हा त्यांचे कष्ट पाहवत नाहीत. खूप शिकून त्यांचं स्वप्नं पूर्ण करणार आहे...’’ सातवीत शिकणारी साक्षी सांगत होती...

बुधवारी (ता. ११) जागतिक कन्या दिनानिमित्त राज्यातील शेतकऱ्यांच्या मुलींबरोबर अॅग्रोवनने संवाद साधला. यानिमित्त साक्षी आपले मत मांडत होती. कीटकनाशक फवारणीच्या घटनांतून १९ शेतकऱ्यांचे मृत्यू यवतमाळ जिल्ह्यात झालेत. साक्षी मनोहर जाधव (वागद, ता. महागाव, जि. यवतमाळ) तेथीलच. साक्षी रोज सकाळी ९ ते सायंकाळी ५ गावातील इंग्रजी माध्यमाच्या शाळेत जाते. तिचे वडील मनोहर पदवीपर्यंत शिकलेत. दहा एकरात कापूस, सोयाबीन, तूर अशी पिके घेतात. पाणी कमी, वीज वेळेवर नाही. शेतमालाला भाव नाही. याही स्थितीशी झुंजताहेत. छोट्या साक्षीला हातातोंडाची लढाई व्यथित करतेय.

ती म्हणते, शेतात गेलं की, फक्त वडिलांचे कष्टच दिसतात. बऱ्याचदा फी भरायला पैसे नसतात. वडील कुठूनतरी उभे करतात. मला फक्त अभ्यास कर म्हणतात. सरकार ‘स्वच्छता अभियान’ राबवतं, तसं शेतकरी मरू नये म्हणून का बरं अभियान चालवत नाही? तिचा हा प्रश्‍न निरुत्तर करतो. साक्षीला वनस्पती शास्त्रज्ञ व्हायचंय.

शेतमळ्यात वाढलेल्या, खेळलेल्या काही मुली गावांत, काही गावाजवळच्या शहरात शिकतात. कुणी वसतिगृहात राहून शिक्षण घेतंय. कुणी शिक्षण संपवून नोकरी करतंय. मात्र त्यांचं सगळं लक्ष शेताकडंच असतं. आई-वडिलांच्या अडचणींनी त्या हळव्या होतात. त्यांना आई-वडलांना सुखाचे दिवस दाखवायचेत.

पिंप्री खुर्दच्या (ता. चाळीसगाव, जि. जळगाव) दहावीतील साक्षीचे वडील नाना पाटील प्रयोगशील शेतकरी आहेत. सेंद्रिय शेतीचे प्रयोग करतात. जिद्दीने शेतीत प्रगती साधणारे वडील तिचे आदर्श आहेत. तिला शेतीअभ्यासात शिक्षण घ्यायचंय. ‘उन्हाचा तडाखा वाढलाय. भागातील शेतकऱ्यांच्या कापूसफुटी एकाच वेळी आल्यात. वेचणीला मजूरच नाहीत’ अशी खंत ती मांडते. गरताडची (ता. चोपडा, जि. जळगाव) देवयानी संजय पाटीलला डॉक्‍टर व्हायचंय. ती म्हणाली, ‘आमची आठ बिघे शेती. कापूस, ऊस घेतो.

शेतीत पाणी कमी आहे. मजूर मिळत नाहीत. कापसाला क्विंटलला ४१०० रुपयांचा भाव तरीही या परिस्थितीत घर चालवणं आणि फी भरणं खूप अवघड होतंय.’

प्रणिता श्रीकांत पाटील ही निम शिरगावची (ता. शिरोळ, जि. कोल्हापूर) तरुणी शिरोळच्या रत्नाकर बॅंकेत नोकरी करतेय. तिनं बीएस्सी ॲग्रीचं शिक्षण पूर्ण केलंय. तिला कृषी अधिकारी व्हायचंय. घरी शेती तशी अडचणीचीच. प्रतिकूलतेतही वडिलांनी जिद्दीनं शिकवलंय.

ती म्हणते, ‘सगळे म्हणताहेत की शेतीत आधुनिक तंत्रज्ञान वापरलं पाहिजे. पण सामान्य शेतकऱ्याला ते परवडत नाही. तरीही मी कमी खर्चाचं तंत्रज्ञान शेतीत वापरण्यावर भर देते. त्यातूनच ‘ठिबक’चा आग्रह धरला. माती पाणी परीक्षण करून जैविक खतांचा वापर करते. त्याचे चांगले परिणाम मिळालेत.’

शेती कुठेही कमी नाही
शेतकऱ्याची मुलगी असल्याचा अभिमान आहे. मला सात बहिणी आहेत. त्यांची लग्ने वडिलांनी केवळ शेतीतील उत्पन्नावर केलीत. होय! मन लावून केली तर शेती आधार नक्कीच देते. देवगाव (ता. आंबेगाव, जि. पुणे) येथील ऐश्‍वर्या बाळू हांडगे सांगत होती. ती म्हणाली, ‘मी आता बीएस्सी ॲग्रीचे शिक्षण घेते. पदवीनंतर मात्र स्पर्धा परीक्षांची तयारी करून शासकीय सेवेत जायचं आहे.’ ऐश्‍वर्याच्या सोबत शिकणाऱ्या मानसी राजकुमार बर्गे (कोरेगाव, जि. सातारा), पूजा ज्ञानेश्‍वर गायकवाड (नारायणगाव, पुणे), प्राजक्ता प्रवीण कदम (राहाता, जि. नगर), अनिता भाऊसाहेब कढणे (चंदनापुरी, ता. संगमनेर, जि. नगर) यांनीही शेतीपुढील आव्हाने पाहता त्याला तोंड देण्यासाठी योगदान देण्याची तयारी दाखवली आहे.

शहरातील मुलींच्या तुलनेत आजही ग्रामीण भागात शेतकऱ्यांच्या मुलींवर बंधने अधिक असतात. मात्र समजून घेणं, संधी देणं, स्वातंत्र्य देणं याबाबत आई-वडिलांमध्ये जाणीव वाढली आहे.
- मानसी बर्गे, कोरेगाव, जि. सातारा.

शेतीतील सततची अस्थिरता पाहता आमच्या पालकांनाही वाटतं, की मुलीला स्थिर पगाराची नोकरी असलेलं स्थळ मिळावं. त्यात त्यांची काळजीच असते. मात्र, आताच्या अनिश्‍चिततेत नोकरी व शेती दोन्हीही महत्त्वाचे आहे.
- अनिता कढणे, चंदनापुरी, जि. नगर

नवीन तंत्रज्ञान, आधुनिक वाण शेतकऱ्यांपर्यंत पोचत नाहीत. विस्ताराचे काम फारसे होत नसल्याने शेती अडचणीत आहे.
- प्राजक्ता कदम, राहाता, जि. नगर

 

इतर अॅग्रो विशेष
‘कर्जनिधी’चा लाभ शेतकऱ्यांना कसा मिळणार...केंद्र सरकारने शेतकऱ्यांना कर्ज म्हणून ११ लाख...
अधिक नुकसान, कमी भरपाईराज्यभरात खरीप, रब्बी आणि उन्हाळी अशा तिन्ही...
'टिळक महाराष्ट्र विद्यापीठा'तर्फे...पुणे : टिळक महाराष्ट्र अभिमत विद्यापीठाने ‘सकाळ’...
शेतकऱ्यांसाठी हमीभाव दिवास्वप्नचमुंबई : सध्या शेतीमाल हमीभावाच्या मुद्द्यावरून...
साखर मूल्यांकनात १३० रुपयांनी वाढकोल्हापूर : साखर दरात वाढ होत असल्याने त्याचा...
संयुक्त खतांच्या किमती वाढल्यानागपूर ः वातावरणातील बदलामुळे शेतकऱ्यांसमोरील...
हेक्टरी २९१ किलोच तुरीची खरेदीसांगली : वेळ सकाळी दहाची...जत तालुक्‍यातील शेतकरी...
सरकार कांदा खरेदी करण्याची शक्यतानवी दिल्ली : देशात कांदा उत्पादक शेतकऱ्यांना...
मध्य महाराष्ट्रात शुक्रवारी गारपिटीची...पुणे ः कर्नाटकाचा उत्तर भाग आणि अरबी समुद्र, गोवा...
‘हवामान स्मार्ट शेती’ प्रकल्पाला...नवी दिल्ली : हवामानाच्या लहरीपणामुळे देशातील...
माझा शेतकरी चोर आहे का ः धनंजय मुंडेरावेर, जि. जळगाव ः मराठवाड्यातील गारपीटग्रस्त...
राज्यातील धरणासाठा ५२.८३ टक्क्यांवरपुणे : राज्यात रब्बी हंगामात पाण्याचा मोठ्या...
खतांवरील अनुदानाबरोबरच किमतीही हव्यात...खत उद्योगाच्या प्रगतीमध्ये केंद्र सरकार व राज्य...
पंचायत तज्ज्ञ गटाचा अहवाल लवकरच सादर...पुणे  : राज्यातील ग्रामविकासाची भविष्यकालीन...
तेहेतीस वर्षांपासून ‘बोन्साय’ कलेचा...पुणे येथील प्राजक्ता काळे यांनी ३३ वर्षांपासून...
उसापेक्षा किफातशीर ठरले रताळेसोलापूर जिल्ह्यातील बाभूळगावाने रताळे पिकात आपली...
हमी नको, हवा रास्त भाव केंद्र सरकारने २०१८ चा अर्थसंकल्प सादर करताना...
राज्यात अधिकाधिक ‘सीड पार्क’...दर्जेदार बियाण्यांच्या संशोधनासाठी खासगी...
दीडपट हमीभाव : केंद्र सरकारचं लबाडाघरचं...केंद्र सरकार आकड्यांचा खेळ करून स्वतःच्या सोयीचा...
उत्पादन खर्च काढण्यात सरकारची चलाखीपुणे : केंद्र सरकार आपल्या सोयीचा उत्पादन...