Agriculture stories in Mararthi, Crop Advisory of Onion and vegetables | Agrowon

भाजीपाला सल्ला : फळभाजी, वेलवर्गीय, रांगडा कांदा
डॉ. एस. एम. घावडे
रविवार, 3 सप्टेंबर 2017

यंदा राज्याच्या बहुतांश भागांत अतिवृष्टी झाली. तसेच, काही भागांत पावसाचा मोठा खंड पडला. अतिवृष्टी झालेल्या शेतामध्ये अतिरिक्त पाणी साचून नुकसान होऊ शकते, तर पावसाचा मोठा खंड पडलेला असल्यास पिकांना पाण्याचा ताण बसला असेल. आपल्या विभागातील परिस्थितीनुसार नियोजन करावे. 

यंदा राज्याच्या बहुतांश भागांत अतिवृष्टी झाली. तसेच, काही भागांत पावसाचा मोठा खंड पडला. अतिवृष्टी झालेल्या शेतामध्ये अतिरिक्त पाणी साचून नुकसान होऊ शकते, तर पावसाचा मोठा खंड पडलेला असल्यास पिकांना पाण्याचा ताण बसला असेल. आपल्या विभागातील परिस्थितीनुसार नियोजन करावे. 

  • पाणी धरून ठेवणाऱ्या जमिनीत निंबोळी खत, गांडूळ खत, शेणखत, करंज ढेप, एरंडी ढेप इत्यादी सेंद्रिय खतांचा वापर करावा.
  • सप्टेंबर महिन्यात पावसाचे प्रमाण कमी होते. भाजीपाला पिके शारीरिक वाढीच्या अवस्थेतून पुनरुत्पादनाच्या अवस्थेकडे वळतात. पिकांना या अवस्थेत नत्रयुक्त खतांचा पुरवठा करावा. जमिनीत हवा खेळती राहावी यासाठी पिकात कोळपणी करावी.

फळवर्गीय भाजीपाला 

  • फळवर्गीय भाजीपाला पिकात अनावश्‍यक फांद्या व पानांची गर्दी कमी होईल अशा पद्धतीने नियोजन करावे. कारण अतिरिक्त पानांमुळे पिकाच्या खालील भागात पानांची दाटी होऊन दमट वातावरण तयार होते. त्यामुळे कीड- रोगांच्या प्रादुर्भावास अनुकूल वातावरण होते. तसेच, जुन्या पानांची प्रकाशसंश्‍लेषण करण्याची क्षमता संपलेली असते. त्यांच्यात केवळ अनावश्‍यक घटकांचे प्रमाण जास्त असते, त्यामुळे अशी पाने व फांद्या खुरपणी करताना हाताने काढून टाकावीत. 
  • फुलांपासून फळधारणा होण्यासाठी, तसेच फळांची दर्जेदार वाढ होण्यासाठी पोषक वातावरण या काळात उपलब्ध असते, त्यामुळे आंतरमशागतीवर भर द्यावा. पिकात कोळपणी करणे व झाडांना मातीची भर दिल्यास जमिनीतील अन्नद्रव्ये पिकांना मिळण्याचे प्रमाण वाढते.  
  • वांगी, टोमॅटो, मिरची आणि भेंडी इत्यादी भाजीपाला पिकाची लागवड जून - जुलै महिन्यात झाली आहे. सध्या २ ते ३ महिने वयाच्या या पिकांना फूल धारणा व फळधारणा होण्याचा काळ आहे. अशावेळी वरखताचा दुसरा हप्ता द्यावा. वांगी या पिकाला प्रतिहेक्‍टरी ३० किलो नत्र द्यावे. टोमॅटोला प्रतिहेक्‍टरी ५० किलो नत्र द्यावे. भेंडीला प्रतिहेक्‍टरी २५ किलो नत्र द्यावे. वरखते झाडाभोवती बांगडी पद्धतीने देऊन नंतर हलक्‍या मातीने झाकावे. 
  • खते देताना जमिनीत पुरेसा ओलावा असणे आवश्‍यक आहे, अन्यथा खते दिल्यानंतर जमिनीला लगेच हलके पाणी द्यावे. 
  • शक्‍य असल्यास वरील फळभाजीपाला पिकांना प्रतिहेक्‍टरी ५ ते ७ क्विंटल निंबोळीची ढेप द्यावी. त्याचा फायदा जमिनीच्या निचऱ्यासाठी किंवा जलधारण क्षमता वाढण्यासाठी होतो.  
  • पिकाला वाढीकरिता नियमित व गरजेइतकेच पाणी द्यावे. पीक तणविरहित ठेवावे.

वेलवर्गीय भाजीपाला 

  • काकडी, दुधी भोपळा, कारली, शिरी दोडका, चोपडा दोडका इत्यादी पिकांची लागवड होऊन दोन महिने झाले आहेत. त्यांना प्रतिहेक्‍टरी २५ किलो नत्राची मात्रा बांगडी पद्धतीने द्यावी. 
  • मंडप पद्धतीत पिकाच्या वेलींचे शेंडे एकमेकांत गुंतणार नाहीत, याची काळजी घ्यावी. 
  • जमिनीचा मगदूर व वातावरणातील तापमान यांचा अंदाज घेऊन पाण्याच्या दोन पाळ्यांतील अंतर ठरवावे. पिकांना खूप जास्त किंवा कमी पाणी मिळणार नाही याची काळजी घ्यावी. 
  • पिकाच्या दोन ओळींतील जागा तणविरहित ठेवावी. 
  • तयार फळांची काढणी करताना बाजारपेठेतील मागणीनुसार प्रत लक्षात घेऊन वरचेवर काढणी करावी. जुनी झालेली किंवा कमी परिपक्व फळे बाजारपेठेत नेल्यास दर मिळत नाही.

रांगडा कांदा पिकाच्या रोपाची तयारी 

  • जुलै- ऑगस्ट महिन्यात लागवड केलेली रांगडा कांद्याची रोपे आता लागवडपूर्व अवस्थेत आहेत. लागवडीसाठी ६ ते ८ आठवडे वयाच्या रोपांची निवड करावी.  
  • लागवडीसाठी बसवंत- ७८०, ॲग्री फाउंड लाइट रेड या लाल कांद्याच्या, तर भीमा सुपर या पांढऱ्या कांद्याच्या जातींची निवड करावी. 
  • एक हेक्‍टर रांगडा कांदा लागवडीसाठी २ x १ मीटर आकाराच्या व १५ ते २० सें.मी. उंचीच्या एकूण २२ ते २५ गादीवाफ्यांतील रोपे लागतात.

 : डॉ. एस. एम. घावडे, ९६५७७२५८४४
(मिरची व भाजीपाला संशोधन विभाग, डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला)

इतर कृषी सल्ला
कृषी सल्ला : भात, नागली, आंबा, काजू,...भात पावसाचे प्रमाण कमी असल्याने...
संत्रा पीक सल्लासध्या विविध ठिकाणी संत्राबागेमध्ये फळगळची व काळी...
शंखी गोगलगाईचे नियंत्रणसध्याच्या काळात सोयाबीन आणि भुईमूग पिकावर शंखी...
कृषी सल्ला : कापूस, मूग-उडीद, सोयाबीन,...कापूस : सद्यःस्थिती : पीक वाढीच्या अवस्थेत. -...
डाऊनी मिल्ड्यू, करपा रोगाच्या...येत्या आठवड्यामध्ये द्राक्ष लागवडीच्या...
उसावरील लोकरी माव्याचे नियंत्रणनुकसानीचा प्रकार : किडीचे प्रौढ त्यांच्या...
आंतरमशागत करा, संरक्षित पाणी द्यासोयाबीन पीक फुलोरा अवस्थेत आहे. पाण्याचा ताण कमी...
जैविक बुरशीनाशक ट्रायकोडर्माचा वापरनिसर्गामध्ये अनेक प्रकारच्या बुरशी असून, त्यातील...
करपा, तांबेरा प्रादुर्भावाकडे दुर्लक्ष...येत्या आठवड्यामध्ये वातावरण अधूनमधून ढगाळ राहिले...
पीक पोषणामध्ये अन्नद्रव्यांच्या परस्पर...निरनिराळ्या अन्नद्रव्यांचा जमिनीतून होणारा पुरवठा...
पिकातील गंधक कमतरतेची लक्षणेपाण्याचा लवकर निचरा होत असलेल्या जमिनी तसेच जैविक...
नवीन रोपांचे व्यवस्थापन महत्त्वाचे...नवीन रोपांना मातीची भर द्यावी. वाढीच्या टप्प्यात...
काही भागात उघडीप, तर तुरळक ठिकाणी पाऊसमहाराष्ट्राच्या उत्तर भागावर १००० हेप्टापास्कल...
पीक सल्लातीळ जून महिन्यात पेरलेल्या पिकास पेरणीनंतर...
फुलशेती सल्लागुलाब : गुलाब पिकाला प्रतिझाड १० किलो शेणखताची...
तंत्र चिकू लागवडीचे...चिकू कलम लागवड करताना प्रत्येक खड्ड्यात मध्यभागी...
नवीन फुटींवर तांबेरा रोगाची शक्यता,...मागील काही दिवसांमध्ये बऱ्याच ठिकाणी अधूनमधून...
डाळिंबावरील तेलकट डाग रोग, रस शोषक...मृग बहार काळात ऑगस्ट आणि सप्टेंबर महिन्यात...
तूर पिकावरील कीड-रोगांचे वेळीच नियंत्रण...मुळकूज : रोगकारक बुरशी : रायझोक्टोनिया खोडकूज...
भात पिकातील एकात्मिक खत व्यवस्थापनभात पिकामध्ये हेक्टरी सरासरी उत्पादन कमी...