भाजीपाला सल्ला : फळभाजी, वेलवर्गीय, रांगडा कांदा
डॉ. एस. एम. घावडे
रविवार, 3 सप्टेंबर 2017

यंदा राज्याच्या बहुतांश भागांत अतिवृष्टी झाली. तसेच, काही भागांत पावसाचा मोठा खंड पडला. अतिवृष्टी झालेल्या शेतामध्ये अतिरिक्त पाणी साचून नुकसान होऊ शकते, तर पावसाचा मोठा खंड पडलेला असल्यास पिकांना पाण्याचा ताण बसला असेल. आपल्या विभागातील परिस्थितीनुसार नियोजन करावे. 

यंदा राज्याच्या बहुतांश भागांत अतिवृष्टी झाली. तसेच, काही भागांत पावसाचा मोठा खंड पडला. अतिवृष्टी झालेल्या शेतामध्ये अतिरिक्त पाणी साचून नुकसान होऊ शकते, तर पावसाचा मोठा खंड पडलेला असल्यास पिकांना पाण्याचा ताण बसला असेल. आपल्या विभागातील परिस्थितीनुसार नियोजन करावे. 

  • पाणी धरून ठेवणाऱ्या जमिनीत निंबोळी खत, गांडूळ खत, शेणखत, करंज ढेप, एरंडी ढेप इत्यादी सेंद्रिय खतांचा वापर करावा.
  • सप्टेंबर महिन्यात पावसाचे प्रमाण कमी होते. भाजीपाला पिके शारीरिक वाढीच्या अवस्थेतून पुनरुत्पादनाच्या अवस्थेकडे वळतात. पिकांना या अवस्थेत नत्रयुक्त खतांचा पुरवठा करावा. जमिनीत हवा खेळती राहावी यासाठी पिकात कोळपणी करावी.

फळवर्गीय भाजीपाला 

  • फळवर्गीय भाजीपाला पिकात अनावश्‍यक फांद्या व पानांची गर्दी कमी होईल अशा पद्धतीने नियोजन करावे. कारण अतिरिक्त पानांमुळे पिकाच्या खालील भागात पानांची दाटी होऊन दमट वातावरण तयार होते. त्यामुळे कीड- रोगांच्या प्रादुर्भावास अनुकूल वातावरण होते. तसेच, जुन्या पानांची प्रकाशसंश्‍लेषण करण्याची क्षमता संपलेली असते. त्यांच्यात केवळ अनावश्‍यक घटकांचे प्रमाण जास्त असते, त्यामुळे अशी पाने व फांद्या खुरपणी करताना हाताने काढून टाकावीत. 
  • फुलांपासून फळधारणा होण्यासाठी, तसेच फळांची दर्जेदार वाढ होण्यासाठी पोषक वातावरण या काळात उपलब्ध असते, त्यामुळे आंतरमशागतीवर भर द्यावा. पिकात कोळपणी करणे व झाडांना मातीची भर दिल्यास जमिनीतील अन्नद्रव्ये पिकांना मिळण्याचे प्रमाण वाढते.  
  • वांगी, टोमॅटो, मिरची आणि भेंडी इत्यादी भाजीपाला पिकाची लागवड जून - जुलै महिन्यात झाली आहे. सध्या २ ते ३ महिने वयाच्या या पिकांना फूल धारणा व फळधारणा होण्याचा काळ आहे. अशावेळी वरखताचा दुसरा हप्ता द्यावा. वांगी या पिकाला प्रतिहेक्‍टरी ३० किलो नत्र द्यावे. टोमॅटोला प्रतिहेक्‍टरी ५० किलो नत्र द्यावे. भेंडीला प्रतिहेक्‍टरी २५ किलो नत्र द्यावे. वरखते झाडाभोवती बांगडी पद्धतीने देऊन नंतर हलक्‍या मातीने झाकावे. 
  • खते देताना जमिनीत पुरेसा ओलावा असणे आवश्‍यक आहे, अन्यथा खते दिल्यानंतर जमिनीला लगेच हलके पाणी द्यावे. 
  • शक्‍य असल्यास वरील फळभाजीपाला पिकांना प्रतिहेक्‍टरी ५ ते ७ क्विंटल निंबोळीची ढेप द्यावी. त्याचा फायदा जमिनीच्या निचऱ्यासाठी किंवा जलधारण क्षमता वाढण्यासाठी होतो.  
  • पिकाला वाढीकरिता नियमित व गरजेइतकेच पाणी द्यावे. पीक तणविरहित ठेवावे.

वेलवर्गीय भाजीपाला 

  • काकडी, दुधी भोपळा, कारली, शिरी दोडका, चोपडा दोडका इत्यादी पिकांची लागवड होऊन दोन महिने झाले आहेत. त्यांना प्रतिहेक्‍टरी २५ किलो नत्राची मात्रा बांगडी पद्धतीने द्यावी. 
  • मंडप पद्धतीत पिकाच्या वेलींचे शेंडे एकमेकांत गुंतणार नाहीत, याची काळजी घ्यावी. 
  • जमिनीचा मगदूर व वातावरणातील तापमान यांचा अंदाज घेऊन पाण्याच्या दोन पाळ्यांतील अंतर ठरवावे. पिकांना खूप जास्त किंवा कमी पाणी मिळणार नाही याची काळजी घ्यावी. 
  • पिकाच्या दोन ओळींतील जागा तणविरहित ठेवावी. 
  • तयार फळांची काढणी करताना बाजारपेठेतील मागणीनुसार प्रत लक्षात घेऊन वरचेवर काढणी करावी. जुनी झालेली किंवा कमी परिपक्व फळे बाजारपेठेत नेल्यास दर मिळत नाही.

रांगडा कांदा पिकाच्या रोपाची तयारी 

  • जुलै- ऑगस्ट महिन्यात लागवड केलेली रांगडा कांद्याची रोपे आता लागवडपूर्व अवस्थेत आहेत. लागवडीसाठी ६ ते ८ आठवडे वयाच्या रोपांची निवड करावी.  
  • लागवडीसाठी बसवंत- ७८०, ॲग्री फाउंड लाइट रेड या लाल कांद्याच्या, तर भीमा सुपर या पांढऱ्या कांद्याच्या जातींची निवड करावी. 
  • एक हेक्‍टर रांगडा कांदा लागवडीसाठी २ x १ मीटर आकाराच्या व १५ ते २० सें.मी. उंचीच्या एकूण २२ ते २५ गादीवाफ्यांतील रोपे लागतात.

 : डॉ. एस. एम. घावडे, ९६५७७२५८४४
(मिरची व भाजीपाला संशोधन विभाग, डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला)

इतर कृषी सल्ला
कृषी सल्ला : खरीप कपाशी, रब्बी ज्वारी,...हवामानाचा संक्षिप्त अंदाज ः पुढील पाच दिवस...
कपाशीवरील फूलकीड, कोळी किडीचे नियंत्रणफूलकिडे ः आर्थिक नुकसान संकेत पातळी ः ...
आठवडाभर चांगल्या पावसाचा अंदाजमहाराष्ट्रातील हवेचा दाब कमी होत असून, आठवडाभर...
निसवणीनंतर भातावरील रोगांचे व्यवस्थापनसद्यस्थितीत बहुतांश ठिकाणी भात पीक निसवणीच्या...
मोल निचरा पद्धत आर्थिकदृष्ट्या फायदेशीरजमिनीत चिकणमातीचे प्रमाण ३५ टक्‍क्‍यांपेक्षा...
भातावरील करपा रोगाचे नियंत्रणकरपा ः रोगकारक बुरशी : Pyricularia oryzae...
द्राक्ष सल्ला : छाटण्या शेवटच्या...सर्व द्राक्ष विभागांमध्ये पाऊस सुरू झालेला आहे....
कपाशीवरील जिवाणूजन्य करपा रोगाचे...ढगाळ वातावरणात कपाशीवर जिवाणूजन्य पानांवरील चट्टे...
भाजीपाला पिकांतील फळधारणा : समस्या, उपायफळवर्गीय भाजीपाला पिकांच्या अपेक्षित उत्पादनासाठी...
भूमिगत निचरा पाइपची योग्य खोली आवश्‍यकक्षारपड व पाणथळ जमिनीतून पाण्याचा निचरा...
सोयाबीनवरील शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचे...सोयाबीन पिकावर सद्यस्थितीत शेंग पोखरणाऱ्या अळीचा...
रब्बी पेरण्यांसाठी अनुकूल परिस्थिती सद्यस्थितीत राज्यात पुरेसा पाऊस पडल्यामुळे रब्बी...
कलमी द्राक्ष बागेतील अडचणींवर करा...द्राक्ष बागेमध्ये सध्या कलम करण्याचा कालावधी सुरू...
आठवडाभर विस्तृत स्वरूपाच्या पावसाची शक्... महाराष्ट्रासह दक्षिण भारतात हवेचे दाब...
द्राक्ष सल्लायेत्या आठवड्यामध्ये सर्व द्राक्ष विभागामध्ये कमी-...
क्षारपड जमीन सुधारणेसाठी निचरा पद्धतीचा...क्षारपड जमिनीतील क्षारांचा आणि पाण्याचा जोपर्यंत...
भातपिकातील अन्नद्रव्यांचे करा योग्य...भातपिकात सद्यःस्थितीत नत्र, जस्त, बोरॉन आदी...
कांदा पीक सल्ला बहुतांश ठिकाणी खरीप कांदा रोपांची पुनर्लागवड...
स्पोडोप्टेराचा प्रादुर्भाव, करा वेळीच...सध्या राज्यातील बहुतांश भागामध्ये सोयाबीन पीक...
लिंबूवर्गीय फळपीक सल्लापाऊस नसल्यास जमिनीची मशागत व निंदणी करून बाग...